Jak plastik wpłwa na zdrowie? Eksperci domagają się globalnego traktatu
Tworzywa sztuczne stanowią zagrożenie dla zdrowia – ostrzega międzynarodowy zespół 27 naukowców w raporcie opublikowanym w "The Lancet". Dokument, opublikowany przed konferencją ONZ w Genewie, wzywa do ograniczenia produkcji plastiku i stworzenia globalnego systemu monitorowania jego wpływu na zdrowie.
Plastik szkodzi ludziom i planecie
W tym artykule:
Jak plastik wpływa na zdrowie?
Eksperci dowodzą, że plastik może wywoływać choroby na każdym etapie jego cyklu życia, a także na każdym etapie życia człowieka. Lista skutków zdrowotnych obejmuje m.in. choroby serca, nowotwory, cukrzycę, problemy z układem oddechowym i odpornością, a szczególnie narażone są niemowlęta i dzieci.
Choć tworzywa sztuczne uchodzą za tanie, ich realny koszt zdrowotny i społeczny jest ogromny. Według autorów raportu, straty ekonomiczne związane z chorobami i zgonami spowodowanymi plastikiem przekraczają 1,5 biliona dolarów rocznie. Najbardziej cierpią osoby z grup ryzyka i o niskich dochodach.
W innym badaniu opublikowanym w "Journal of Hazardous Materials" naukowcy wykazali, że czarny plastik pochodzący z recyklingu może uwalniać dziesiątki niebezpiecznych związków chemicznych do środowiska. Po 48 godzinach moczenia granulek w wodzie, ciecz – już zanieczyszczona – została podana larwom danio pręgowanego, ryby wykorzystywanej w badaniach toksykologicznych.
Tak maskuje się depresja. "Strategia radzenia sobie"
Wynik? Zaburzenia ekspresji genów odpowiedzialnych za metabolizm, gospodarkę tłuszczową i funkcje hormonalne. Analiza wykazała obecność ponad 80 różnych substancji chemicznych, w tym stabilizatorów UV, plastyfikatorów, pestycydów oraz śladów leków farmaceutycznych.
Produkcja plastiku wciąż rośnie
Od 1950 r. produkcja plastiku wzrosła 200-krotnie, a do 2060 r. ma się potroić. Obecnie zaledwie 10 proc. tworzyw jest przetwarzanych, a łączne zanieczyszczenie sięga 8 miliardów ton. Plastik obecny jest już wszędzie – od Mount Everestu po najgłębsze rejony oceanów.
Ponad 98 proc. plastiku powstaje z ropy, gazu i węgla, co wiąże się z emisją 2 miliardów ton CO₂ rocznie i pogłębianiem kryzysu klimatycznego.
Naukowcy apelują o zmiany
Naukowcy proponują powołanie systemu Lancet Countdown on Health and Plastics, który pozwoli śledzić wpływ plastiku na zdrowie, oraz apelują o wiążący globalny traktat ograniczający jego produkcję. Poprzednia próba porozumienia, w grudniu 2024 r., została zablokowana przez państwa o gospodarce opartej na paliwach kopalnych.
Badanie to wyraźnie pokazuje konieczność zajęcia się toksycznymi substancjami chemicznymi obecnymi w materiałach i produktach plastikowych na wszystkich etapach cyklu ich życia – stwierdziła prof. Bethanie Carney Almroth, współautorka badania opublikowanego w "Journal of Hazardous Materials". – Nie możemy bezpiecznie produkować i wykorzystywać plastiku z recyklingu, jeśli nie jesteśmy w stanie śledzić obecnych w nim substancji chemicznych na etapach produkcji, użytkowania i utylizacji.
Źródła: PAP, "The Lancet Countdown on health and plastics" w: "The Lancet", "Effects of leachates from black recycled polyethylene plastics on mRNA expression of genes involved in adipogenesis and endocrine pathways in zebrafish embryos" [w:] "Journal of Hazardous Materials".
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
