Nieśmiałość - co to jest, objawy, destruktywne skutki, jak przełamać?

Nieśmiałość, wstydliwość, zażenowanie to stany, których doświadcza każdy człowiek. Co jednak zrobić, kiedy nieśmiałość przeszkadza w normalnym funkcjonowaniu? Nieśmiałość to dość powszechna cecha osobowości. To, co potocznie określa się nieśmiałością, stanowi zwykle dyskomfort i zahamowanie behawioralne w obecności innych. Nieśmiałości nie wolno utożsamiać z lękiem społecznym, socjofobią, introwersją czy brakiem towarzyskości. Jak budować pewność siebie w kontaktach interpersonalnych? Brak pewności siebie Jak podnieść poczucie własnej wartości i uwierzyć, że może się być atrakcyjnym dla drugiego człowieka?

Zobacz film: "Kiedy należy zgłosić się do psychiatry?"

Nieśmiałość - co to jest?

Wielu badaczy próbowało zrozumieć złożony fenomen nieśmiałości. Philip G. Zimbardo, amerykański psycholog i ekspert od nieśmiałości, uważa, że być nieśmiałym to znaczy być trudnym w kontakcie z powodu bojaźliwości, ostrożności lub nieufności. Nieśmiałość to pojęcie szerokie i nieostre ze względu na różne swoje odmiany. Ze względu na czas trwania nieśmiałości wyróżnia się nieśmiałość: przejściową, sytuacyjną i chroniczną.

Jak sobie radzić z nieśmiałością?

Umiarkowane poczucie onieśmielenia jest dowodem na dostosowanie społeczne. Jeśli jednak uniemożliwia normalne funkcjonowanie, wymaga terapii.

Nieśmiałość stanowi złożoną przypadłość, która obejmuje szerokie kontinuum psychologiczne: od lekkiego okazjonalnego uczucia skrępowania, przez nieuzasadniony lęk przed ludźmi, do traumatycznych i skrajnych przeżyć nerwicowych. Osoby nieśmiałe często nazywane bywają introwertykami ze względu na większą potrzebę prywatności i samotności. Etykieta osoby nieśmiałej często niesie ze sobą pozytywne konotacje. Człowiek taki sprawia wrażenie dyskretnego, poważnego, pełnego rezerwy, skromnego, bezkonfliktowego i subtelnie usposobionego. Jednak większość osób nieśmiałych czuje się zakłopotana, skrępowana i zahamowana w kontaktach z ludźmi, czemu towarzyszą fizjologiczne symptomy: czerwienienie się, przyspieszone tętno, ściskanie w żołądku, suchość w ustach, drżenie, pocenie się itp. Współczesne definicje traktują nieśmiałość jako złożony zespół objawów, który wiąże się z zaburzeniami w zakresie sfery behawioralnej, emocjonalno-motywacyjnej, poznawczej i samoorientacyjnej. Syndromalne ujęcie oznacza, że osoby nieśmiałe charakteryzują się biernością społeczną, lękiem społecznym oraz zaniżoną samooceną i brakiem wiary w siebie, które z kolei determinują niesprawność funkcjonowania w kontekście interpersonalnym.

Nieśmiałość - objawy

Ludziom zależy, by robić dobre wrażenie na innych. W przypadku nieśmiałości zadanie jest utrudnione. Osoba nieśmiała zwykle jest zahamowana w sytuacjach ekspozycji społecznej, wycofuje się z kontaktów, milczy lub mówi niewiele, ścisza głos i unika kontaktu wzrokowego. W gronie obcych sobie osób czuje się nieswojo. Woli być bierna i pozostawać niepostrzeżona niż nawiązywać nowe znajomości i wchodzić w relacje. Doświadcza zażenowania, skrępowania i lęku. Ma poczucie nieprzystosowania społecznego i niskie poczucie własnej wartości, gdyż dostrzega znaczną różnicę między „Ja realnym” a „Ja idealnym”. Izolując się, coraz bardziej koncentruje się na własnych słabościach. Nieustannie towarzyszy jej obawa przed kompromitacją, krytyką, wyśmianiem, doznaniem porażki i przykrości. Przewiduje, że inni ocenią ją negatywnie, zanim dostrzeże jakiekolwiek podstawy mogące być zapowiedzią tej oceny.

Nieśmiałość - destruktywne skutki

Konsekwencje nieśmiałości zawsze są bolesne dla osoby, która jej doświadcza i zwykle mają charakter społeczny. Wśród negatywnych skutków nieśmiałości wymienia się:

  • trudność w poznawaniu innych ludzi,
  • kłopoty w zawieraniu przyjaźni,
  • ograniczenie doświadczania radości z potencjalnie pozytywnych przeżyć,
  • nieumiejętność obrony własnych praw oraz wyrażania swojej opinii i wartości,
  • niedocenianie swoich mocnych stron,
  • nadmierne zakłopotanie i przejmowanie się własnymi reakcjami,
  • trudności w precyzyjnym myśleniu,
  • problemy ze skutecznym porozumiewaniem się.

Nieśmiałość jest zazwyczaj uwikłana w inne negatywne stany osobowości, jak depresja, lęk i samotność.

Nieśmiałość - jak przełamać?

Nie ma jednej przyczyny nieśmiałości i nie ma jednego sposobu, by pokonać nieśmiałość. Trzeba mieć świadomość różnorodności czynników determinujących czy sprzyjających opisywanemu zjawisku. Są to np.: procesy chemiczne w mózgu, reaktywność, surowe traktowanie przez rodziców i nauczycieli, docinki rówieśników, błędne przekonania na własny temat, kłopoty adaptacyjne, mała tolerancja wobec niejasności, wygląd zewnętrzny, zmiany życiowe czy oczekiwania kulturowe.

Problem z nieśmiałością dotyczy nie tylko małych dzieci, młodzieży, ale i dorosłych. Bez względu na wiek, każdy chce wiedzieć, jak sobie radzić z nieśmiałością. Metod walki z uczuciem niepokoju wobec nieznajomych jest kilka. Można uczestniczyć w różnego rodzaju treningach kompetencji społecznych, np. w treningu asertywności czy skutecznej autoprezentacji. Na początku najlepiej dokonać analizy własnej nieśmiałości – jakie sytuacje cię paraliżują i w jakich okolicznościach czujesz dyskomfort?

Mimo poczucia onieśmielenia, nie unikaj kontaktu z ludźmi. Rozmawiaj. Możesz w naturalny sposób nauczyć się sprawnej komunikacji i uskutecznić swoje umiejętności społeczne. Nie udawaj pewniaka, kiedy czujesz się niezręcznie w towarzystwie. Mów otwarcie, że czujesz tremę i jesteś nieśmiały. Kiedy trudno ci rozpocząć rozmowę, zacznij od aktywnego słuchania drugiej osoby. Codziennie wzmacniaj swoją samoocenę i pewność siebie. Wypisz na kartce swoje mocne strony i czytaj je codziennie. Możesz również zastosować technikę wizualizacji. Wyobrażaj sobie różne sytuacje społeczne i układaj scenariusze – co powiesz i jak się zachowasz.

Nieśmiałość to nie żadna tragedia. Można wykorzystać pozytywne aspekty tej cechy – bycie skrytym, powściągliwym i zdystansowanym sprzyja dyskrecji i budowaniu trwałych przyjaźni. Trzeba tylko się przemóc i opanować lęk przed ludźmi, którzy mogliby się stać naszymi kompanami, gdybyśmy tylko dali im i sobie szansę.

psycholog Kamila Krocz, 12 miesięcy temu

Bibliografia

  • Zimbardo P.G., Nieśmiałość: Co to jest? Jak sobie z nią radzić?, PWN, Warszawa 2002, ISBN 83-01-13280-9.

Samoocena

Komentarze (2)
~Anonim
~Anonim 7 miesięcy temu

Nieśmiałość dotyczy i mnie. Stresuję się wszystkim. Nie lubię, gdy ludzie zwracają na mnie uwagę i wolę pozostawać w ciszy, w cieniu. Nie być w centrum uwagi. Nieśmiałość i brak pewności siebie. Kiedy poznaję kogoś, od razu robię się czerwona i nie potrafię spojrzeć tej osobie w oczy. Każde wstydliwe sytuacje rozgrzebuję po tysiąc razy, nawet sprzed kilku lat. A mam dopiero 10 lat i to straszna udręka.

Odpowiedz
~Anonim
~Anonim ponad rok temu

Tak naprawdę, potrafię rozmawiać z ludźmi, jednak czasami bezsensownie. Odpowiedzi ustne - to dopiero Piekło. Zamykam się w sobie i nie potrafię odpowiedzieć na proste pytanie, najczęściej na Polskim, a mam dopiero 12 lat! Towarzyszy mi również wielki brak pewności siebie, przez co prawie nigdy nie zgłaszam się na lekcji. A do tego dochodzi stres, kiedy pani wyczytuje wszystkim po kolei z listy...

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Samoocena
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Samoocena
Samoocena

10 rzeczy, które zapewnią ci pewność siebie

10 rzeczy, które zapewnią ci pewność siebie

To jeden z tych dni Są takie dni, kiedy patrzysz w lustro i zastanawiasz się, dlaczego twoja pupa nie wygląda tak, jak te w kolorowych magazynach - wtedy właśnie przydaje się duża doza pewności siebie. Mając pewność siebie, żadna ilość pup po Photoshopie...

Samoocena

Brak pewności siebie

Brak pewności siebie

Umiarkowane poczucie onieśmielenia jest dowodem na dostosowanie społeczne. Jeśli jednak uniemożliwia normalne funkcjonowanie, wymaga terapii.

Samoocena

Wychowanie a pewność siebie (WIDEO)

Wychowanie a pewność siebie (WIDEO) Odtwórz wideo

genetycznych predyspozycji oraz wyuczonych i zaobserwowanych modeli zachowania. Na tej podstawie młodzi ludzie, wkraczający w dorosłe życie budują swoje poczucie własnej wartości, samoocenę, pewność siebie oraz wiele innych cech.

Samoocena

Czy warto się przejmować kompleksami (WIDEO)

Czy warto się przejmować kompleksami (WIDEO) Odtwórz wideo

atrakcyjności wywołanym brakiem lub niską samooceną. Zwykle problemy te nie są związane tylko z kokieterią czy chęcią zwrócenia na siebie uwagi (...) otoczenia, lecz z trudnymi przeżyciami psychicznymi, zaniżoną samooceną...

Samoocena

Egocentryzm

„Ja" i „mój", chcąc nawet werbalnie podkreślić własne znaczenie. Wbrew pozorom, egocentryzm nie wiąże się z wysoką samooceną. Osoby o wysokim poczuciu własnej (...) siebie? Asertywność jako wyraz zdrowej samooceny,...

Samoocena

Samoutrudnianie

, która ma ochronić lub utrzymać dobre mniemanie na temat własnej osoby. Samoutrudnianie stosują często ludzie z niską samooceną, którzy w razie porażki (...) . Takie myślenie chroni przed spadkiem samooceny. Dlaczego...

Samoocena

Jak pozbyć się kompleksów?

Jak pozbyć się kompleksów?

problemem są kompleksy. Jak wzmocnić poczucie własnej wartości? Jak pozbyć się kompleksów? Jak sprawić, by samoocena była stabilna i nie zaburzały (...) i satysfakcji. Kompleksy szkodzą, zatruwają życie i nie pozwalają osiągać wyznaczonych...