Jedzenie wspomaga leczenie raka. Naukowcy mają dowody

Leczenie nowotworów najczęściej kojarzy się z chemioterapią, radioterapią czy nowoczesnymi lekami. Coraz więcej ekspertów zwraca jednak uwagę na jeszcze jeden ważny element terapii, a mianowicie odpowiednie odżywianie. Badania pokazują, że dobrze dobrana dieta może wspierać organizm w walce z chorobą, poprawiać samopoczucie pacjentów i pomagać lepiej przejść przez proces leczenia. W związku z tym naukowcy sprawdzają, czy jedzenie może stać się realnym wsparciem terapii onkologicznej i elementem nowoczesnej opieki nad pacjentem.

Profesorka Fang Fang Zhang z Tufts University, amerykańskiego uniwersytetu znajdującego się niedaleko Bostonu, przedstawia wstępne wyniki badań nad programami żywieniowymi wspierającymi leczenie onkologiczne. Plany leczenia nowotworów są bardzo różne, ale według badań istnieje jeden element, który może przynieść korzyści niemal wszystkim pacjentom - większe skupienie na odpowiednim odżywianiu.

- Pacjenci onkologiczni mają zwiększone potrzeby żywieniowe zarówno z powodu samej choroby, jak i skutków ubocznych leczenia, takich jak zmęczenie, nudności czy wymioty, które zwiększają ryzyko niedożywienia - powiedziała Fang Fang Zhang, badaczka specjalizująca się w zależności między dietą, odżywianiem a ryzykiem oraz leczeniem nowotworów z Tufts University.

Zhang, profesor i kierowniczka wydziału epidemiologii żywienia i nauki o danych w Tufts University, wystąpiła niedawno podczas cyklu wykładów Monday Nutrition Seminar Series w Harvard T.H. Chan School of Public Health. Podczas swojego przemówienia wyjaśniła, że nawet 85 proc. pacjentów onkologicznych (szczególnie tych poddawanych leczeniu lub zmagających się z zaawansowaną postacią choroby) jest zagrożonych niedożywieniem. Może ono prowadzić do zwiększonego stanu zapalnego, utraty masy ciała i mięśni oraz osłabienia odporności, co negatywnie wpływa na tolerowanie terapii i zwiększa liczbę hospitalizacji.

Zdaniem ekspertki, odpowiednio dobrane interwencje żywieniowe mogą nie tylko poprawiać jakość życia pacjentów, ale również ograniczać miliardowe koszty leczenia związane z powikłaniami niedożywienia.

Programy "Food Is Medicine" są obecnie realizowane głównie w Stanach Zjednoczonych, m.in. w ramach programów zdrowotnych finansowanych przez Medicaid. Część z nich funkcjonuje już w kilkunastu stanach, a kolejne przygotowują się do ich wdrożenia.

Jak wyjaśnia badaczka, istnieją trzy główne programy wspierające żywienie osób cierpiących na choroby zależne od diety. Pierwszym są specjalnie opracowane posiłki medyczne dostarczane do domu pacjenta. Mogą to być np. wysokokaloryczne i bogate w białko dania dla osób tracących na wadze, posiłki o zmienionej konsystencji dla pacjentów z trudnościami w przełykaniu czy menu z kontrolowaną zawartością węglowodanów i sodu dla osób z cukrzycą lub nadciśnieniem.

Drugą formą wsparcia są specjalnie przygotowane paczki spożywcze lub zestawy do samodzielnego gotowania. Trzecim rozwiązaniem są tzw. recepty na warzywa i owoce" realizowane w sklepach spożywczych w formie voucherów lub kart elektronicznych.

- Wszystkie te programy obejmują również edukację żywieniową, która jest ich kluczowym elementem - podkreśliła Zhang. Jak dodała, istnieją spójne dowody na to, że programy te ograniczają problem braku dostępu do żywności, poprawiają sposób odżywiania i wspierają zdrowie psychiczne pacjentów.

Zhang i jej współpracownicy oceniali wpływ programu "Food Is Medicine" na pacjentów z rakiem płuca. Grupa kontrolna otrzymywała jedynie drukowane materiały edukacyjne dotyczące żywienia, natomiast grupa objęta programem dodatkowo korzystała z dostarczanych do domu posiłków oraz zdalnych konsultacji z dietetykami. U pacjentów objętych programem odnotowano istotną statystycznie poprawę jakości diety.

Badaczka zaznaczyła jednak, że obecne wyniki są nadal ograniczone, choć trwają kolejne badania nad rolą żywienia w leczeniu nowotworów.

Eksperci zwracają uwagę, że wielu pacjentów onkologicznych nadal nie jest odpowiednio diagnozowanych pod kątem niedożywienia, a standardowa opieka onkologiczna często oferuje niewielkie wsparcie dietetyczne. Dodatkową przeszkodą pozostaje ograniczony dostęp do zdrowej i przystępnej cenowo żywności.

- Problem braku bezpieczeństwa żywnościowego dotyczy ponad połowy pacjentów onkologicznych o niskich dochodach - zaznaczyła Zhang. Jej zdaniem potrzebne są systemowe rozwiązania, które pozwolą lepiej integrować żywienie z opieką zdrowotną.

Massachusetts było jednym z pierwszych stanów USA, które zatwierdziły programy "Food Is Medicine" w ramach Medicaid. Obecnie podobne rozwiązania funkcjonują już w 13 stanach, a kolejne przygotowują się do ich wdrożenia.

- W przyszłości badania powinny odpowiadać nie tylko na pytanie, czy takie programy działają, ale także jak skutecznie wdrażać je na szeroką skalę - podsumowała Zhang.

Źródło:

1. The Harvard Gazette, https://news.harvard.edu/gazette/story/2026/05/food-as-medicine-how-nutrition-can-improve-cancer-outcomes/