Kłujący ból ucha – najczęstsze przyczyny. Co robić?

Kłujący ból ucha to nieprzyjemna dolegliwość o różnym natężeniu, która może pojawiać się sporadycznie, ale i dokuczać przez dłuższy czas. Czasem ból jest łagodny, ale bywa również przeszywający. Niezależnie od okoliczności i charakteru zwykle ma negatywny wpływ na jakość codziennego funkcjonowania.

Dolegliwości bólowe mogą pojawiać się w każdej części narządu słuchu, w którym wyróżnia się trzy podstawowe elementy. To:

• ucho zewnętrzne (przewód słuchowy zewnętrzny oraz małżowina),
• ucho środkowe (błona i jama bębenkowa – z trzema kosteczkami słuchowymi, trąbka Eustachiusza),
• ucho wewnętrzne (błędnik – trzy kanały półkoliste, wewnętrzny przewód słuchowy, ślimak).

Za kłujący ból ucha najczęściej odpowiadają patologie i choroby ucha, takie jak:

• zapalenie ucha wewnętrznego, nazywane zapaleniem błędnika. Infekcja może pojawić się jako powikłanie zapalenia ucha środkowego,
• zapalenie ucha środkowego, zapalenie błony bębenkowej lub zapalenie wyrostka sutkowatego, zapalenie lub ucisk trąbki słuchowej (Eustachiusza),
• zapalenie i inne choroby ucha zewnętrznego, czyli małżowiny usznej i przewodu słuchowego zewnętrznego.

Patologie w obrębie narządu słuchu mogą wywołać różne czynniki i okoliczności, takie jak:

• infekcje o podłożu bakteryjnym (Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis, Haemophilus influenzae),
• infekcje o podłożu wirusowym (adenowirusy, rynowirusy, wirus grypy, paragrypy czy RSV tj. Respiratory Syncytial Virus),
• grzybica ucha, którą w większości przypadków wywołują drożdżaki z rodzaju Candida lub grzyby pleśniowe z rodzaju Aspergillus. Czynniki sprzyjające chorobie to niedożywienie, niedobory witaminowe, stany obniżonej odporności organizmu, stosowanie antybiotyków i kortykosteroidów,
• czop woskowinowy i zatkanie kanału słuchowego. Korek powstaje zwykle wskutek nieprawidłowej higieny, nadmiernego wydzielania woszczyny lub obecności ciała obcego, co prowadzi do zamknięcia kanału słuchowego,
• czyrak, czyli dotkliwe, bolesne, ropne zapalenie okołomieszkowe połączone z wytworzeniem się czopa martwiczego. Objawami czyraka jest kłujący i pulsujący ból, swędzenie i podrażnienie okolic ucha, gorączka i powiększenie węzłów chłonnych w okolicy szyi,
• urazy termiczne: odmrożenie pojawiające się wskutek braku odpowiedniej ochrony uszu zimą i oparzenie będącego konsekwencją działania ciepła, substancji chemicznych i promieni słonecznych,
• urazy mechaniczne,
• urazy ciśnienieniowe, wywołane lotem samolotem czy nurkowaniem,
• urazy akustyczne (bardzo głośna muzyka, głośny huk),
• ukąszenie przez owady,
• wyprysk kontaktowy i alergia,
• nowotwory ucha i jego okolic.

Klujący ból ucha mogą wywołać nie tylko patologie w obrębie uszu, ale i innych narządów znajdujących się tuż obok: zatok, zębów, krtani, przełyku czy migdałków.

Przyczyną kłującego bólu ucha może być także:

• podrażnienie nerwu trójdzielnego, któremu towarzyszy uczucie ostrego, krótkotrwałego, przeszywającego bólu ucha,
• choroby zębów: stan zapalny zębów, zwłaszcza trzonowych, ale i niewyrżnięty ząb,
• choroby jamy ustnej i gardła (pojawia się kłujący ból ucha i gardła),
• schorzenia jamy nosowej i zatok,
• stan zapalny w obrębie migdałków podniebiennych lub ślinianek (przyusznych, podżuchwowych, podjęzykowych),
• choroby węzłów chłonnych,
• nieprawidłowości w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego,
• schorzenia kręgosłupa
• zapalenie tętnicy skroniowej.

Gdy dokucza silny, kłujący ból ucha, należy skontaktować się z laryngologiem lub lekarzem pierwszego kontaktu. To ważne, ponieważ brak interwencji może prowadzić do groźnych powikłań i grozić nawet utratą słuchu. Terapia może polegać zarówno na farmakoterapii (opiera się na podaniu antybiotyków, leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych), ale i wymagać interwencji chirurgicznej.

W oczekiwaniu na wizytę u specjalisty oraz przy łagodnych stanach bólowych warto stosować domowe sposoby na ból ucha. Pomogą ciepłe okłady, nawiew ciepłego powietrza z suszarki, żucie gumy miętowej, która udrażnia drogi oddechowe oraz przewód Eustachiusza, a także przykładanie do ucha ugotowanej, ciepłej cebuli zawiniętej w gazę.