Kolejne zagrożenie dla ozdrowieńców. Po ciężkim przebiegu COVID rośnie ryzyko zakażeń patogenami grzybiczymi

Brytyjskie media donoszą o nowym zagrożeniu dla pacjentów z COVID-19. Najciężej chorzy, którzy trafiają na oddziały intensywnej terapii, są narażeni również na zakażenie grzybicze. Eksperci z University of Exeter już w marcu szacowali, że grzyby Aspergillus fumigatus mogą zainfekować osłabione płuca nawet u jednego na trzech pacjentów z COVID-19 przebywających na oddziale intensywnej terapii, zabijając do 70 proc. zakażonych. Z kolei inne badanie opublikowane właśnie w czasopiśmie "Emerging Infectious Diseases" wykazało, że w grupie ryzyka jest jeden na sześciu pacjentów OIOM-ów.

- Środowisko szpitalne jest bardzo bogate w różne drobnoustroje i bardzo wiele zależy od sprawności zespołu ds. zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych, który jest powoływany do życia w każdym szpitalu. Mimo wszystko w najlepszych jednostkach odsetek zakażeń szpitalnych wynosi ok. 5 proc., czyli i tak są. Nie ma na świecie szpitala, gdzie by nie było zakażeń szpitalnych, ponieważ każdy człowiek przychodzi z własną florą bakteryjną, która podlega zmianom związanym z procedurami diagnostycznymi, terapeutycznymi i kontaktem z innymi pacjentami - wyjaśnia prof. Boroń-Kaczmarska, specjalistka chorób zakaźnych. Jednocześnie ekspertka zaznacza, że w ciągu 50 lat swojej pracy, chociaż diagnozowała przypadki Aspergillus fumigatus, nie spotkała się z zakażeniami w warunkach szpitalnych. - To znaczy, że tego typu przypadki w Polsce muszą być wyjątkowo rzadkie - dodaje.

Grzyb Aspergillus fumigatus tzw. kropidlak występuje wszędzie wokół nas: w powietrzu, glebie, żywności oraz w rozkładającej się materii organicznej.

- Aspergiloza płucna to jest rodzaj infekcji wywołanej przez grzyby pleśniowe z rodzaju aspergillus. Wyróżniamy kilka gatunków grzybów odpowiedzialnych za te zakażenia - mówi nam dr Honorata Kubisiak-Rzepczyk z Pracowni Mikologii Lekarskiej Katedry i Zakładu Dermatologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Dla osób z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym nie stanowi zagrożenia. Problem pojawia się w przypadku poważnego osłabienia układu odpornościowego czy inwazyjnych procedur szpitalnych.

- Aspergiloza jest chorobą obecną wśród osób, które mają znacznie upośledzoną odporność. Jest to choroba, która dotyczy układu oddechowego i jest bardzo niebezpieczna, ponieważ może mieć charakter progresywny, postępujący i pomimo leczenia przeciwgrzybiczego niestety efekt terapeutyczny może być kiepski - wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska. - Aspergiloza może się pojawiać również u osób z przewlekłymi zapaleniami zatok, zwłaszcza jeżeli są nieleczone, niekontrolowane. Jedna i druga postać - i płucna i zatokowa są generalnie rzadko diagnozowane w warunkach polskich – dodaje lekarka.

Czy chorujący na COVID są bardziej narażeni na zakażenie Aspergillus fumigatus? Eksperci przyznają, że odpowiedź nie jest jednoznaczna. Jedna z teorii sugerowana przez prof. Adelię Waris z Centrum Mykologii Medycznej Medical Research Council's sugeruje, że zarówno COVID-19, jak i Aspergillus fumigatus atakują te same cząsteczki w płucach.

- Nie rozumiemy jeszcze w pełni, w jaki sposób koronawirus oddziałuje z układem odpornościowym i sprawia, że mechanizmy obronne pacjentów są mniej zdolne do zwalczenia drugiego uderzenia infekcji grzybiczej. Myślę, że koronawirus uszkadza struktury płuc i drogi oddechowe u pacjentów i ma wpływ na obronę immunologiczną pacjentów. To sprawia, że są bardziej podatni na aspergilozę - wyjaśniała prof. Waris cytowana przez "Daily Mail".

Do niedawna inwazyjną aspergilozę obserwowano przede wszystkim u osób, których mechanizmy obronne zostały poważnie zniszczone, na przykład przez chemioterapię, po przeszczepie szpiku kostnego lub przez choroby układu odpornościowego, takie jak AIDS. Mikolog podkreśla, że te grzyby pleśniowe są obecne w naszym otoczeniu. Dla zdrowego człowieka z prawidłową odpornością nie są groźne.

- Natomiast w sytuacji, kiedy dochodzi do spadku odporności, np. w przebiegu chorób nowotworowych, może się wtórnie rozwinąć zakażenie grzybicze – mówi dr Kubisiak-Rzepczyk.

- Z problemem infekcji grzybiczych w układzie oddechowym mieliśmy problem od dawna. Na pewno jest to problem zarówno diagnostyczny, jak i terapeutyczny, bo grzybice leczą się dość opornie – przyznaje dr Dariusz Starczewski, anestezjolog.

- Zakażenia grzybicze są raportowane od wielu lat u pacjentów w immunosupresji, ponieważ ci pacjenci poddawani są m.in. steroidoterapii, a dodatkowo dochodzi osłabienie układu odpornościowego. W tej chwili jestem w trakcie diagnostyki pacjentów wcale niecovidowych z aspergilozą, którzy są po przeszczepach albo w trakcie mechanicznej wentylacji. Oczywiście jest to zjawisko zauważalne również w przypadku COVID. Wynika to prawdopodobnie z dwóch mechanizmów: w przebiegu COVID dochodzi do niszczenia struktur płuc, zmienia się mikrobiom, a dodatkowo przeciwzapalnie jest stosowana steroidoterapia. Prawdopodobnie w tym mechanizmie dochodzi do rozwoju infekcji grzybiczych – tłumaczy dr Kubisiak-Rzepczyk.

Ekspertka podkreśla, że Aspergiloza nie jest największym problemem. Dużo większy niepokój budzi wzrost infekcji atypowymi, lekoopornymi patogenami grzybiczymi, m.in. Candida auris, Cladophialopora bantiana czy Rhizopus.

- Rzeczywiście coraz częściej identyfikujemy grzyby, które do tej pory były raportowane sporadycznie czy kazuistycznie. O ile gatunek Aspergillus fumigatus rozpoznajemy najczęściej, to u pacjentów z aspergillozą płucną obserwujemy rzadkie gatunki grzybów m.in. Aspergillus flavus, Aspergillus niger, Aspergillus clavatus - podkreśla dr Kubisiak-Rzepczyk.

Problem może dotyczyć również ozdrowieńców, którzy ciężko przechodzili infekcję lub zmagają się z powikłaniami.

- Zagrożenie nie dotyczy ozdrowieńców, którzy wrócili do pełnej sprawności. Natomiast w przypadku tych, u których obserwujemy powikłania lub nadal są hospitalizowani, istotnie częściej obserwujemy infekcje grzybicze - przyznaje specjalistka.

Dr Kubisiak-Rzepczyk podkreśla, że aspergiloza jest trudna do zdiagnozowania w trybie ambulatoryjnym, dlatego w większości przypadków jest diagnozowana przede wszystkim u pacjentów w trakcie hospitalizacji. Nie oznacza to jednak, że do zakażeń dochodzi głównie w warunkach szpitalnych.

- Objawy układowych czy narządowych zakażeń grzybiczych są bardzo nieswoiste. Badania mikologiczne obok diagnostyki obrazowej są wykorzystywane w różnicowaniu chorób układu oddechowego. Do diagnostyki pobiera się np. popłuczyny oskrzelowe i na ich podstawie w pracowni mikologicznej rozpoznajemy patogeny grzybicze - tłumaczy dr Kubisiak-Rzepczyk. - Problemem jest również terapia. Dostęp do leków przeciwgrzybiczych jest ograniczony, leczenie wielotygodniowe, kosztowne, prowadzone w wysokospecjalistycznych ośrodkach. W wielu przypadkach monoterapia jest nieskuteczna i dla osiągnięcia efektu terapeutycznego trzeba wprowadzić leczenie skojarzone, podając co najmniej dwa leki przeciwgrzybicze i dodatkowo antybiotykoterapię – dodaje ekspertka.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl