Koniec specjalnych zasad dla uchodźców z Ukrainy. Nowe przepisy od 5 marca
Rząd zapowiada stopniowe wygaszanie szczególnych regulacji wprowadzonych po wybuchu wojny w Ukrainie. Po czterech latach obowiązywania specustawy wsparcie ma zostać włączone do jednego, systemowego modelu obejmującego wszystkich cudzoziemców objętych ochroną czasową.
Jeden system dla cudzoziemców
Od 5 marca br. zaczną obowiązywać zmiany w przepisach dotyczących obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową w Polsce. Ochrona czasowa zostaje utrzymana do 4 marca 2027 roku, jednak dostęp do świadczeń zdrowotnych, socjalnych i rodzinnych będzie funkcjonował według nowych reguł.
Zmiany oznaczają wprowadzenie spójnego systemu wsparcia dla wszystkich osób korzystających z ochrony czasowej, niezależnie od obywatelstwa. Dotyczy to rynku pracy, świadczeń społecznych oraz opieki zdrowotnej.
Nowi przyjezdni mogą korzystać z ochrony czasowej wyłącznie po złożeniu w ciągu 30 dni od przybycia wniosku o nadanie numeru PESEL ze statusem UKR. Brak wniosku oznacza utratę prawa do tej formy ochrony. Osoby posiadające numer PESEL UKR pozostają objęte ochroną, jednak ci, którzy uzyskali go wyłącznie na podstawie oświadczenia, muszą potwierdzić tożsamość w gminie na podstawie ważnego dokumentu podróży. W przeciwnym razie po 31 sierpnia br. stracą status.
Zmiany w ochronie zdrowia
Od 5 marca br. uchodźcy z Ukrainy mogą korzystać z pełnego zakresu świadczeń zdrowotnych pod warunkiem posiadania ubezpieczenia i opłacania składek zdrowotnych, na zasadach zbliżonych do obywateli Polski. Wyjątki obejmują:
- dzieci i młodzież,
- kobiety w ciąży i połogu,
- ofiary przemocy, w tym tortur i gwałtu,
- osoby ranne w wyniku działań wojennych,
- osoby posiadające zaświadczenie o zamieszkaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania.
Te grupy zachowują prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej, pod warunkiem posiadania numeru PESEL UKR. Zakres świadczeń nie obejmuje jednak wszystkich usług planowych, m.in. operacji zaćmy czy leczenia niepłodności. Osoby nieubezpieczone funkcjonują w systemie tak samo jak nieubezpieczeni obywatele Polski.
Dostęp do świadczeń z pomocy społecznej zostaje ograniczony do zakresu przysługującego cudzoziemcom przebywającym w Polsce ze względów humanitarnych lub na podstawie zgody na pobyt tolerowany. Obejmuje to schronienie, posiłek, niezbędne ubranie oraz zasiłek celowy.
Nowe zasady 800+
Zmieniły się również zasady przyznawania świadczenia 800+ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR. Wypłaty zostały wstrzymane z końcem stycznia br. Aby zachować prawo do świadczenia, od 1 lutego br, konieczne jest złożenie nowego wniosku na okres 2025/2026.
We wniosku trzeba podać numer PESEL wnioskodawcy i dziecka, dane dotyczące przekroczenia granicy, potwierdzić legalność pobytu oraz spełnienie warunku aktywności zawodowej. Niezbędne jest również oświadczenie, że dziecko realizuje obowiązek przedszkolny lub szkolny w polskiej placówce.
ZUS zapowiada regularne, comiesięczne kontrole spełniania warunków, w tym faktycznego zamieszkiwania w Polsce i realizacji obowiązku szkolnego przez dziecko.
Rząd podkreśla, że zmiany oznaczają odejście od nadzwyczajnych rozwiązań wprowadzonych w pierwszych miesiącach wojny i przejście do stabilnego, systemowego modelu. Ochrona czasowa zostaje utrzymana, jednak szczególne przywileje obowiązujące od 2022 roku przestają funkcjonować w dotychczasowej formule.
Źródło: MSWiA, ZUS
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
