Legalnych aborcji przybywa. Mają związek ze wskazaniami psychiatrycznymi

Z danych NFZ przytoczonych przez "Rzeczpospolitą" wynika, że od stycznia do końca września 2025 roku szpitale i inne placówki medyczne zaraportowały 627 legalnych terminacji ciąży. Gazeta zauważa, że liczby te zaczynają zbliżać się do tych sprzed października 2020 roku, kiedy wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z ustawy tzw. przesłankę embriopatologiczną, pozwalającą na przerwanie ciąży w razie wysokiego prawdopodobieństwa "ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu" lub choroby zagrażającej jego życiu.

Według prof. Sebastiana Kwiatkowskiego, ginekologa-położnika i perinatologa ze Szczecina, znaczenie tamtego orzeczenia było fundamentalne, bo w praktyce zamknęło najczęściej wykorzystywaną drogę do legalnej terminacji.

- Orzeczenie TK wyeliminowało jedną z przesłanek, co w praktyce pozbawiło kobiety możliwości terminacji ciąży – podkreślił w rozmowie z "Rzeczpospolitą". Wcześniej, jak wskazują dane cytowane w tekście, 95-98 proc. legalnych aborcji wykonywano właśnie na podstawie przesłanki embriopatologicznej, a odwoływanie się do zagrożenia zdrowia lub życia ciężarnej należało do wyjątków.

Po zmianie prawa ciężar argumentacji przesunął się jednak w inną stronę. Zwraca się uwagę, że przesłanka związana z ochroną zdrowia kobiety nie ogranicza się do sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia. Obejmuje także zdrowie w szerszym ujęciu – fizyczne i psychiczne. Prof. Kwiatkowski tłumaczy, że taka interpretacja stała się realną podstawą do przeprowadzania oficjalnych zabiegów w polskich placówkach.

- Dzięki takiej interpretacji, w szczególności w zakresie zagrożenia zdrowia psychicznego, istnieją obecnie podstawy prawne do przeprowadzania oficjalnych terminacji ciąży, a pacjentki mogą w cywilizowanych warunkach, w polskich szpitalach, podjąć procedurę przerwania ciąży, jeżeli taka sytuacja zostanie stwierdzona również przez lekarza psychiatrę – podkreślił.

O rosnącym znaczeniu wskazań psychiatrycznych mówił również prof. Piotr Sieroszewski z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. W cytowanym przez "Rzeczpospolitą" wywiadzie zwracał uwagę, że dziś to właśnie ten obszar coraz częściej przesądza o decyzjach lekarskich.

- Jako lekarz mówię z pełną świadomością, że jest to całkowicie zrozumiałe. Jeśli kobieta, która spodziewa się zdrowego, ukochanego dziecka, nagle dowiaduje się, na przykład ok. 15-16. tygodnia ciąży po badaniach prenatalnych, że płód nie będzie funkcjonował z powodu ciężkiej wady genetycznej lub letalnej, takiej jak np. bezczaszkowie, to naturalne jest, że popada w stan depresyjny. Może to prowadzić do prób samobójczych – tłumaczy.

W tle tych zmian są także oficjalne dokumenty środowiska medycznego. Jak przypomina "Rzeczpospolita", w październiku 2024 roku zarząd główny Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii opublikowali wytyczne dotyczące terminacji ciąży ze wskazań psychiatrycznych.

W cytowanym fragmencie podkreślono: "Ustawodawca nie wymaga, aby zagrożenie (zdrowia – red.) było bezpośrednie". Dalej wyjaśniono, że do uznania przesłanki nie jest konieczne, aby ryzyko szybko się zmaterializowało ani by było pewne nawet w dłuższej perspektywie. W tekście wskazano również, kiedy takie niebezpieczeństwo można stwierdzić: "Niebezpieczeństwo to wystąpi, gdy ciąża była przyczyną powstania danej jednostki chorobowej, bądź też, gdy kobieta ciężarna chorowała już wcześniej, ale wskutek ciąży stan chorobowy się pogłębił".

W efekcie, choć przesłanka embriopatologiczna została wykreślona, system – przynajmniej w części przypadków – znalazł inną ścieżkę działania w granicach obowiązujących przepisów. Rosnąca liczba raportowanych legalnych terminacji pokazuje, że w praktyce kluczową rolę coraz częściej odgrywa ocena wpływu ciąży na zdrowie kobiety, zwłaszcza jej stan psychiczny, potwierdzana specjalistyczną konsultacją.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: Rzeczpospolita PAP