Masz zwolnienie od psychiatry? ZUS może cię wezwać na kontrolę

Zgodnie z ustawą o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ZUS ma prawo weryfikować zasadność zwolnień lekarskich. Kontrola dotyczy nie tylko przypadków somatycznych, ale też psychiatrycznych, podaje serwis Infor. Celem jest ustalenie, czy choroba rzeczywiście uniemożliwia pracę, a także wyeliminowanie nadużyć, takich jak praca zarobkowa w czasie L4.

Jak podkreśla ZUS, zwolnienie od psychiatry ma taką samą moc prawną jak każde inne. Dlatego urząd i pracodawca mogą sprawdzić jego zasadność.

Nie oznacza to jednak, że pacjent ma siedzieć zamknięty w domu. E-zwolnienia często zawierają adnotację, że chory może wychodzić. Dla wielu osób cierpiących na depresję czy zaburzenia lękowe aktywność na świeżym powietrzu stanowi element terapii. Spacer, wizyta u psychoterapeuty czy dojazd na zajęcia terapeutyczne nie mogą być więc podstawą do cofnięcia świadczenia.

Zobacz także: MZ zapowiada zakaz. Będzie obowiązywać we wszystkich sanatoriach

O kontroli pacjent informowany jest listownie, przez platformę PUE ZUS lub telefonicznie. Każdy ubezpieczony ma obowiązek zgłoszenia adresu, pod którym przebywa podczas zwolnienia, i poinformowania o jego zmianie w ciągu trzech dni. Brak aktualnego adresu może skutkować uznaniem wezwania za doręczone, a tym samym utratą prawa do zasiłku.

W zawiadomieniu wskazywany jest termin wizyty u lekarza orzecznika. Jeśli pacjent nie stawi się na badanie i nie usprawiedliwi nieobecności, jego zwolnienie traci ważność, a wypłata świadczenia zostaje wstrzymana. Jedynym skutecznym wytłumaczeniem może być np. hospitalizacja lub błędne doręczenie pisma.

Zobacz także: Protesty pracowników USK trwają. Wsparcie okazali studenci

Badanie przeprowadza lekarz orzecznik ZUS. Niekoniecznie to musi być psychiatra, ale osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia. Jego zadaniem nie jest ponowne diagnozowanie choroby, lecz ocena, czy stan zdrowia rzeczywiście uniemożliwia wykonywanie pracy.

Podczas wizyty orzecznik pyta m.in. o objawy (np. lęk, bezsenność, utratę energii), stosowane leki i wpływ choroby na codzienne funkcjonowanie. Pacjent powinien mieć przy sobie dokumentację medyczną: zaświadczenie od psychiatry, historię leczenia, recepty i opinie terapeutów. Lekarz może też skierować na dodatkowe badania lub zasięgnąć opinii biegłego psychiatry.

Po badaniu orzecznik wydaje decyzję. Może uznać chorego za nadal niezdolnego do pracy, zakończyć zwolnienie lub skierować na dalsze konsultacje. W przypadku niezgody na decyzję pacjent ma prawo do sprzeciwu.

Jeśli decyzja ZUS jest niekorzystna, można złożyć sprzeciw na formularzu OL-4 w ciągu 14 dni od doręczenia orzeczenia. Warto w nim szczegółowo opisać swoje zastrzeżenia i dołączyć dodatkową dokumentację medyczną. Sprzeciw rozpatruje inny lekarz orzecznik.

Jeżeli ponowne orzeczenie nadal będzie niekorzystne, pacjent może odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w ciągu 30 dni. Odwołanie jest bezpłatne. ZUS przekazuje wówczas sprawę wraz z dokumentacją do sądu, który może powołać niezależnego biegłego psychiatry. Taka opinia często przesądza o wyniku sprawy na korzyść ubezpieczonego.

Najważniejsze to zachować dokumentację potwierdzającą leczenie psychiatryczne i przestrzegać zaleceń lekarza. Dobrze jest, by w e-ZLA znalazła się informacja, że pacjent może wychodzić. To zabezpieczenie na wypadek kontroli.

Nie należy obawiać się komisji, ale też nie bagatelizować objawów. Orzecznik ocenia, w jakim stopniu choroba wpływa na zdolność do pracy, a nie tylko samą diagnozę.

Po zakończeniu leczenia i powrocie do pracy pracodawca nie może żądać informacji o rodzaju choroby. W świadectwie pracy wpisywany jest wyłącznie okres nieobecności – bez wskazania przyczyny.

Nowy pracodawca nie ma prawa pytać o szczegóły zwolnienia, choć długi okres choroby może wzbudzić zainteresowanie. W takiej sytuacji wystarczy ogólnie wyjaśnić, że była to "choroba przewlekła".

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Infor
2. Poradnik Przedsiębiorcy