MON przygląda się tym lekom. Kluczowe w sytuacji zagrożenia

Obowiązująca "Krajowa lista leków krytycznych", obejmująca 401 substancji czynnych, stanowi trzon bezpieczeństwa lekowego ludności w warunkach pokojowych. Zestawienie to koncentruje się na najczęstszych chorobach cywilizacyjnych (m.in. kardiologii, onkologii, diabetologii czy ogólnej antybiotykoterapii). Jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia, lista ta nie odzwierciedla jednak wymogów związanych z działaniami zbrojnymi.

Wojskowy wykaz nie konkuruje z listą cywilną, lecz stanowi jej operacyjne dopełnienie. Uwzględnia on specyfikę profilu urazowego pola walki (obrażenia wielonarządowe, masywne krwotoki, oparzenia, wstrząs pourazowy), zaawansowane protokoły ratownictwa taktycznego (TCCC – Tactical Combat Casualty Care), a także odmienne wymogi logistyczne.

Środki przeznaczone dla wojska muszą być precyzyjnie przypisane do konkretnych etapów ewakuacji – od indywidualnego wyposażenia żołnierza, przez mobilne zespoły chirurgiczne, po szpitale operacyjne poziomu 3. i 4. Znaczenie ma tu również forma podania leku oraz odporność preparatów na skrajne temperatury czy brak ciągłości tzw. łańcucha chłodniczego (cold chain).

Równolegle państwo przygotowuje procedury zabezpieczające populację cywilną w stanach nadzwyczajnych. Kluczowym wyzwaniem w sytuacji działań militarnych, klęski żywiołowej czy zmasowanych cyberataków jest zachowanie ciągłości terapii chorych przewlekle przy jednoczesnym przeciwdziałaniu panice i niekontrolowanemu wykupowaniu leków z aptek.

Resort zdrowia przypomina, że obowiązujące ramy prawne przewidują bufor bezpieczeństwa:

• pacjent może otrzymać receptę zabezpieczającą maksymalnie 360 dni terapii,
• jednorazowo w aptece można zrealizować zapas na maksymalnie 120 dni – ograniczenie to ma zapobiegać zjawisku hoardingu (tworzenia prywatnych zapasów kosztem innych pacjentów).

System jest przygotowany na zakłócenia infrastruktury krytycznej. Dzięki temu e-recepty można realizować za pomocą kodu dostępu, wydruku informacyjnego lub kodu QR działającego w trybie offline.

W razie długotrwałej awarii sieci teleinformatycznych (np. w wyniku ataku hybrydowego na system e-zdrowia) personel medyczny zachowuje prawo do wystawiania tradycyjnych recept papierowych.

"W sytuacji kryzysowej priorytetem będzie zapewnienie równej ciągłości leczenia wszystkim pacjentom i zapobieganie destabilizacji rynku przez nadmierne gromadzenie zapasów" – zaznacza Ministerstwo Zdrowia.

Działania MON i MZ wpisują się w strategiczny zwrot w myśleniu o odporności państwa. Kwestie gotowości kryzysowej, rezerw strategicznych oraz dywersyfikacji łańcuchów dostaw są osią prac nad nową "Polityką lekową państwa na lata 2027–2032", której przyjęcie planowane jest na koniec 2026 r.

Nowa strategia rządowa skupia się na siedmiu filarach, do których należą:

• zwiększanie dostępności refundacyjnej i rynkowej nowoczesnych terapii,
• optymalizacja wydatków publicznego płatnika (NFZ),
• wzmacnianie krajowego bezpieczeństwa lekowego i odporności na kryzysy,
• wsparcie rozwoju krajowego sektora farmaceutycznego,
• poprawa adherencji (przestrzegania przez pacjentów zaleceń lekarskich) oraz ograniczenie marnowania środków,
• przegląd roli instytucji odpowiedzialnych za politykę lekową i redefinicja zadań kadr medycznych,
• szerokie wykorzystanie nowoczesnych rozwiązań cyfrowych i technologicznych w systemie ochrony zdrowia.

Jak informuje MZ, trwają obecnie intensywne prace redakcyjne i uzgodnienia z udziałem administracji publicznej, ekspertów oraz przedstawicieli rynku farmaceutycznego. Ostateczna treść dokumentu zostanie zaprezentowana po zakończeniu formalnych procedur.

Źródło: PAP