Najlepszy prezent na Dzień Babci i Dziadka. To wpływa na długość życia

Z wiekiem rośnie ryzyko chorób przewlekłych, nowotworów, chorób sercowo-naczyniowych oraz zaburzeń metabolicznych. Wiele z nich przez długi czas rozwija się bezobjawowo. Regularna diagnostyka pozwala wykryć je zanim dojdzie do powikłań, które ograniczają samodzielność i pogarszają komfort życia.

Narodowy Fundusz Zdrowia i Ministerstwo Zdrowia podkreślają, że badania profilaktyczne powinny być wykonywane systematycznie, niezależnie od samopoczucia.

U kobiet po 60. roku życia profilaktyka obejmuje zarówno badania onkologiczne, jak i kontrolę chorób cywilizacyjnych oraz schorzeń związanych z menopauzą i wiekiem.

Do najczęściej zalecanych należą:

• samobadanie piersi,
• mammografia,
• USG piersi i USG ginekologiczne,
• cytologia,
• morfologia krwi i poziom glukozy,
• lipidogram,
• pomiar ciśnienia tętniczego,
• EKG,
• densytometria w kierunku osteoporozy,
• kolonoskopia lub test na krew utajoną w kale,
• badania znamion skórnych,
• TSH,
• kontrola wzroku i stomatologiczna.

Większość z tych badań wykonuje się raz w roku, o ile lekarz nie zaleci innej częstotliwości.

Statystyki pokazują, że mężczyźni rzadziej korzystają z profilaktyki, a jednocześnie żyją krócej niż kobiety. Po 60. roku życia szczególnego znaczenia nabiera regularna kontrola układu krążenia, nerek, wątroby oraz prostaty.

Lista badań zalecanych mężczyznom obejmuje m.in.:

• samobadanie jąder,
• morfologię krwi,
• glukozę i profil lipidowy,
• próby wątrobowe (AlAT, AspAT, GGTP),
• kreatyninę i kwas moczowy,
• badanie ogólne moczu,
• pomiar ciśnienia tętniczego,
• PSA,
• kolonoskopię lub test na krew utajoną w kale,
• USG jamy brzusznej, nerek i pęcherza,
• kontrolę znamion,
• wizyty u internisty i urologa,
• regularne wizyty u dentysty.

Ważnym elementem profilaktyki po 60. roku życia są również szczepienia ochronne, które zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu chorób zakaźnych i ich powikłań. Wraz z wiekiem układ odpornościowy słabnie, dlatego seniorzy są bardziej narażeni na hospitalizacje i powikłania po infekcjach.

Eksperci i rekomendacje Ministerstwa Zdrowia wskazują, że osoby po 60. roku życia powinny rozważyć w szczególności:

• szczepienie przeciw grypie (co roku),
• szczepienie przeciw COVID-19 zgodnie z aktualnymi zaleceniami,
• szczepienie przeciw pneumokokom, które chroni przed zapaleniem płuc i sepsą,
• szczepienie przeciw półpaścowi, zmniejszające ryzyko neuralgii popółpaścowej,
• szczepienie przeciw krztuścowi w ramach szczepień przypominających,
• szczepienie przeciw RSV, coraz częściej rekomendowane u osób starszych i z chorobami przewlekłymi.

Część szczepień jest refundowana lub bezpłatna dla seniorów, a wykonać je można w aptece. Informacje o aktualnych zaleceniach i dostępności można sprawdzić u lekarza POZ.

Regularne szczepienia stanowią ważne uzupełnienie badań profilaktycznych i pomagają zmniejszyć ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych w starszym wieku.

Od 1 stycznia 2026 roku działa centralna e-rejestracja, która umożliwia umawianie się na wybrane bezpłatne badania profilaktyczne. Zapisy są możliwe przez Internetowe Konto Pacjenta lub bezpośrednio u świadczeniodawców.

Dla wielu seniorów barierą bywa jednak obsługa systemu, dlatego wsparcie bliskich w założeniu IKP i zapisaniu na badania ma ogromne znaczenie. Czasem wystarczy rozmowa, przypomnienie lub pomoc w rejestracji, by wpłynąć na zdrowie najstarszych członków rodziny.

Źródło: MZ, NFZ