Nawet osiem lat czekania na psychiatrę dla dziecka. "Wiem, że to beznadziejne"

Jak ustaliła "Gazeta Wyborcza", w poradni przy Uniwersyteckim Centrum Klinicznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego pierwszy dostępny termin wizyty bez pilnej adnotacji wypada dopiero w sierpniu 2034 roku. - Jeśli pani dziecko nie ma skierowania z adnotacją 'pilne' (...), to pierwszy wolny termin mamy dopiero w sierpniu 2034 roku. Wiem, że to beznadziejne - usłyszała dziennikarka w rejestracji UCK WUM.

Oznacza to, że dzieci starsze niż około 10 lat mogą nie zdążyć skorzystać z wizyty przed ukończeniem 18 lat. Nawet przypadki pilne nie rozwiązują problemu - wtedy konsultacja może odbyć się za kilka lat.

Kierownik kliniki psychiatrii dzieci i młodzieży UCK WUM prof. Tomasz Wolańczyk podkreśla, że faktyczny czas oczekiwania nie zawsze odpowiada temu widocznemu w systemie. - W rzeczywistości nikt na wizytę nie czeka osiem lat - zaznacza. Wyjaśnia, że system zapisów uwzględnia tylko aktualnie zatrudnionych lekarzy, a nie bierze pod uwagę rezydentów, którzy dołączają do zespołu w kolejnych latach. To sprawia, że kolejki mogą się skracać szybciej, niż wynika to z harmonogramu.

Jednocześnie sam przyznaje, że nie da się dokładnie przewidzieć realnego czasu oczekiwania, ponieważ zależy on m.in. od liczby dostępnych lekarzy i ich obecności w pracy. Najpilniejsze przypadki trafiają poza kolejką, ale dotyczy to głównie dzieci wymagających kontynuacji leczenia po pobycie w szpitalu. Pozostali pacjenci trafiają na listy oczekujących, które szybko się wydłużają, m.in. dlatego, że do psychiatry dziecięcego można zapisać się bez skierowania.

Sprawdzenie kilku poradni w Warszawie pokazuje, że problem nie dotyczy jednej placówki. W wielu dzielnicach pierwszy wolny termin wypada w 2029 roku, a w niektórych szpitalach nawet później. W Centrum Zdrowia Dziecka konsultacja możliwa jest dopiero w 2030 roku. W innych placówkach standardowy czas oczekiwania wynosi od trzech do kilku lat, nawet przy pilnych wskazaniach.

Eksperci zwracają uwagę, że duża część pacjentów trafia do psychiatrów zbyt wcześnie, pomijając wcześniejsze formy wsparcia. System opieki zakłada trzy poziomy pomocy. Pierwszy obejmuje psychologów, psychoterapeutów i terapeutów środowiskowych, którzy pracują z dzieckiem i jego rodziną. Dopiero gdy to wsparcie okazuje się niewystarczające, pacjent powinien trafić do psychiatry.

Jak wskazują specjaliści, w wielu przypadkach wystarczają działania terapeutyczne i wsparcie środowiskowe. - Na dziesięć telefonów, jakie odbieramy w naszej infolinii, mniej więcej siedem to prośby o zapisanie dziecka do psychiatry - podkreśla terapeutka środowiskowa i koordynatorka Zespołu Leczenia Środowiskowego dla Dzieci i Młodzieży jednej z warszawskich poradni.

Jednym z mniej oczywistych problemów są nieodwoływane wizyty. Lekarze wskazują, że część terminów przepada, bo pacjenci nie pojawiają się w gabinecie i nie informują o rezygnacji. - Takich 'pustych' wizyt mamy nawet 30 proc. - przyznaje prof. Wolańczyk.

Z danych NFZ wynika, że w warszawskich Centrach Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży pracuje 78 lekarzy, w tym specjaliści i osoby w trakcie specjalizacji. W skali kraju psychiatrów dziecięcych jest jednak tylko kilkuset. Rzecznik mazowieckiego oddziału NFZ Łukasz Jarocki wskazuje, że główną przyczyną długich kolejek są problemy kadrowe. Dodatkowo część lekarzy pracuje jedynie w ograniczonym wymiarze godzin w publicznym systemie, łącząc pracę z sektorem prywatnym.

Reforma opieki psychiatrycznej dla dzieci miała uporządkować dostęp do specjalistów i odciążyć poradnie. W praktyce system nie działa zgodnie z założeniami. Rodzice często kierują dzieci bezpośrednio do psychiatry, omijając wcześniejsze etapy wsparcia, a brak obowiązku posiadania skierowania dodatkowo zwiększa liczbę zgłoszeń. Efekt to przeciążone poradnie, wieloletnie kolejki i ograniczony dostęp do specjalistycznej pomocy dla tych, którzy potrzebują jej najbardziej.

Źródło: Wyborcza