Nie tylko zadyszka i ból nóg. Oto najczęściej ignorowany objaw miażdżycy

Miażdżyca to podstępna choroba. Blaszka miażdżycowa, która wytwarza się w naczyniach krwionośnych, narasta stopniowo, a organizm potrafi przez długi czas "radzić sobie" z problemem. Stąd wiele osób czuje się dobrze, mimo postępu choroby.

Pierwsze sygnały miażdżycy bywają niespecyficzne. To mogą być: być zadyszka, szybsze męczenie się czy ból nóg przy chodzeniu. Przez to łatwiej je zbagatelizować. Tymczasem, jak podkreślają eksperci, pozornie niegroźne objawy kryją chorobę poważną niczym nowotwór.

- Miażdżyca to choroba całego ciała, można ją porównać do nowotworu, który rozsiewa się po całym organizmie. W tym przypadku jest podobnie, a nawet gorzej, bo nowotwór na początku występuje tylko miejscowo, a miażdżyca od razu w różnych narządach, m.in. w naczyniach serca, aorcie, kończynach dolnych i górnych, mózgu. Dlatego ten proces jest tak groźny i trzeba go zatrzymać jak najwcześniej – wyjaśnił w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Maciej Banach, specjalista w dziedzinie kardiologii i lipidologii, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego oraz Międzynarodowego Panelu Ekspertów Lipidowych.

- Polacy postrzegają nowotwory jako główne zagrożenie i oczywiście jest ono bardzo poważne, nasila się. Ale jeśli spojrzymy na statystyki, to widzimy wyraźnie, że Polacy dwa razy częściej umierają na serce niż z powodu nowotworu - dodaje lekarz.

Często dopiero nagłe zdarzenie, takie jak zawał serca, udar albo ostra niedrożność tętnicy, uświadamia, że zwężenie naczyń było już mocno rozwinięte.

Jakie symptomy powinny zwrócić naszą uwagę, zanim choroba rozwinie się na dobre?

Zobacz także: Mogą nie dożyć czterdziestki. Większość nie wie, że ma problem

Wczesne symptomy miażdżycy często ujawniają się w momentach, gdy ciało potrzebuje więcej tlenu, a krew nie nadąża z jego dostawą. Dolegliwości łatwo wtedy pomylić ze zwykłym brakiem kondycji. Będą to m.in.:

• szybka zadyszka przy lekkiej aktywności (np. wejście po schodach),

• uczucie ucisku lub dyskomfortu w klatce piersiowej,

• kołatania serca, wrażenie "przyspieszonego bicia",

• zimne poty, osłabienie, nagłe zmęczenie,

• zawroty głowy lub uczucie "pustki w głowie".

To objawy, które wiele osób bagatelizuje. Jeśli jednak powtarzają się, zwłaszcza przy wysiłku lub stresie, mogą wskazywać na ograniczony przepływ krwi w tętnicach.

Zobacz także: Nietypowe objawy miażdżycy. Lepiej ich nie ignorować

Miażdżyca daje o sobie znać przez dolegliwości związane z kończynami dolnymi. Pojawia się ciężkość nóg, pobolewanie łydek lub skurcze podczas marszu.

Charakterystyczne jest tzw. chromanie przestankowe – ból pojawia się w trakcie chodzenia czy wchodzenia po schodach, a mija po krótkim postoju.

- Dochodzi do drętwienia łydek, pojawia się ból, który zmusza pacjenta do zatrzymania się. Gdy poprawia się ukrwienie, pacjent może iść dalej. Charakterystyczne jest to, że chory chodzi "na raty" i robi przystanki, by zmniejszyć ból - tłumaczyła w rozmowie z WP abcZdrowie dr Beata Poprawa, internista, kardiolog, ordynator Wielospecjalistycznego Szpitala Powiatowego w Tarnowskich Górach.

W późniejszych etapach charakterystyczne dla rozwijającej się miażdżycy może być ochłodzenie stóp, zmiana koloru skóry, nawracające infekcje skóry i tkanek miękkich oraz rany na palcach lub stopach, które długo się nie goją.

Jednym z najbardziej widocznych i łatwych w rozpoznaniu znaków miażdżycy, a jednocześnie najbardziej ignorowanych, może być tzw. znak Franka. Jest to ukośna bruzda biegnąca przez płatek ucha. Opisał ją w 1973 r. amerykański lekarz Sanders T. Frank, zauważając możliwy związek z chorobą niedokrwienną serca.

Późniejsze badania (w tym przeglądy i metaanalizy) sugerują, że taka zmiana częściej występuje u osób z chorobą wieńcową i innymi powikłaniami miażdżycy, choć nie jest to objaw rozstrzygający i nie zastępuje diagnostyki.

Jeśli bruzda jest obecna na obu uszach lub towarzyszą jej inne dolegliwości, jak ból w klatce, zadyszka, ból łydek przy chodzeniu, objawy neurologiczne, warto potraktować to jako pretekst do kontroli u lekarza i oceny czynników ryzyka (lipidogram, glukoza, ciśnienie, EKG).

Miażdżyca może dotyczyć także naczyń jelit. Wtedy po posiłku pojawia się silny ból brzucha, czasem biegunka i chudnięcie – niekiedy z powodu lęku przed spożywaniem pokarmów, ponieważ jedzenie kojarzy się z bólem.

Z kolei przy zwężeniu tętnic nerkowych na pierwszy plan często wysuwa się trudne do opanowania nadciśnienie (mimo kilku leków), obrzęki, zmiany w oddawaniu moczu, przewlekłe zmęczenie, suchość i świąd skóry, spadek apetytu czy nudności.

Gdy miażdżyca rozwija się w tętnicach wieńcowych, pierwsze objawy często mają postać dławicy piersiowej (anginy). Ból nie zawsze jest "książkowy" – bywa kłujący, gniotący lub piekący, czasem promieniuje do pleców, barków, szyi, ramion albo brzucha. Do tego może dołączyć duszność, kołatanie serca i skrajne zmęczenie.

Co istotne, kluczową cechą jest powtarzalność, dolegliwości nawracają w podobnych okolicznościach i zwykle słabną po odpoczynku.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. WP abcZdrowie
2. NIH
3. Mayo Clinic
4. Cleveland Clinic