Nocą drętwieją ci ręka? Oto najczęstsza przyczyna

Drętwienie budzące ze snu to parestezja – zaburzenie czucia objawiające się mrowieniem, kłuciem lub pieczeniem. W nocy nadgarstki i łokcie nieświadomie się uginają, ponieważ podczas snu mięśnie nie kontrolują ułożenia stawów. Taka pozycja zwęża kanały kostno-więzadłowe, przez które przebiegają nerwy dłoni.

Dodatkowo w pozycji leżącej płyn tkankowy rozkłada się równomiernie w całym ciele, nie spływając do stóp tak jak w ciągu dnia, co podnosi ciśnienie wokół nerwów nadgarstka. Długotrwały ucisk zaburza ukrwienie i przewodnictwo nerwowe. Po przebudzeniu wystarczy poruszyć ręką, aby zmniejszyć nacisk i zniwelować mrowienie.

Zespół cieśni nadgarstka to najpowszechniejsza neuropatia uciskowa. Powstaje, gdy nerw pośrodkowy ulega uciśnięciu w wąskim kanale nadgarstka, utworzonym przez kości i więzadło poprzeczne. Problem dotyka rocznie około 99 osób na 100 tysięcy, z czego 65–75 proc. stanowią kobiety.

Zatrzymywanie wody w organizmie dodatkowo podnosi ciśnienie wewnątrz kanału. Charakterystycznym wczesnym sygnałem są nocne objawy, które ustępują po przebudzeniu. Wiele osób odruchowo potrząsa dłonią – ruch ten (tzw. objaw strzepywania) na chwilę zmniejsza uciążliwe drętwienie.

Drętwienie konkretnych palców precyzyjnie wskazuje uciśnięty nerw:

• Nerw pośrodkowy: odpowiada za czucie kciuka, palca wskazującego, środkowego oraz połowy palca serdecznego od strony palca środkowego. Jego ucisk w nadgarstku daje mrowienie w tych miejscach, całkowicie omijając mały palec.
• Nerw łokciowy: unerwia mały palec oraz drugą połowę palca serdecznego. Nerw ten ulega uciśnięciu najczęściej na wysokości łokcia, w rowku po wewnętrznej stronie stawu (zespół rowka nerwu łokciowego).

Jeśli drętwienie obejmuje mały palec, źródłem jest zazwyczaj łokieć. Gdy mały palec jest sprawny, przyczyna leży najczęściej w nadgarstku.

Niewłaściwa pozycja podczas snu wywołuje ucisk nerwów nawet u osób zdrowych. Spanie z dłonią podłożoną pod głowę lub poduszkę wymusza wielogodzinne zgięcie nadgarstka. Z kolei mocno ugięty łokieć napina i rozciąga nerw łokciowy w jego rowku.

Uciskanie ramienia przy leżeniu na boku ogranicza dopływ krwi do nerwów przedramienia, które po kilku godzinach tracą zdolność do prawidłowego przewodzenia. Najprostszym rozwiązaniem jest sen z rękami ułożonymi wyprostowanymi wzdłuż ciała oraz unikanie podkładania dłoni pod głowę.

Zdarza się, że źródłem problemu nie jest ręka, lecz szyja. Radikulopatia szyjna to podrażnienie korzenia nerwowego wychodzącego z rdzenia kręgowego na wysokości szyi, spowodowane najczęściej wypukliną krążka międzykręgowego lub zmianami zwyrodnieniowymi.

Objawy promieniują wzdłuż ręki do określonych palców: podrażnienie korzenia C6 wywołuje mrowienie kciuka i palca wskazującego, C7 obejmuje palec środkowy, a C8 – palec mały. Sygnałem odróżniającym jest ból karku oraz nasilanie się dolegliwości przy odchylaniu lub skręcaniu głowy.

Czasami drętwienie rąk sygnalizuje chorobę ogólnoustrojową, a nie miejscowy ucisk. Podwyższony poziom glukozy w cukrzycy uszkadza drobne włókna nerwowe, prowadząc do polineuropatii. Niedobór witaminy B12 niszczy osłonkę mielinową nerwów, a niedoczynność tarczycy wzmaga retencję wody i ucisk na tkanki.

Ważną wskazówką jest symetria objawów: ucisk mechaniczny dotyczy zazwyczaj jednej ręki. Gdy drętwieją obie dłonie, a często także stopy, przyczyna może dotyczyć całego organizmu. Warto wówczas wykonać badania krwi: glukozę, witaminę B12 oraz TSH.

Najprostszą metodą domową jest założenie na noc ortezy stabilizującej nadgarstek w pozycji neutralnej, co zapobiega jego zginaniu. Przy podejrzeniu podrażnienia nerwu łokciowego pomaga miękka opaska lub ręcznik owinięty wokół łokcia, ograniczający zgięcie. Pomocne są także ćwiczenia ślizgu nerwu, czyli łagodne ruchy przesuwające nerw w jego kanale.

Wizyta u lekarza jest konieczna, gdy drętwienie utrwala się, siła chwytu słabnie lub pojawia się zanik mięśni u podstawy kciuka, świadczący o zaawansowanym uszkodzeniu nerwu. Im wcześniej ucisk zostanie rozpoznany, tym większa szansa na całkowite ustąpienie objawów.

Nocne drętwienie rąk ma zazwyczaj prostą przyczynę mechaniczną i mija po zmianie pozycji lub zastosowaniu ortezy na noc. Rozkład objawów w palcach oraz ich jednostronny bądź dwustronny charakter wskazują źródło problemu. Utrzymujące się drętwienie, spadek siły chwytu czy zanik mięśni u podstawy kciuka wymagają pilnej diagnostyki lekarskiej.

Źródła:

1. NIH, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448179/
2. NIH, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557828/
3. NIH, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534226/
4. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2527141/
5. NIH, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441828/
6. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5125083/
7. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13114700/