Polacy się doczekali. Od lipca ważne badanie będzie na NFZ

Od 1 lipca 2026 r. pacjenci spełniający określone kryteria mają zyskać łatwiejszy dostęp do niskodawkowej tomografii komputerowej płuc. Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia, który zakłada objęcie tego badania finansowaniem ze środków publicznych. Oznacza to, że NDTK ma zostać włączona do stałego systemu profilaktyki zdrowotnej, a nie funkcjonować jedynie w ramach programu pilotażowego.

To istotna zmiana, bo rak płuca pozostaje jednym z najpoważniejszych problemów onkologicznych w Polsce. Co roku taką diagnozę słyszy około 22 tys. osób. Choroba przez długi czas może rozwijać się skrycie, bez charakterystycznych objawów, dlatego wielu pacjentów trafia do lekarza dopiero wtedy, gdy nowotwór jest już zaawansowany.

Dotychczas niskodawkowa tomografia komputerowa płuc była dostępna przede wszystkim w ramach pilotażu. Nowe przepisy mają stworzyć podstawę prawną do uruchomienia ogólnokrajowego programu badań przesiewowych. Dzięki temu Narodowy Fundusz Zdrowia będzie mógł zawierać umowy z placówkami medycznymi według jednolitych zasad.

W praktyce oznacza to prostszą ścieżkę dla pacjentów, którzy kwalifikują się do badania. Osoby z grup ryzyka będą mogły skorzystać z diagnostyki bez konieczności przechodzenia przez skomplikowane procedury formalne.

Jak wskazano w dokumentach Ministerstwa Zdrowia, celem nowych regulacji jest zwiększenie dostępności nowoczesnej diagnostyki i poprawa wykrywalności raka płuca na wczesnym etapie.

Niskodawkowa tomografia komputerowa płuc pozwala dokładnie ocenić stan płuc bez konieczności podawania środka kontrastowego. Badanie wykorzystuje niższą dawkę promieniowania niż standardowa tomografia komputerowa, a jednocześnie umożliwia wykrywanie bardzo niewielkich zmian.

To szczególnie ważne w przypadku raka płuca, który często długo nie daje jednoznacznych sygnałów ostrzegawczych. Kaszel, duszność, spadek masy ciała, przewlekłe zmęczenie czy ból w klatce piersiowej mogą pojawić się dopiero na późniejszym etapie choroby albo być mylone z innymi schorzeniami układu oddechowego.

Wczesne rozpoznanie nowotworu może zasadniczo zmienić rokowanie pacjenta. Gdy zmiana zostanie wykryta na początkowym etapie, lekarze mają większe możliwości leczenia, a szanse na skuteczną terapię są wyższe.

Szczególną uwagę zwraca także rosnąca liczba zachorowań wśród kobiet. Dlatego dostęp do badań przesiewowych może mieć duże znaczenie nie tylko dla pojedynczych pacjentów, ale również dla całego systemu ochrony zdrowia.