Odczyn Waalera-Rosego - charakterystyka, wskazania

Odczyn Waalera-Rosego to nieswoisty odczyn serologiczny opierający się na mechanizmie hemaglutynacji (czyli zlepiania się krwinek czerwonych). Materiałem do badania może być surowica krwi pobrana od pacjenta, a także płyn stawowy, z jamy osierdzia lub jamy opłucnej. Samo badanie polega na dodaniu materiału pobranego od pacjenta do próbki, w której znajdują się królicze immunoglobuliny klasy IgG opłaszczające baranie erytrocyty, które pełnią rolę nośnika. Jak już wspomniano, odczyn Waalera-Rosego służy wykrywaniu czynnika reumatoidalnego (RF).

• Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie
• Potrafisz rozpoznać pierwsze objawy reumatoidalnego zapalenia stawów? Jeżeli tak, należysz do mniejszości
• Leczenie biologiczne chorób reumatoidalnych

Jeżeli w materiale pobranym od pacjenta, znajduje się czynnik reumatoidalny, dojdzie do zlepiania (hemaglutynacji) krwinek barana. Dzieje się tak dlatego, że czynnik ten to przeciwciało skierowane przeciwko fragmentowi Fc przeciwciał. Jeżeli doda się go do próbki, przyłącza się on do przeciwciał króliczych opłaszczających krwinki baranie, co skutkuje tworzeniem dużych konglomeratów i zlepianiem się krwinek. Taki wynik testu określany jest jako dodatni i potwierdza obecność czynnika reumatoidalnego we krwi lub innych płynach pobranych od pacjenta.

Odczyn Waalera-Rosego wykonuje się w celu wykrycia obecności czynnika reumatoidalnego (RF) u osób z podejrzeniem choroby autoimmunologicznej, w celu potwierdzenia diagnozy.

Czynnik reumatoidalny występuje u około 80-85 proc. pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Jego brak nie wyklucza jednak rozpoznania RZS, podobnie jak jego obecność nie jest równoznaczna z rozpoznaniem RZS. W przypadku rozpoznania RZS miano czynnika reumatoidalnego koreluje z aktywnością choroby i jest czynnikiem rokowniczym.

Badanie odczynu Waalera-Rosego wykonuje się także w przypadku innych chorób reumatycznych, takich jak:

• toczeń rumieniowaty układowy (w 15-35 proc. przypadków);
• zespół Sjogrena;
• twardzina układowa;
• mieszana choroba tkanki łącznej;
• zapalenie wielomięśniowe i skórno-mięśniowe;
• krioglobulinemia.

Oprócz chorób reumatologicznych podwyższony odczyn Waalera-Rosego spotkać można też:

• w przewlekłych zapalnych chorobach wątroby (zwłaszcza w przewlekłym wirusowym zapaleniu wątroby);
• w przewlekłych zapalnych chorobach płuc;
• w przebiegu niektórych nowotworów, zwłaszcza wywodzących się z układu limfatycznego;
• w przebiegu zakażeń wirusowych (HIV, mononukleoza zakaźna, grypa), bakteryjnych (trąd, gruźlica, kiła) i pasożytniczych (malaria, filarioza).

Niski odczyn Waalera-Rosego stwierdza się też u ok. 1-2 proc. ludzi zdrowych. Częstość występowania czynnika RF wzrasta z wiekiem.

Źródła

1. Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
4. Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7