Odmówiono jej wykonania testu HPV HR. NFZ odpowiada, lekarze tłumaczą

"Wcześniej niedostępny, teraz zrobisz go na NFZ", " To skuteczniejsza profilaktyka raka szyjki macicy", "Kilka minut, jedno pobranie i test, który wykrywa różne typy wirusa brodawczaka ludzkiego, w tym te, które najbardziej sprzyjają rozwojowi nowotworu", "To nowoczesne badanie jest skuteczniejsze od tradycyjnej cytologii", "Prawidłowy wynik daje spokój nawet na 5 lat". Tak na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia opisywany jest test molekularny HPV HR.

Lekarze podkreślają, że jest on dwukrotnie skuteczniejszy od konwencjonalnej cytologii w wykrywaniu przedrakowych zmian szyjki macicy. Teraz kobiety w wieku od 25 do 64 lat mogą go wykonać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Jednak nie wszystkie.

Zobacz także: Zdecydowany ruch MZ. Obowiązkowe szczepienie już w przyszłym roku

– Bardzo dbam o odpowiednią diagnostykę i staram się wykonywać wszystkie możliwe badania. Gdy tylko dowiedziałam się, że Narodowy Fundusz Zdrowia tak zachwala ten nowy test HPV HR i wreszcie można go zrobić w ramach funduszu, to stwierdziłam, że zapiszę się na badanie. Jakież było moje zdziwienie, gdy dowiedziałam się, że nie mogę go wykonać. Powodem była cytologia, którą wykonałam rok wcześniej. Wydaje mi się to po prostu bardzo nie fair. Uważam, że to jest kara za to, że się regularnie badam. Dowiedziałam się także, że test będę mogła wykonać dopiero trzy lata po cytologii. Czuję się bardzo zawiedziona tym programem. Myślę, że w Polsce jest bardzo wiele kobiet, które są obecnie z niego wykluczone – mówi 48-letnia Agnieszka.

Paweł Florek z Centrali NFZ zaznacza, że – zgodnie z warunkami kwalifikacji wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia – test HPV HR w ramach NFZ przysługuje kobietom w wieku od 25 do 64 lat, co do zasady raz na pięć lat i może być wykonany po 36 miesiącach od ostatniego przesiewowego badania cytologicznego w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy.

– Nie widzę tu "karania za diagnostykę". Takie są po prostu założenia tego programu profilaktycznego. Wszystkie informacje na temat tego, komu przysługuje badanie, jak często i gdzie je wykonać można znaleźć na naszej stronie internetowej. Pamiętajmy o tym, że badania profilaktyczne należy wykonywać w pewnych odstępach czasu (w tzw. interwale). I ta – kolokwialnie mówiąc – przerwa nie jest przypadkowa. To eksperci określili, ile ona ma trwać. W dotychczas dostępnej ścieżce programu, czyli opartej na cytologii klasycznej, ten interwał był trzyletni – wyjaśnia Paweł Florek.

– Pani Agnieszka, która rok temu wykonała cytologię przesiewową, będzie mogła skorzystać z nowego schematu badania, ale za dwa lata, bo wtedy kończy się okres między kolejnymi badaniami profilaktycznymi. Moim zdaniem nie możemy tu mówić o karaniu za diagnostykę, bo warunki uczestnictwa w programach profilaktycznych są jasno określone – dodaje.

Zobacz także: Diagnoza: rak szyjki macicy. To największe zagrożenie po zakażeniu HPV

Jak tłumaczą lekarze, test HPV HR to najbardziej precyzyjne narzędzie w wykrywaniu wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka. To badanie molekularne, które ma na celu wykrycie obecności DNA lub RNA wysokoonkogennych typów wirusów w wymazie pobranym z szyjki macicy. Na jego wynik czeka się od dwóch do trzech tygodni. W przypadku kiedy wynik jest ujemny, pacjentka wykonuje kolejny test za pięć lat. Jeżeli wynik okaże się dodatni, z tego samego materiału wykonana zostanie cytologia płynna.

Czym zatem test HPV HR różni się od dobrze znanej cytologii? – Ponad 98 proc. nowotworów szyjki macicy jest związanych z zakażeniem HPV. Więc wiedza, czy jesteśmy zakażeni tym wirusem, jest szalenie istotna. Test HPV HR wykrywa przyczynę raka szyjki macicy (DNA wirusa). Jest też bardzo czuły, bo ma nawet 90 proc. skuteczności. Tymczasem cytologia wykrywa skutek tego zakażenia, czyli zmiany w komórkach, i jest też trochę mniej czuła, bo ma około 70 proc skuteczności – wyjaśnia prof. Andrzej Marszałek, kierownik Zakładu Patologii Nowotworów Wielkopolskiego Centrum Onkologii i konsultant krajowy w dziedzinie patomorfologii.

– Test HPV HR pozwala zdiagnozować ryzyko lata wcześniej, zanim powstaną zmiany komórkowe. Dlatego uważa się, że jest to lepsze badanie – podsumowuje lekarz.

– Oczywiście, jeśli chodzi już o samą cytologię, to lepiej postawić na opcję płynną. Po pierwsze jest ona bardziej czuła. A po drugie pozwala uniknąć wielu błędów przy jej wykonywaniu. Kluczowe w bezpieczeństwie tego badania jest to, że próbkę pobraną z szyjki macicy wkłada się do specjalnego płynu utrwalającego. Dzięki temu jest mniejsza możliwość pojawienia się między innymi zanieczyszczeń – dodaje ginekolożka dr n. med. Agnieszka Ledniowska.

Cytologia na podłożu płynnym także została już włączona do Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w Polsce.

Prof. Andrzej Marszałek uspokaja pacjentki, które z racji tego, że w ciągu trzech ostatnich lat miały wykonaną cytologię, obecnie są wykluczone z możliwości wykonania testu HPV HR.

– Jeżeli pacjentka miała wykonaną cytologię, badanie było przeprowadzone w sposób prawidłowy i wynik był dobry, to ryzyko, że w ciągu tych trzech lat coś się wydarzy, pojawią się, jakieś niepokojące zmiany, jest znikome. Nawet zaryzykuję stwierdzenie, że zerowe. Te odstępy między badaniami są naprawdę dobrze przemyślane. Warto też zaznaczyć, że programy profilaktyczne są ułożone w takich interwałach, żeby wyłapać zmiany przednowotworowe. Czyli ten czas jest tak obliczony, że jest mała szansa pojawienia się jakichś niepokojących zmian między badaniami – tłumaczy prof. Marszałek.

Wszelkie niepokojące zmiany warto wychwycić na odpowiednim stadium rozwoju. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) nawet 15–20 proc. nowotworów, na które zapadają ludzie, przypisuje się zakażeniom wirusowym, bakteryjnym i pasożytniczym. Jednym z najniebezpieczniejszych jest właśnie zakażenie wirusem HPV.

Anna Klimczyk, dziennikarka Wirtualnej Polski