Oksytocyna - wskazania, przeciwwskazania, karmienie piersią

Oksytocyna to hormon i neuroprzekaźnik, który odgrywa kluczową rolę w ludzkim organizmie. Jest znana jako "hormon miłości" lub "hormon przywiązania", ponieważ wzmacnia więzi międzyludzkie, uczucie zaufania i empatii. Oksytocyna jest uwalniana m.in. podczas przytulania, karmienia piersią, porodu czy intymnych relacji. Pełni też funkcje biologiczne, takie jak regulacja skurczów macicy podczas porodu czy wspieranie produkcji mleka w okresie laktacji. Oprócz tego może wpływać na redukcję stresu, obniżając poziom kortyzolu w organizmie.

Oksytocyna ma za zadanie przyspieszenie akcji porodowej. Wskazania do indukcji porodu i podania oksytocyny można podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich jest bezpośrednio związana z ciążą i należą do niej następujące objawy:

• ciąża przeterminowana (ciąża przenoszona),
• preeklampsja, czyli stan przedrzucawkowy (objawiający się między innymi nadciśnieniem i białkomoczem),
• zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu (IUGR),
• ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego (niezgodność czynników krwi między matką a dzieckiem),
• przedwczesne odpłynięcie płynu owodniowego.

Wskazania do indukcji porodu i podania oksytocyny, które nie są związane z ciążą:

• cukrzyca typu I matki,
• nadciśnienie tętnicze,
• przewlekłe choroby nerek,
• zaburzenia czynności tarczycy.

Oksytocyna nie zawsze jest wskazana. Nie we wszystkich wypadkach można wywołać akcję porodową, podając ciężarnej oksytocynę. Farmakologiczne przyspieszenie porodu przy użyciu oksytocyny nie powinno być stosowane, gdy mamy do czynienia z:

• wcześniakiem,
• niewspółmiernością porodową,
• przebytymi uprzednio operacjami macicy,
• niedojrzałością szyjki macicy bądź rakiem szyjki macicy.

Wielu lekarzy uważa, że oksytocyna podczas porodu pozytywnie wpływa nie tylko na mamę, ale także na maleństwo. Wywoływanie skurczów macicy oksytocyną powoduje przyspieszenie porodu, a tym samym skraca wysiłek noworodka. Ponadto sądzi się, że oksytocyna „usypia” neurony dziecka, a dzięki temu chroni noworodków przed skutkami chwilowego niedotlenienia.

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

• Jak rozwiązać ciążę po podaniu oksytocyny? - odpowiada lek. Tomasz Budlewski
• Czy oksytocyna podawana podczas wywoływania porodu może mieć wpływ na późniejszy autyzm u dziecka? - odpowiada lek. Małgorzata Horbaczewska
• Czy ból podbrzusza po połogu jest powodem do niepokoju? - odpowiada lek. Maja Sidor-Lenkiewicz

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

Oksytocyna działa na każdą mamę także przy karmieniu piersią. Właściwe stężenie oksytocyny powoduje przesuwanie się mleka przez kanaliki mleczne do ujścia gruczołu. Oksytocyna pomaga przy tzw. wyrzucie mleka, które jest niezbędne niemowlakowi do spokojnego i miarowego ssania.

Działanie oksytocyny powoduje ponadto, że kobieta odczuwa niemal fizyczną przyjemność z karmienia piersią. Ponadto oksytocyna pobudza instynkt macierzyński i wzmacnia więź z maleństwem. Kobiety, które mają niedobór oksytocyny, mogą mieć trudności z akceptacją nowej sytuacji, a karmienie piersią może sprawiać im ból.

Pomimo iż podanie oksytocyny przy porodzie może wiązać się z pewnymi powikłaniami, to prawidłowe zaaplikowanie oksytocyny zdecydowanie przyspiesza akcję porodową, a tym samym skraca dolegliwości bólowe odczuwane przez matkę. Podanie odpowiedniej ilości oksytocyny gwarantuje przeprowadzony wcześniej tekst oksytocynowy.

W przypadku, kiedy ciąża jest przenoszona, a dziecko nie śpieszy się, by wyjść z brzucha mamy, często podaje się kroplówkę z oksytocyną. Ma ona wywołać skurcze macicy i pobudzić szyjkę do rozwierania się. Kiedy podanie oksytocyny nie skutkuje, domiejscowo aplikuje się do kanału szyjki macicy prostaglandynę. Warto jednak podkreślić, że oksytocyna nie jest stosowana rutynowo podczas porodu i - jak każdy inny lek - podaje się ją pacjentkom tylko wtedy, kiedy istnieją ku temu wyraźne wskazania.