Opieka wytchnieniowa – na czym polega i kto może z niej skorzystać

Opieka wytchnieniowa to element systemu pomocy społecznej. Jest czasową usługą opiekuńczą nad osobą niesamodzielną. Zarówno weekendowa, kilkudniowa czy kilkunastodniowa opieka w zastępstwie za opiekuna faktycznego jest możliwa w związku ze zdarzeniem losowym, potrzebą załatwienia spraw życia codziennego lub odpoczynkiem opiekuna faktycznego.

Oznacza to, że wyznaczone przez powiat placówki mogą czasowo przejąć opiekę nad chorym w formie usług opiekuńczych i usług specjalistycznych.

Opieka wytchnieniowa może być realizowana poprzez zapewnienie usług w:

• dziennych ośrodkach wsparcia,
• placówkach całodobowych,
• jednostkach systemu oświaty,
• ośrodkach urlopowych,
• zakładach opiekuńczo-pielęgnacyjnych,
• poprzez pomoc w miejscu zamieszkania.

Kto może skorzystać z opieki wytchnieniowej? Program kierowany jest do członków rodzin lub opiekunów, którzy wymagają wsparcia w postaci doraźnej, czasowej przerwy w sprawowaniu bezpośredniej opieki nad:

1. dziećmi z orzeczeniem o niepełnosprawności i mającym wskazania do:

• konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
• konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

1. osobami ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub orzeczeniami równoważnymi.

Usługa opieki wytchnieniowej jest przyznawana na podstawie Karty zgłoszenia do programu. Polega ona na pomocy w:

• poruszaniu się i przemieszczaniu,
• pielęgnacji,
• zapewnieniu przygotowania i podania posiłków,
• higieny osobistej i kontroli czynności fizjologicznych,
• czystości w miejscu przebywania,
• wspólnym spędzaniu czasu.

Opieka wytchnieniowa jest organizowana przez jednostki samorządu terytorialnego w ramach usług opiekuńczych, a realizowana przez opiekunki środowiskowe. Może być również świadczona na zasadach komercyjnych.

Program jest realizowany w różnych formach:

• świadczenia usługi opieki wytchnieniowej w ramach pobytu dziennego w miejscu zamieszkania osoby z niepełnosprawnością, ośrodku wsparcia bądź innym miejscu wskazanym przez uczestnika Programu, które otrzyma pozytywną opinię realizatora Programu,
• świadczenia usługi opieki wytchnieniowej w ramach pobytu całodobowego w ośrodku wsparcia, w ośrodku lub placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom z niepełnosprawnością wpisaną do rejestru właściwego wojewody czy innym miejscu wskazanym przez uczestnika Programu, które otrzyma pozytywną opinię realizatora Programu,
• świadczenia usługi opieki wytchnieniowej poprzez zapewnienie członkom rodziny lub opiekunom możliwości skorzystania ze specjalistycznego poradnictwa psychologicznego lub terapeutycznego oraz wsparcia w zakresie nauki pielęgnacji, rehabilitacji czy dietetyki.

W nowej edycji programu przewidziano limity. Ile godzin „wsparcia wytchnieniowego” przysługuje opiekunom w tej edycji Programu? Okazuje się, że:

• 240 godzin dla opieki wytchnieniowej świadczonej w ramach pobytu dziennego,
• 14 dni dla opieki wytchnieniowej świadczonej w ramach pobytu całodobowego,
• 20 godzin dla opieki wytchnieniowej świadczonej poprzez możliwość skorzystania ze specjalistycznego poradnictwa (psychologicznego lub terapeutycznego) oraz wsparcia w zakresie nauki pielęgnacji, rehabilitacji i dietetyki.

Aby skorzystać ze wsparcia, należy złożyć stosowny wniosek do organu jednostki samorządu terytorialnego. Uczestnik Programu, któremu przyznano pomoc w postaci usługi opieki wytchnieniowej, nie ponosi odpłatności za tę usługę.

Po przekroczeniu limitu godzin, samorząd może wyrazić zgodę na zwiększenie liczby godzin usług opieki wytchnieniowej w ramach środków własnych.

Budżet programu Opieka wytchnieniowa 2021, realizowanego od 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021, wynosi 50 mln zł. Edycja 2021 jest kontynuacją Programów „Opieka wytchnieniowa” – edycja 2019, „Opieka wytchnieniowa” – edycja 2020 oraz „Opieka wytchnieniowa dla członków rodzin lub opiekunów osób z niepełnosprawnością” – edycja 2020-2021.