Osmolalność krwi

Test na osmolalność krwi wykonywany jest w celu:

• oceny gospodarki wodno-elektrolitowej;
• oceny zmniejszonego lub wzmożonego wytwarzania moczu;
• monitorowania skuteczności leczenia stanów mających wpływ na osmolalność krwi.

Badanie wykonywane jest także w przypadku podejrzenia połknięcia substancji trujących (jak na przykład metanol czy glikol polietylenowy), w leczeniu mannitolem, w podejrzeniu moczówki prostej. Stosowane jest jako badanie pomocnicze w rozpoznaniu hiponatremii (niski poziom sodu), czy też jako badanie pomocnicze w przewlekłych biegunkach.

Osmolalność osocza wykonuje się u pacjenta z objawami, takimi jak pragnienie, splątanie, mdłości, ból głowy, apatia, ataki padaczkowe lub śpiączka mogąca być wynikiem hiponatremii oraz w przypadkach spożycia substancji trujących, np. metanolu lub glikolu etylenowego.

U zdrowych osób przy wysokim poziomie osmolalności we krwi organizm uwalnia hormon antydiuretyczny, który powoduje ponowną absorpcję wody w nerkach, co prowadzi do bardziej zagęszczonej formy moczu. W rezultacie woda rozcieńcza krew, dzięki czemu osmolalność krwi wraca do normy. W przypadku niskiej osmolalności krwi hormon antydiuretyczny nie jest uwalniany, przez co ilość wody ponownie przyswajanej przez nerki jest zmniejszona. Organizm wydala rozcieńczony mocz, aby pozbyć się nadmiaru wody. W konsekwencji osmolalność krwi wzrasta.

Na 6 godzin przed pobieraniem krwi nie należy nic jeść. Jeśli leki przyjmowane przez badanego mogą wpłynąć na wynik analizy krwi, lekarz może zalecić ich czasowe odstawienie. Pobieranie krwi do badań poprzedza przemycie miejsca nakłucia środkiem antyseptycznym. Krew pobiera się z żyły, zwykle z wewnętrznej strony łokcia lub z wierzchniej strony dłoni. Na górnej części ręki wykonujący badanie zakłada opaskę uciskową, po czym wprowadza igłę do żyły. Po pobraniu krwi igła zostaje wyjęta, a do miejsca nakłucia przyciska się wacik, aby zatrzymać krwawienie.

Przyjmuje się, że wynik pomiędzy 280, a 303 miliosmoli na kilogram jest w normie. Wynik analizy krwi powyżej tej wartości może oznaczać:

• odwodnienie;
• moczówkę prostą;
• hiperglikemię;
• hipernatremię;
• spożycie metanolu lub glikolu etylenowego;
• martwicę kanalików nerkowych;
• udar;
• mocznicę.

Wynik poniżej normy może wskazywać na:

• nadmiar płynów;
• hiponatremię;
• zespół paraneoplastyczny związany z rakiem płuc;
• syndrom niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego.

Po badaniu mogą pojawić się pewne powikłania, do których zaliczamy: krwawienie, omdlenie, krwiak lub infekcję.

Źródła

1. Moczówka prosta – podstawowe informacje i opis przypadku
2. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
3. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
4. Mariańska B., Fabijańska-Mitek B., Windyga J., Badania laboratoryjne w hematologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2758-6