Trafiają do szpitala z objawami otępienia, okazuje się, że to późna kiła. Liczba zachorowań rośnie

Nowy raport opublikowany przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB pokazuje, że liczba zachorowań na choroby weneryczne systematycznie rośnie. Od stycznia do końca września 2023 r. zgłoszono 2 308 przypadków kiły - to o ponad 1000 więcej w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku.

Od początku roku jest też prawie trzykrotnie więcej przypadków rzeżączki - do września rozpoznano 1 069 zachorowań, w całym 2022 r. było ich 601. Rośnie też liczba zachorowań na chlamydię - do sierpnia zgłoszono 630 zakażonych, w analogicznym okresie ubiegłego roku było ich dwukrotnie mniej - 286.

- My również obserwujemy wzrost zachorowań na choroby przenoszone drogą płciową, przede wszystkim dotyczy to kiły i rzeżączki. Zazwyczaj w miesiącach jesiennych wychodzą efekty tych ryzykownych kontaktów seksualnych z okresu wakacyjnego - potwierdza dr n. med. Marianna Sokołowska, p.o. dyrektora Ośrodka Diagnostyczno-Badawczego Chorób Przenoszonych Drogą Płciową.

Eksperci podkreślają, że przyczyną tych wzrostów jest przede wszystkim niska świadomość dotycząca chorób przenoszonych drogą płciową. W Polsce kilkanaście lat temu zniesiono obowiązkowe badania profilaktyczne w kierunku kiły. Brakuje też profilaktyki w zakresie innych chorób przenoszonych drogą płciową.

- Jako społeczeństwo chętnie podejmujemy ryzykowne zachowania seksualne, rzadziej chronimy się stosując prezerwatywy, a to też sprzyja roznoszeniu zakażeń przenoszonych drogą płciową. Ten wzrost zachorowań zdecydowanie się nasilił w momencie znaczącej migracji ludności, czyli od czasu wojny w Ukrainie. Z drugiej strony dzięki temu, że mamy więcej możliwości leczenia zakażeń wywołanych wirusem HIV, ryzyko zakażenia wirusem przestało być tym "straszakiem" przed unikaniem ryzykownych zachowań seksualnych - wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Adam Reich, specjalistka z zakresie dermatologii i wenerologii.

Kolejnym problemem jest brak lekarzy wenerologów i poradni specjalizujących się w leczeniu tych schorzeń. To utrudnia i opóźnia diagnozę.

- Poradnie wenerologiczne zostały zlikwidowane. Co prawda pacjent może się zgłosić bezpośrednio do poradni dermatologicznej, ale musi wtedy powiedzieć w rejestracji, że ma chorobę weneryczną i chce być przyjęty bez skierowania. To też jest pewnym ograniczeniem, zwłaszcza że wielu pacjentów nadal wstydzi się zgłosić do lekarza - podkreśla lekarz.

- Jest jeszcze jedna kwestia - kiła jest chorobą specyficzną, bakteria nadal pozostała wrażliwa na penicylinę, ale może być oporna na część innych antybiotyków. Tymczasem wielu specjalistów boi się leczyć pacjentów w warunkach ambulatoryjnych penicyliną i w związku z tym zalecają im inne grupy antybiotyków o mniejszej skuteczności, co z kolei zwiększa ryzyko lekooporności. Część z tych osób może być niedoleczona i nieświadomie zarażać innych - dodaje prof. Reich.

Lekarze przyznają, że kiła jest bardzo podstępną chorobą, a pierwsze objawy łatwo przeoczyć. To powoduje też, że liczba zachorowań jest niedoszacowana.

- O ile w przypadku rzeżączki są ewidentne objawy w postaci ropnej wydzieliny cieknącej z cewki moczowej, co jest na tyle uciążliwe, że ci pacjenci zgłaszają się do lekarzy, to przy kile ten brak objawów jest bardzo zdradliwy - podkreśla dr Sokołowska.

- W przypadku kiły najpierw pojawia się owrzodzenie na narządach płciowych, w jamie ustnej lub w odbycie, ale te zmiany po kilku dniach, tygodniach ustępują samoistnie. Następnym etapem jest wysypka - rozsiane zmiany skórne w postaci tzw. osutek, ale one również po jakimś czasie znikają i choroba przechodzi w kiłę utajoną. Przez długi czas nie ma żadnych objawów, a pacjent zakaża - wyjaśnia lekarka.

Choroba może ujawnić się nawet po kilkudziesięciu latach, a lista możliwych powikłań jest długa.

- Ktoś nagle zaczyna się gubić, ma zaburzenia orientacji, trafia na neurologię i okazuje się, że przyczyną są późne objawy kiły. Ktoś nie miał świadomości, że się zaraził, bądź zbagatelizował te pierwsze objawy, natomiast po latach choroba ujawnia się jako zmiany zapalne w mózgu, zmiany w postaci zapaleń naczyń. Te przypadki nie są częste, ale ciężko się je leczy - mówi prof. Joanna Zajkowska z kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku oraz podlaska konsultant epidemiologiczna.

- Poza zaburzeniami psychicznymi i neurologicznymi, mogą wystąpić też odległe powikłania kardiologiczne - jak tętniaki aorty, czyli bardzo poważne powikłanie zagrażające życiu. Rzadkim powikłaniem są też kilaki - guzy mogą pojawić się praktycznie w każdym narządzie, powodując jego martwicę - dodaje prof. Reich.

Wzrost zachorowań na choroby weneryczne widać nie tylko w Polsce. Po tym, jak w Stanach Zjednoczonych liczba zachorowań wzrosła do rekordowego poziomu, amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorób (CDC) rozważa przepisywanie osobom z grup ryzyka antybiotyku do stosowania jako pigułka "dzień po" - to miałoby zahamować falę zachorowań.

To na razie tylko projekt zaleceń, który jest w trakcie recenzowania. Jednak badanie opublikowane na łamach "The New England Journal of Medicine" wykazało, że zastosowanie doksycykliny w grupie mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami zmniejszyło o dwie trzecie ryzyko zdiagnozowania u nich rzeżączki, chlamydii czy kiły.

Eksperci, z którymi rozmawialiśmy, są przeciwni takim rozwiązaniom - wskazując przede wszystkim na ryzyko nadużywania antybiotyków i antybiotykooporności.

- Uważam, że nie jest to najlepszy sposób. Po pierwsze leczymy chorobę, a nie zdrowego pacjenta, więc jeżeli nie ma potwierdzenia choroby, to podanie doksycykliny naraża pacjenta niepotrzebnie na działania niepożądane leku, chociażby uszkodzenie wątroby. Druga kwestia - to jest antybiotyk z grupy tetracyklin, a część bakterii jest na niego odporna. Coraz szersze stosowanie tego leku będzie nasilać tę oporność - przypomina prof. Reich. Lekarz dodaje, że kluczowe jest zwiększanie świadomości społecznej i profilaktyka.

- Kolejna kwestia to podejście pacjenta, który zacznie myśleć takim schematem: "miałem ryzykowne zachowanie seksualne - wezmę sobie antybiotyk". Lepiej, żeby taki pacjent, który ma ryzykowne kontakty seksualne, raz na pół roku zgłaszał się na badania i dopiero, jeżeli potwierdzimy zakażenie, będziemy stosować odpowiednie leczenie - podsumowuje ekspert.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl