Płaskostopie poprzeczne – charakterystyka, przyczyny, metatarsalgia, leczenie

Stopa opiera się na trzech punktach, to znaczy na głowach I i V kości śródstopia, a także na pięcie. Każdą kość łączą trzy łuki, które są podtrzymywane przez więzadła i mięśnie. Dwa łuki są podłużne, a jeden poprzeczny. Łuk poprzeczny znajduje się na wysokości głów kości śródstopia i kości klinowatych oraz sześciennej. Podczas chodzenia łuk ten spłasza się i unosi. W przypadku płaskostopia poprzecznego II i III głowa śródstopia jest obniżona i łuk poprzeczny nie jest widoczny. Charakterystyczną cechą dla płaskostopia poprzecznego są zgrubienia tworzące się na II i III głowie śródstopia.

Problem płaskostopia poprzecznego częściej dotyczy kobiet w starszym wieku. Płaskostopie poprzeczne rozpoznaje się około 50. roku życia, gdyż właśnie wtedy dochodzi do spadku estrogenów, które w znacznym stopniu wpływają na jakość tkanki łącznej. Bywa jednak, że wiotkość więzadeł i torebek stawowych jest wadą wrodzoną. Do przyczyn nabytych zaliczamy paluch koślawy, który powoduje przeciążenie jednej z kości śródstopia i tym samym przeciążenie pozostałych. Do wad nabytych, które wpływają na powstanie płaskostopia poprzecznego, zaliczamy również nadwagę, urazy, zmiany hormonalne, a także choroby, na przykład reumatyczne zwyrodnienie stawów.

Przykurcz ścięgna Achillesa, co skutkuje obciążeniem przedniej części stopy, powoduje chodzenie na wysokim obcasie. Noszenie za małych butów może przyczynić się do deformacji nazywanej palcem młotkowym, a to z kolej jest jedną z przyczyną powstania płaskostopia poprzecznego.

Płaskostopie poprzeczne nie jest chorobą, gdyż nie powoduje bólu. Płaskostopie poprzeczne zaliczamy jedynie do budowy stopy, która odbiega od normy. Może się jednak zdarzyć, że w przebiegu płaskostopia poprzecznego rozwinie się metatarsalgia, która jest już chorobą i powoduje dolegliwości bólowe. Ból pojawia się pod głowami kości śródstopia i jest spowodowany przez odciski – najczęściej na wysokości II i III głowy kości. Ból pojawia się na skutek przeciążenia punktów, gdzie występują nagniotki. W przebiegu choroby mogą się rozwinąć stany zapalne stawów śródstopono-palcowych. Dolegliwości są spodowane przez zmiany zwyrodnieniowo-zapalne nerwów pomiędzy kośćmi śródstopia.

Leczenie metatarsalgii polega na zwalczaniu objawów. Ulgę przynosi usuwanie odcisków, a także noszenie wkładek. Dzięki nim zwiększa się bowiem powierzchnia obciążenia stopy, które niwelują przeciążenie kości śródstopia i unoszą łuk poprzeczny.

Jeżeli przyczyną płaskostopia poprzecznego jest przykurcz ścięgna Achillesa, leczenie polega na jego rozciągnięciu. Efekt mogą przynieść odpowiednie ćwiczenia. Korekcja chirurgiczna jest potrzebna, gdy za płaskostopie poprzeczne odpowiada paluch koślawy. Tak samo jest w przypadku metatarsalgii, gdy przyczyną schorzenia jest wiotkość tkanki łącznej, a nie bolesne odciski. Wówczas operacja polega na przywróceniu łuku poprzecznego.