Po te substancje najczęściej sięgają Polacy. Rośnie popularność syntetycznych symulantów

Autorzy badania podkreślają, że największym zagrożeniem stają się syntetyczne katynony, zwłaszcza mefedron, który odpowiada za największą liczbę przypadków nagłych interwencji medycznych po użyciu substancji (32,6 proc. wszystkich zgłoszeń).

To znaczący wzrost w porównaniu z poprzednimi edycjami badania (19,4 proc. w 2023 roku i 22,5 proc. w 2021 roku). Dla porównania – amfetamina, która przez lata dominowała w tej statystyce, utrzymuje stabilny poziom (25,8 proc. w 2025 roku).

Badacze wiążą ten trend z nieprzewidywalnością składu syntetycznych stymulantów, częstymi zmianami w ich formule chemicznej i identycznym wyglądem różnych związków. Różnice w dawkowaniu są dramatyczne – podczas gdy standardowa dawka donosowa mefedronu wynosi 80–125 mg, wizualnie podobny pentedron jest aktywny już przy 10–20 mg. Kupowanie substancji od nieznajomych lub przez darknet zwiększa ryzyko pomyłki i przedawkowania.

Z danych PolDrugs 2025 wynika, że najczęściej używaną substancją wciąż pozostaje marihuana – 97,9 proc. badanych miało z nią kontakt w życiu, a 85 proc. w ostatnim roku.

Jednak jej popularność, podobnie jak MDMA, zaczyna spadać. Użycie MDMA zmniejszyło się z 59,2 proc. w 2021 roku do 42,1 proc. w 2025 roku, co badacze częściowo łączą z rosnącą konkurencją ze strony katynonów, które dają podobne efekty w klubowej kulturze.

Badacze odnotowali również zmianę w zachowaniach alkoholowych – więcej respondentów deklaruje abstynencję (o 9,5 punktu procentowego więcej niż cztery lata temu), a wśród pijących rośnie udział osób spożywających alkohol raz w miesiącu lub rzadziej.

Spada też popularność piwa (z 56,3 proc. w 2021 roku do 48,2 proc. w 2025 roku), rośnie natomiast sprzedaż piw bezalkoholowych i zainteresowanie trendami typu sober curious, promującymi ograniczanie alkoholu.

Zobacz także: Wakacyjny problem na SOR-ach. "Codziennie notujemy kilka przypadków"

Na szczególną uwagę zasługuje rosnący odsetek osób używających substancji psychoaktywnych w odosobnieniu – 25,7 proc. badanych, wobec 20,2 proc. w 2023 roku i 18,2 proc. w 2021 roku. Naukowcy wskazują, że może to być efekt postpandemicznej izolacji społecznej oraz mniejszej popularności alkoholu, który jest tradycyjnie związany z kontaktami towarzyskimi.

Co więcej, ponad 51 proc. użytkowników przyznaje, że dawkuje substancje "na oko", bez stosowania odczynników czy badań laboratoryjnych, co zwiększa ryzyko niebezpiecznych reakcji i zatruć. Tylko 16,4 proc. badanych korzysta z jakichkolwiek metod testowania substancji.

Ponad 43 proc. uczestników badania korzystało z pomocy psychiatrycznej, głównie z powodu zaburzeń depresyjnych. Aż 41 proc. z tej grupy miało w przeszłości próby samobójcze, a w 70,5 proc. przypadków pierwsza wizyta u psychiatry była poprzedzona użyciem substancji psychoaktywnych.

Wyniki wskazują na rosnącą akceptację leczenia psychiatrycznego w Polsce, ale także na pilną potrzebę rozwoju działań z zakresu redukcji szkód, zwłaszcza w środowiskach klubowych i festiwalowych.

Badanie objęło 2447 osób w wieku od 13 do 63 lat, z czego średnia wieku wynosiła 27 lat. Najliczniejszą grupę stanowili młodzi dorośli w wieku 18–34 lat, a wśród badanych znalazło się 39 osób niepełnoletnich (1,6 proc.), co podkreśla obecność problemu używania substancji psychoaktywnych również wśród nastolatków.

W badanej populacji dominowali mężczyźni (56,1 proc.), a większość uczestników mieszka w dużych miastach powyżej 200 tys. mieszkańców (56,1 proc.). Ponad połowa ankietowanych (50,6 proc.) miała wykształcenie średnie, a 38 proc. – wyższe.

Większość osób była w związkach nieformalnych (50,6 proc.), a 31,2 proc. to single. Taki profil demograficzny pokazuje, że używanie substancji psychoaktywnych nie jest zjawiskiem ograniczonym do marginalizowanych grup społecznych, ale dotyczy głównie młodych, aktywnych zawodowo mieszkańców miast.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Frontiers in Psychiatry