Podwiązanie jajowodów - na czym polega, skuteczność, skutki uboczne

Podwiązanie jajowodów to rodzaj chirurgicznej procedury antykoncepcyjnej, która polega na mechanicznym zablokowaniu płodności poprzez pozbycie się drożności jajowodów. Dzięki temu komórka jajowa nie jest w stanie przedostać się do macicy i ulec zapłodnieniu przez plemniki.

Podwiązanie jajowodów jest trwałą metodą antykoncepcji, którą wybierają kobiety, które mają wystarczająco dużo dzieci lub w ogóle nie planują ich mieć.

Koszt podwiązania jajowodów zależy od wielu czynników, w tym od kraju, regionu, placówki medycznej czy rodzaju ubezpieczenia zdrowotnego. W Stanach Zjednoczonych cena zabiegu wynosi od kilku do kilkunastu tysięcy dolarów, ale można także liczyć na pokrycie części kosztów przez ubezpieczenie zdrowotne w zależności od polisy.

W Polsce nielegalne jest pozbawienie kogoś zdolności do prokreacji, przeprowadzanie takich procedur jest karalne i może skutkować pozbawieniem wolności od 1 roku do nawet 10 lat.

Jest to procedura chirurgiczna, która polega na zablokowaniu jajowodów, uniemożliwiając tym samym przechodzenie komórek jajowych do macicy. W trakcie zabiegu umieszcza się spiralną, elastyczną wkładkę w jajowodach, co prowadzi do ich zamknięcia ze względu na proces fibrozowania.

Efekt podwiązania uzyskuje się w ciągu około 3 miesięcy, przez ten czas niezbędne jest stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji. Następnie pacjentka poddawana jest badaniu USG lub HSG w celu oceny efektu wykonanej sterylizacji.

Po operacji jajniki funkcjonują prawidłowo, tzn. uwalniają komórkę jajową, ale nie ma ona możliwości, by przejść przez jajowód aż do komórki jajowej. Procedura ta stanowi trwałą formę antykoncepcji, co prawdą istnieją metody jej odwrócenia, ale nie gwarantują one przywrócenia płodności.

Efektywność każdej formy antykoncepcji wyraża się poprzez tzw. wskaźnik Pearla, który informuje o liczbie ciąż występujących u 100 kobiet, które korzystały z konkretnej metody przez rok. Im niższy wskaźnik, tym większa skuteczność antykoncepcji.

Według dostępnych danych wartość wskaźnika Pearla dla podwiązania jajowodów waha się między 0,05 a 0,5. Dla porównania dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne uzyskały wynik 0,2-3, wkładka wewnątrzmaciczna 0-1,15, a prezerwatywy 2-15.

Sterylizacja chirurgiczna jest metodą bardzo skuteczną i stosunkowo bezpieczną, ale nie spełnia fundamentalnego kryterium idealnej antykoncepcji - możliwości odwrócenia skutków.

Badania kliniczne udowodniły skuteczność podwiązania jajowodów no około 96,5% po trzech miesiącach od zastosowania oraz 99,9% po sześciu miesiącach od przeprowadzenia zabiegu.

Inne analizy natomiast stwierdziły, że metoda ta działa na około 99,78% po roku, a po dwóch na 99,81%. Wyniki te są niezwykle wysokie i pozwalają na stwierdzenie, że podwiązanie jajowodów należy do najbardziej skutecznych metod antykoncepcji.

Podwiązanie jajowodów, choć jest stosunkowo bezpieczną procedurą, może wiązać się z pewnymi skutkami ubocznymi lub potencjalnymi powikłaniami, podobnie jak każdy zabieg chirurgiczny:

• dyskomfort lub ból brzucha po zabiegu,
• reakcja alergiczna na znieczulenie lub stosowane materiały,
• infekcja,
• zmiany w cyklu miesiączkowym,
• zmiana intensywności krwawienia w czasie menstruacji,
• ponowna drożność jajowodów (w rzadkich przypadkach może dojść do spontanicznej regeneracji jajowodów, co mogłoby umożliwić zajście w ciążę),
• przewlekły ból miednicy lub kręgosłupa,
• ryzyko ciąży pozamacicznej.

Warto pamiętać, że wiele z tych skutków ubocznych występuje rzadko, ale istnieje konieczność uwzględnienia ich w procesie podejmowania decyzji o podwiązaniu jajowodów.

Źródła

1. Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6
2. Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
3. Słomko Z. Ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3153-9
4. Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9