Polacy ruszyli po szczepionki HPV. Zainteresowanie zaskoczyło sanepid

Program bezpłatnych szczepień przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) dla młodych dorosłych ruszył 1 października 2026 r. i już po kilku tygodniach okazało się, że zainteresowanie profilaktyką jest znacznie większe, niż przewidywały służby sanitarne. Pierwsza pula 51 tys. dawek szczepionki została rozdysponowana w zaledwie cztery tygodnie. – Zainteresowanie tym programem przerosło wszelkie nasze oczekiwania – przyznał główny inspektor sanitarny Paweł Grzesiowski podczas konferencji prasowej 3 listopada.

Jak wyjaśnił, przed uruchomieniem programu wydawano około 200 dawek szczepionki miesięcznie. Tymczasem po rozszerzeniu dostępu do bezpłatnych szczepień liczba wydawanych preparatów wzrosła do 3–4 tys. dziennie.

W odpowiedzi na tak duże zapotrzebowanie Ministerstwo Zdrowia zdecydowało o przekazaniu kolejnych 8400 dawek szczepionki Cervarix. Łącznie do programu trafiło 59,4 tys. dawek, co pozwoli na pełne zaszczepienie około 19,8 tys. osób. – Ta akcja pokazała nam bardzo mocno, że młodzi dorośli wykazują ogromną aktywność w tym zakresie – podkreślił Grzesiowski.

Nowa pula preparatów nie oznacza jednak ponownego otwarcia zapisów. Przyjmowanie nowych zamówień na szczepionki zakończono 1 listopada. Dodatkowe dawki zostaną wykorzystane do realizacji wcześniejszych zgłoszeń, zgodnie z kolejnością ich przekazania i dostępnością preparatu.

Program potrwa do 31 maja 2027 r. i obejmuje trzy dawki szczepionki Cervarix, podawane w schemacie 0, 1 i 6 miesięcy. Szczepienia wykonywane są w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej posiadających umowę z NFZ.

Paweł Grzesiowski poinformował również, że wystąpił do Ministerstwa Zdrowia z wnioskiem o pełną refundację szczepionki przeciw HPV dla wybranych roczników młodych dorosłych. Obecnie preparat dwuwalentny jest dla osób powyżej 18. roku życia objęty 50-procentową refundacją.

Duże zainteresowanie wśród młodych dorosłych kontrastuje z dotychczasowymi wynikami programu szczepień dzieci. Według danych resortu zdrowia podawanych w czerwcu 2026 r. zaszczepionych było około 22 proc. dzieci objętych programem.

Zdaniem Grzesiowskiego jedną z przyczyn tej różnicy może być podejście rodziców do tematów związanych ze zdrowiem seksualnym. Główny inspektor sanitarny zaznaczył, że młodzi dorośli samodzielnie podejmują decyzje dotyczące profilaktyki, podczas gdy część rodziców nadal obawia się szczepień przeciw HPV.

Obawy części rodziców nie zmieniają jednak faktu, że szczepienia przeciw HPV są ważnym elementem profilaktyki nowotworowej. Wirus przenosi się przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych, a zakażenie często przebiega bezobjawowo. Wiele osób nie zdaje sobie więc sprawy, że miało z nim kontakt. Choć większość zakażeń ustępuje samoistnie, część może utrzymywać się przez lata, prowadząc do zmian przednowotworowych, a w konsekwencji do rozwoju raka.

Szczególnie niebezpieczne są typy HPV-16 i HPV-18, które odpowiadają za znaczną część przypadków raka szyjki macicy. Zakażenie HPV może również prowadzić do rozwoju nowotworów odbytu, prącia oraz części ustnej gardła, dlatego zagrożenie dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Skalę problemu pokazują dane z Polski. W 2023 r. odnotowano niemal 3,5 tys. nowych zachorowań na nowotwory związane z HPV oraz ponad 2 tys. zgonów.

Jednym z najskuteczniejszych sposobów ograniczania tego zagrożenia jest szczepienie, które chroni przed zakażeniem wybranymi typami wirusa i zmniejsza ryzyko rozwoju związanych z nimi nowotworów. Największe korzyści przynosi przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, dlatego zaleca się jego wykonywanie już w dzieciństwie. Z profilaktyki mogą jednak skorzystać również osoby dorosłe, które wcześniej nie zostały zaszczepione.

Warto przy tym pamiętać, że szczepionka nie leczy istniejącego zakażenia HPV, a jej przyjęcie nie zwalnia z regularnych badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy.

Źródła:

• GIS
• TVN24