Polacy żyją o siedem lat krócej niż Polki. Nowy raport ujawnia przyczyny

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 r. przeciętne trwanie życia mężczyzn w Polsce wynosiło 75,37 roku, a kobiet 82,48 roku. Różnica sięga więc 7,11 roku. Problem opisuje raport przygotowany przez prof. Piotra Radziszewskiego, urologa i onkologa z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, zaprezentowany 28 października w biurze Rzecznika Praw Pacjenta.

Z analizy Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB wynika, że w 2023 r. aż 51,9 proc. różnicy w długości życia kobiet i mężczyzn wynikało z wyższej umieralności panów przed ukończeniem 65 lat. – To nie jest problem geriatrii, ale problem wieku produkcyjnego – podkreślił prof. Radziszewski. Dla porównania średnia różnica długości życia kobiet i mężczyzn w Unii Europejskiej wynosi 5,2 roku, a w Holandii 2,8 roku.

Raport wskazuje na wiele przyczyn przedwczesnych zgonów. Należą do nich choroby układu krążenia, nowotwory, otyłość, palenie papierosów, nadmierne spożywanie alkoholu i problemy ze zdrowiem psychicznym.

Według Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 r. w Polsce odnotowano 23 710 nowych zachorowań na raka prostaty. Najwięcej zgonów nowotworowych wśród mężczyzn powoduje jednak rak płuca, odpowiadający za ponad jedną czwartą takich przypadków.

Niepokojące są również statystyki dotyczące samobójstw. Z danych Komendy Głównej Policji wynika, że w 2025 r. spośród 4776 osób, które zmarły w wyniku samobójstwa, aż 3975 stanowili mężczyźni. To 83,2 proc. wszystkich takich zgonów.

– Krótsze życie mężczyzn nie może być czymś, do czego przywykliśmy. To problem, który dotyka ludzi w okresie aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej. Przedwczesna śmierć odbiera wspólne lata całym rodzinom – powiedział prof. Radziszewski.

Autor raportu podkreśla, że niechęć do badań nie wyjaśnia wszystkich problemów zdrowotnych mężczyzn. Przeszkodą bywają również niedogodne godziny przyjęć, konieczność odbywania wielu wizyt i brak informacji o dalszym postępowaniu.

– Nie wystarczy powiedzieć mężczyźnie: zbadaj się. Trzeba jeszcze zadbać o to, co stanie się z nim po badaniu. Jeśli otrzyma nieprawidłowy wynik i zostanie z nim sam, tracimy szansę na skuteczną pomoc – zaznaczył profesor.

Podobnie sytuację ocenia Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec. – Obecnie ten skomplikowany system, choć reformowany, jest miejscem, gdzie pacjent sam jest koordynatorem swojego leczenia. Jeżeli sam nie zadziała, to niejednokrotnie w tym systemie przepada – mówił podczas prezentacji raportu.

Raport pokazuje również, że na długość życia wpływają warunki społeczne. Według analizy NIZP PZH – PIB obejmującej lata 2020–2022 różnica w dalszym trwaniu życia 30-letnich mężczyzn z niższym i wyższym wykształceniem wynosiła około 13 lat. Prof. Radziszewski zwraca uwagę, że profilaktyka powinna uwzględniać sytuację osób, którym trudno znaleźć czas na wizytę, dojechać do specjalisty czy samodzielnie zorganizować kolejne etapy diagnostyki.

Autor raportu proponuje trzy kierunki zmian: zapewnienie dalszej opieki po nieprawidłowym wyniku badania, lepszą współpracę lekarzy rodzinnych, lekarzy medycyny pracy i specjalistów oraz ocenianie skuteczności profilaktyki na podstawie tego, ilu pacjentów rzeczywiście otrzymało potrzebną pomoc.

Ważne jest także wykorzystywanie wizyt lekarskich do wykrywania innych zagrożeń. Przykładowo zaburzenia erekcji mogą być wczesnym sygnałem chorób układu krążenia, dlatego konsultacja urologiczna może być okazją do szerszej oceny zdrowia.

– Największy krótkoterminowy potencjał leży w domykaniu istniejących ścieżek: po nieprawidłowym wyniku, wypisie psychiatrycznym, objawie alarmowym, rozpoznaniu ryzyka lub rozpoczęciu leczenia – wskazuje prof. Radziszewski w raporcie.

Źródło: 7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026