Polskie badanie w "The Lancet". AI obniża czujność lekarzy?

W renomowanym czasopiśmie "The Lancet" ukazały się wyniki polskiego badania dotyczącego wpływu sztucznej inteligencji na pracę lekarzy wykonujących kolonoskopie. Cztery ośrodki biorące udział w projekcie ACCEPT wprowadziły systemy AI wspomagające wykrywanie polipów jelita grubego. Algorytmy analizowały obraz z endoskopu i zaznaczały potencjalnie podejrzane miejsca, mając zwiększyć wykrywalność gruczolaków - łagodnych zmian, których usunięcie zmniejsza ryzyko raka jelita grubego.

Badacze porównali jakość diagnostyki w dwóch okresach: trzy miesiące przed wdrożeniem AI oraz trzy miesiące po jego wprowadzeniu, gdy część badań wykonywano już bez wsparcia systemu. Okazało się, że przed użyciem sztucznej inteligencji lekarze wykrywali polipy u średnio 28 proc. pacjentów. Po kilku miesiącach, gdy wykonywali badania samodzielnie, wskaźnik spadł do 22 proc. - czyli o 6 punktów procentowych.

To oznacza, że bez pomocy algorytmu endoskopiści przeoczali średnio co piątą zmianę, którą wcześniej byli w stanie zauważyć. Autorzy badania ostrzegają jednak przed zbyt pochopnymi wnioskami: nie wiadomo, czy spadek ten wynikał ze zmiany nawyków, czujności, czy też innych czynników związanych z organizacją pracy.

Zobacz też: "Badanie, które ratuje życie". Gastroenterolożka mówi, jak wykryć raka jelita grubego

Dr Maciej Romańczyk z Akademii Śląskiej cytowany przez PAP podkreśla, że przypadek kolonoskopii to przykład pokazujący, jak ważne jest monitorowanie długofalowego wpływu sztucznej inteligencji na kompetencje lekarzy. Badanie dowodzi, że choć AI może wspierać diagnostykę, to jednocześnie może prowadzić do częściowej utraty "manualnej" wprawy i wypracowanych schematów działania.

Co istotne, sama implementacja AI nie poprawiła natychmiast skuteczności. W okresie jej stosowania wskaźnik ADR, czyli odsetek pacjentów z wykrytym gruczolakiem, utrzymywał się na poziomie 28 proc. Dopiero analiza badań wykonanych bez wsparcia systemu ujawniła niepokojący spadek.

Badanie zakończono przedwcześnie z powodu zmian w krajowym programie badań przesiewowych. Nie wiadomo więc, czy wskaźnik wykrywalności z czasem wróciłby do normy. Naukowcy apelują o kolejne eksperymenty, które pozwolą ustalić, czy lekarze faktycznie tracą czujność i czy efekt ten dotyczy także innych specjalności medycznych.

Dr Romańczyk uspokaja, że nie chodzi o zatrzymywanie rozwoju technologii, lecz o rozsądne monitorowanie jej wpływu.

- Skuteczność zależy nie tylko od maszyn, ale też od sposobu integracji AI z codzienną praktyką - podsumował.

oprac. Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. The Lancet
2. PAP