Prawidłowa opieka okulistyczna cukrzyka

Ścisła współpraca między lekarzami specjalistami a diabetologiem ma na celu optymalne wyregulowanie poziomów cukru, ale także kontrolę innych czynników sprzyjających rozwojowi powikłań, w tym retinopatii, takich jak nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, zaburzenia gospodarki lipidowej. Prawidłowa opieka okulistyczna nad cukrzykiem ma przede wszystkim na celu wykrywanie i zapobieganie:

• zmianom w naczyniach powodującym makulopatię,

• retinopatii proliferacyjnej powodującej krwotoki i trakcyjne odwarstwienie siatkówki,

• nowotwórstwu naczyniowemu tęczówki, które prowadzi do rozwoju jaskry neowaskularnej,

gdyż są to trzy najgroźniejsze powikłania retinopatii cukrzycowej prowadzące do utraty wzroku.

Pierwsze badanie okulistyczne według zaleceń powinno się odbyć w przypadku osoby z cukrzycą typu 1 w ciągu 5 lat od momentu zachorowania (w miarę możliwości chory powinien być zobaczony przez okulistę w momencie zdiagnozowania), zaś w przypadku osoby z cukrzycą typu 2 musi być ono wykonane już w momencie zdiagnozowania cukrzycy lub krótko po tym fakcie. Na badanie powinno się składać badanie ostrości wzroku, badanie widzenia barw oraz badanie oftalmoskopowe dna oka. Pożądane jest dokumentowanie zmian na dnie oka fotografią barwną, co pozwala na ocenę postępu retinopatii. Dla oceny stopnia zaawansowania zmian na dnie oka i przed planowanym zabiegiem laserokoagulacji pacjent kierowany jest na badanie angiografii fluoresceinowej.
Następnie chorzy powinni być poddawani regularnej kontroli w odstępach czasu zależnych od stopnia zagrożenia retinopatią i stopnia jej zaawansowania. Początek retinopatii cukrzycowej może przebiegać bezobjawowo, dlatego regularne kontrole okulistyczne mają bardzo duże znaczenie.

Schemat opieki wygląda następująco:

• chorzy bez retinopatii cukrzycowej powinni zgłaszać się na kontrole okulistyczne raz w roku;

• chorzy w początkowym stadium retinopatii cukrzycowej nieproliferującej powinni zgłaszać się na kontrole 2 razy w roku;

• chorzy z retinopatią przedproliferacyjna powinni być kontrolowani co 3-6 miesięcy, najlepiej w ośrodku, który dysponuje możliwością wykonywania laserokoagulacji siatkówki;

• chorzy po zabiegach laserokoagulacji powinni być kontrolowani po 4-6 tygodniach od zabiegu.

Szczególna opieką okulistyczną powinny zostać objęte osoby z czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii. Kobiety chorujące na cukrzycę będące w ciąży powinny zgłaszać się do kontroli okulistycznej raz w miesiącu przez cały okres ciąży i połogu. Natomiast kobiety planujące zajście w ciążę, powinny poddać się badaniu przed zajściem w ciążę i ewentualne objawy retinopatii cukrzycowej poddać zabiegowi laserokoagulacji siatkówki. Osoby z źle wyrównaną cukrzycą, z towarzyszącym nadciśnieniem tętniczym, chorobami nerek wyższe ryzyko rozwoju retinopatii. Takie osoby powinny zgłaszać się do kontroli okulistycznej co 3-4 miesiące dla dokładniejszej obserwacji postępu choroby.