Przebadali pacjentów z chorobą wątroby. Odkryli nietypową przyczynę

ACLD to jedno z najpoważniejszych wyzwań hepatologii: każdego roku z powodu zaawansowanej przewlekłej choroby wątroby umierają ponad dwa miliony osób. Od dawna wiadomo, że w przebiegu choroby rozregulowuje się mikrobiom jelitowy. Coraz częściej pojawiało się też pytanie, czy do jelit mogą trafiać bakterie typowe dla jamy ustnej.

W badaniu opublikowanym w Nature Microbiology przeanalizowano próbki śliny i kału od 86 pacjentów. Okazało się, że wraz z postępem choroby zmieniały się oba ekosystemy bakteryjne. Co ważne, przesunięcia w składzie mikrobiomu jamy ustnej były widoczne już na wcześniejszych etapach, zanim obraz choroby stał się najbardziej nasilony.

U zdrowych osób mikrobiomy różnych miejsc ciała wyraźnie się różnią. U pacjentów z chorobą wątroby było inaczej: mikrobiom jamy ustnej i jelit stawał się coraz bardziej podobny, a naukowcy odzyskiwali niemal identyczne szczepy z obu lokalizacji.

- Te szczepy zwykle występują w jamie ustnej i rzadko pojawiają się w zdrowych jelitach. Zaobserwowaliśmy wzrost ich bezwzględnej liczebności u pacjentów z zaawansowaną przewlekłą chorobą wątroby. To mocno sugeruje, że bakterie te przemieszczają się z jamy ustnej i kolonizują jelita – komentuje prof. Melanie Schirmer.

Sama migracja to jeszcze nie wszystko. Zespół sprawdził, czy większa ilość tych bakterii w kale wiąże się z uszkodzeniem bariery jelitowej. Taki związek znaleziono, a kluczową wskazówkę przyniosła analiza genetyczna.

- Aby zbadać to powiązanie, przeprowadziliśmy analizę genów. Odkryliśmy, że bakterie te mają geny kodujące enzymy rozkładające kolagen – mówi Shen Jin, jeden z autorów badania.

Kolagen jest jednym z elementów, które pomagają utrzymać szczelność tkanek. Gdy jest rozcinany, ściana jelita może stać się bardziej przepuszczalna, a to otwiera drogę bakteriom i ich produktom.

Badacze potwierdzili aktywność enzymów, testując bakterie wyizolowane z kału oraz syntetyzując sam enzym. W pracy opisano m.in. gen prtC związany z tym mechanizmem.

- Rozkład kolagenu może osłabiać barierę jelitową, potencjalnie umożliwiając bakteriom i produktom bakteryjnym przedostawanie się do innych narządów, takich jak wątroba. Uważamy, że może to pogarszać przebieg choroby – komentuje inna autorka badania, Aurelie Cenier.

Hipotezę sprawdzono też w doświadczeniach na myszach w modelu choroby wątroby. Po podaniu bakterii pochodzących od pacjentów nasilało się uszkodzenie bariery jelitowej i pogarszało włóknienie wątroby. To sugeruje, że część zmian mikrobiologicznych może nie tylko odzwierciedlać stan chorego, ale również aktywnie wpływać na tempo progresji.

Wnioski mają znaczenie praktyczne. Jeśli osłabienie bariery jelitowej jest ważnym elementem układanki, warto rozważać strategie jej ochrony lub odbudowy. Pojawia się też pomysł, by celować w mikrobiom jamy ustnej jako źródło "nieproszonych gości" w jelitach.

- Nasze wyniki otwierają potencjalnie nowe strategie terapeutyczne dla osób z zaawansowaną przewlekłą chorobą wątroby. Ochrona lub odbudowa bariery jelitowej mogłaby pomóc spowolnić postęp choroby. Ukierunkowanie mikrobiomu jamy ustnej daje możliwość korzystnego wpływu na przebieg choroby i zapobiegania powikłaniom klinicznym – podsumowuje dr Vishal Patel z King's College London.

Autorzy proponują również trop diagnostyczny: ilość genu związanego z degradacją kolagenu w próbkach kału mogłaby w przyszłości stać się markerem choroby, bo w analizach dobrze odróżniała osoby chore od zdrowych. Jeśli kolejne badania to potwierdzą, być może da się wcześniej wychwycić ryzyko pogorszenia i szybciej reagować, zanim dojdzie do groźnych powikłań. A przy okazji lepiej zrozumieć, że jamę ustną i jelita łączy więcej niż podpowiada intuicja.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: medicalxpress.com