Przebadali ponad 4,6 tys. mężczyzn. 75 proc. biopsji potwierdziło raka prostaty

Ponad 4,6 tys. mieszkańców Dolnego Śląska przebadano w ramach europejskiego projektu PRAISE-U. Jego uczestnicy sprawdzali, jak organizować diagnostykę raka prostaty, by rozpoznawać nowotwory wymagające leczenia, a jednocześnie ograniczać wykonywanie zbędnych procedur.

Jedynym polskim ośrodkiem pilotażowym było Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii. Do udziału zapraszano mężczyzn w wieku 50–69 lat. Centrum wysłało około 53 tys. imiennych zaproszeń, najwięcej spośród placówek uczestniczących w projekcie.

W dolnośląskim pilotażu 75 proc. wykonanych biopsji potwierdziło obecność raka prostaty. Z kolei 38 proc. rozpoznanych nowotworów stanowiły zmiany klinicznie istotne, czyli takie, które mogą zagrażać życiu i wymagają leczenia. Ten odsetek dotyczy wykrytych nowotworów, a nie wszystkich przebadanych mężczyzn.

"Każde rozpoznanie nowotworu na wczesnym etapie pozwala nam na szybkie objęcie pacjenta opieką onkologiczną i wdrożenie optymalnej ścieżki terapeutycznej, co ma kluczowe znaczenie dla dalszych rokowań" – podkreślił w komunikacie dr hab. n. med. Krzysztof Tupikowski, kierownik Centrum Nowotworów Urologicznych DCOPiH i lider projektu PRAISE-U w Polsce.

Podstawą zastosowanego modelu była stopniowa ocena indywidualnego ryzyka. Diagnostykę rozpoczynano od oznaczenia we krwi stężenia PSA, czyli swoistego antygenu sterczowego.

Wynik przekraczający 3 ng/ml uruchamiał dodatkową ocenę, a nie automatyczne skierowanie na biopsję. Najpierw ustalano, czy pacjent potrzebuje rezonansu magnetycznego prostaty. Dopiero obraz MRI i dalsza analiza ryzyka decydowały o konieczności pobrania materiału do badania.

Takie postępowanie pozwoliło zakwalifikować 43 proc. dolnośląskich uczestników z podwyższonym PSA do grupy niskiego ryzyka. Mężczyźni ci uniknęli na tym etapie rezonansu i biopsji. Zgodnie z opisanym schematem otrzymywali zalecenie ponownego oznaczenia PSA po dwóch latach.

W całym europejskim pilotażu biopsję wykonano u około co piątego mężczyzny z podwyższonym PSA. Nowotwór potwierdzono u blisko trzech czwartych poddanych tej procedurze.

Projekt ujawnił również praktyczną przeszkodę w dostępie do diagnostyki. Część mieszkańców Dolnego Śląska musiała pokonać ponad 50 km, żeby dotrzeć do stacjonarnego punktu badań.

Odpowiedzią był Wąsobus, czyli mobilny punkt umożliwiający wykonanie badań bliżej miejsca zamieszkania. Informacje o programie przekazywali także lekarze rodzinni, a działania informacyjne prowadzono w lokalnych społecznościach.

Pilotaże PRAISE-U prowadzono w Polsce, Irlandii, na Litwie oraz w dwóch regionach Hiszpanii. Projekt koordynowało Europejskie Towarzystwo Urologiczne, a finansowanie pochodziło m.in. z unijnego programu EU4Health.

Prace będą kontynuowane w ramach PRAISE-U+. Uczestnicy pierwszej rundy mają otrzymać zaproszenia na kolejne badania. Pozwoli to ocenić działanie przyjętego modelu w dłuższej perspektywie. Następny etap obejmie również poprawę dostępu do diagnostyki w grupach, które dotąd rzadziej z niej korzystały.

Źródło: PAP