Przedwczesne dojrzewanie płciowe - objawy i leczenie

Prawidłowo rozwijające się dziecko zaczyna dojrzewać w wieku 11 lat. Proces trwa kilka lat. W tym czasie w organizmie dziecka dokonują się liczne przemiany, których ostatecznym efektem jest osiągnięcie dojrzałości płciowej. Zdarza się jednak, że już u dziecka dziewięcioletniego obserwuje się pewne zmiany anatomiczne - powiększone piersi u dziewczynek czy pojawienie się owłosienia łonowego. Mówimy wówczas o przedwczesnym dojrzewaniu płciowym.

Choroba może mieć podłoże genetyczne, hormonalne lub być spowodowana przyjmowanymi lekami. Przedwczesne dojrzewanie płciowe najczęściej nie idzie w parze z dojrzewaniem psychicznym i umysłowym. Dziewczynki mają już wtedy zdolność do zapłodnienia, ponieważ jajeczkują. Często też ich organizm produkuje za dużo estrogenów, co może przyczynić się do zaburzeń wzrostu kości w późniejszym okresie. Istnieją również hipotezy, iż przedwczesne dojrzewanie płciowe dziewczynek może być wywołane negatywnym działaniem na organizm wielu substancji chemicznych znajdujących się w wodzie, glebie, powietrzu czy pożywieniu, zanieczyszczających organizm, powodując zaburzenia jego prawidłowego funkcjonowania. Nie zostały one jednak w pełni udowodnione.

W organizmie chłopców w tym czasie również dokonują się zmiany. Męskie narządy rozrodcze ulegają powiększeniu, na twarzy pojawia się zarost, zmienia się barwa głosu. U obu płci obserwuje się zmiany trądzikowe na twarzy, nadmierną potliwość, a także rozwój owłosienia łonowego oraz pod pachami. Dzieci zaczynają szybko rosnąć w górę. Mali chłopcy dotknięci tą przypadłością stają się pobudzeni seksualnie.

Przyczyny tego procesu nie zostały do końca poznane. Wskazuje się, że zaburzenie częściej spotyka dzieci, których rodzice również doświadczyli przedwczesnego dojrzewania płciowego. Przedwczesne pokwitanie może także sygnalizować pewne choroby. Zaburzenie często świadczy o chorobach układu nerwowego. Pojawia się u osób z guzami mózgu, a także przy nieprawidłowym funkcjonowaniu przysadki mózgowej. Jest znacznie częściej spotykane u dzieci z zaburzoną gospodarką hormonalną.

Wystąpieniu choroby sprzyjają przyjmowanie leków hormonalnych oraz choroby tarczycy, a także guzy nadnerczy. Ryzyko wystąpienia przedwczesnego dojrzewania płciowego znacznie wzrasta u dzieci z otyłością, a także u osób dotkniętych nieprawidłościami w strukturze genu. Zauważono także, że zaburzenie częściej występuje wśród dziewczynek niż chłopców oraz u osób dotkniętych zespołem McCune’a-Albrighta. 



Leczenie choroby zależy od czynników, które ją wywołały. Izolowane postaci schorzenia nie wymagają leczenia. Jeśli zaburzenie jest spowodowane guzami, wówczas przeprowadza się operację. W przypadku chorób dających się wyleczyć bez interwencji chirurgicznej stosuje się leczenie farmakologiczne. Aby zatrzymać postępujący proces pokwitania, często stosuje się hormonoterapię. Dzięki temu ustaje np. miesiączkowanie. Dziecko przyjmuje leki, aż do osiągnięcia wieku, w którym dojrzewanie powinno się rozpocząć. Wówczas odstawia się tabletki hormonalne, a dalszy rozwój płciowy przebiega prawidłowo.

Źródła

1. Romer T.E. Endokrynologia kliniczna dla ginekologa, internisty i pediatry, Springer PWN, Warszawa 1998, ISBN 83-86637-07-2
2. Skałba P. Endokrynologia ginekologiczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3166-9
3. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
4. Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9