Przepuklina - przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

Przepuklina to stan, kiedy narząd lub tkanka tłuszczowa wciska się przez otwór lub słaby punkt w otaczającym mięśniu lub tkance łącznej znanej jako powięź. Najbardziej powszechne rodzaje przepukliny to: pachwinowa, pępkowa, brzuszna, udowa oraz pooperacyjna. Zarówno przepuklina brzuszna, jak i pachwinowa są niebezpieczne dla życia, dlatego lepiej im zapobiegać. Jeśli jednak się pojawią, należy udać się do lekarza.



Przepuklina - przyczyny

Wszystkie rodzaje przepukliny są spowodowane kombinacją nacisku oraz otwarcia lub osłabienia mięśnia lub powięzi. Czasami słabość mięśnia ma miejsce przy narodzinach, jednak w większości przypadków pojawia się później. Słabe odżywianie, palenie papierosów i nadwyrężanie się mogą osłabić mięśnie i prowadzić do przepukliny. Wszystko, co zwiększa nacisk w okolicach brzucha, może powodować przepuklinę, na przykład otyłość, podnoszenie ciężkich przedmiotów, biegunka lub zatwardzenie, a nawet uporczywy kaszel lub kichanie.


Polecane wideo:

Przepuklina brzuszna objawia się uwypukleniem błony otrzewnej wykraczającym poza granice jamy brzusznej. Przepukliny brzusznej nie należy leczyć domowymi sposobami, lecz poddać się operacji.
 
Przepuklina pachwinowa występuje, kiedy tkanka przeciska się przez słaby punkt w mięśniu pachwiny. W rezultacie pojawia się uwypuklenie w pachwinie lub mosznie, które może boleć lub powodować pieczenie. Uwypuklenie może narastać przez tygodnie, a nawet miesiące lub pojawić się nagle po podnoszeniu ciężarów, kaszlu, schylaniu się lub śmianiu.

Przepuklina pachwinowa może być bolesna, ale może też nie powodować żadnego bólu. Może także objawiać się opuchlizną i poczuciem ciężkości w okolicach krocza. Te symptomy mogą ustępować po położeniu się. W przypadku nagłego bólu, mdłości i wymiotów należy skontaktować się z lekarzem, ponieważ mogą to być objawy przepukliny pachwinowej. Dość częsta jest także przepuklina pachwinowa u kobiet w ciąży, pojawiająca się z powodu nacisku na ścianę brzucha. 



Przepuklina - rodzaje

Każdy z rodzajów przepuklin powstaje w efekcie nacisku oraz osłabienia tkanki mięśniowej. W zależności od miejsca pojawienia się przepukliny wyróżniamy kilkanaście rodzajów przepuklin. Wszystkie przepukliny należy podzielić na wewnętrzne i zewnętrzne. W przypadku przepuklin wewnętrznych dochodzi do przemieszczenia się narządów do sąsiedniej jamy ciała. Natomiast przepuklina zewnętrza oznacza, że przesunięty narząd umiejscowił się pod skórą. Dodatkowo przepukliny można podzielić na wrodzone oraz nabyte.

Do przepuklin zewnętrznych należą:

  1. Przepuklina brzuszna - przepuklina brzuszna oznacza, że przepuklina pojawia się pod skórą na przedniej stronie brzucha. Najczęściej przepukliny brzuszne pojawiają się w okolicy nadbrzusza, pępka, pachwiny oraz blizny pooperacyjnej. W przypadku przepuklin brzusznych również można wyróżnić kilkanaście postaci przepukliny. Jednak najczęściej diagnozuje się przepuklinę pachwinową, przepuklinę udową i przepuklinę pępkową.
  • najczęstszą postacią przepuklin brzusznych jest przepuklina pachwinowa, która stanowi aż 75 proc. wszystkich przepuklin. Przepuklina brzuszna pojawia się, gdy kawałek jelita przesunie się przez mięśnie dolnej części brzucha do pachwiny. W przypadku przepukliny pachwinowej również należy wyróżnić przepuklinę prostą i skośną.

  • przepuklina udowa - przepuklina udowa najczęściej występuje u kobiet. Największe ryzyko przepukliny udowej dotyczy kobiet, które rodziły, ponieważ w czasie porodu może dojść do rozszerzenia się kanału rodnego. Większe ryzyko przepuklin udowych jest również związane z osłabieniem mięśni u kobiet po 65. roku życia. W przypadku przepukliny udowej narządy z jamy brzusznej mogą się przesunąć przez kanał udowy w kierunku pachwiny. W przypadku przepuklin udowych można odczuwać ciągły dyskomfort w okolicy pachwiny oraz górnej części uda. Jeśli podejrzewamy u siebie przepuklinę udową, lepiej udać się do lekarza, ponieważ przepuklina udowa może ulec uwięźnięciu, czego efektem może być śmierć.

  • przepuklina pępkowa jest wadą wrodzoną. W przypadku osób dorosłych ten rodzaj przepuklin jest najczęściej nabyty na skutek otyłości kobiet lub ciąży.

  • przepukliny pooperacyjne pojawiają się w bliźnie pooperacyjnej. Przepuklina pooperacyjna pojawia się najczęściej w czasie gojenia się rany po zabiegu. Główną przyczyną przepuklin pooperacyjnych jest nieumiejętne zamknięcie jamy brzusznej, ale zdarzają się również przypadki przepuklin w wyniku krwiaków w ranie lub zakażenia.

Do najrzadszych rodzajów przepuklin brzucha należą:

-przepukliny nadbrzuszne, które pojawiają się między wyrostkiem mieczykowatym i pępkiem, na wysokości 5-6 cm powyżej pępka;

-przepukliny podbrzuszne, które pojawiają się pod pępkiem;

-przepukliny okołostomijne, które rozwijają się jako powikłanie po wykonaniu stomii;

-przepukliny lędźwiowe, które pojawiają się na tylnej ścianie jamy brzusznej w okolicy lędźwiowej.

-przepukliny kulszowe - przepuklina ta tworzy się zazwyczaj w otworze kulszowym większym. Ten rodzaj przepukliny nie daje objawów, dopóki nie dojdzie do niedrożności jelit. Przepuklina ta objawia się zwykle uczuciem dyskomfortu w okolicy pośladków, ból w tym rodzaju przepuklin pojawia się bardzo rzadko;

-przepukliny kroczowe - na grupa przepuklin pojawia się najczęściej po operacjach odbytnicy lub prostatektomiach przezkroczowych. Ten rodzaj przepuklin dotyczy zazwyczaj kobiet starszych. Niezależnie od tego przepukliny osiągają duże rozmiary. Przepukliny te można nawet wyczuć w badaniu manualnym.

  1. Przepukliny pępowinowe występują u płodu, jako wynik poważnych wad genetycznych. Niestety dzieci urodzone z tym rodzajem przepuklin mają różne wady wrodzone, np. serca lub mózgu.

  2. Przepulkiny kręgosłupa – przepuklina tego typu to inaczej wypadnięcie dysku. Przepuklina kręgosłupa jest najczęściej diagnozowana w odcinku lędźwiowym. Głównym objawem przepuklin tego rodzaju jest ból w krzyżu.

  3. Przepukliny cewy nerwowej – przepuklina cewy nerwowej jest to element całego zespołu wad cewy nerwowej, które pojawiają się już na bardzo wczesnym etapie rozwoju płodowego. W przypadku przepuklin cewy nerwowej należy rozróżnić:

-przepukliny mózgowe – ten rodzaj przepuklin jest powodem upośledzenia umysłowego. Przepukliny mózgowe oznaczają, że tkanka mózgowa wysuwa się poza czaszkę z powodu ubytku kości.

-przepukliny rdzenia kręgowego – ten rodzaj przepuklin jest wadą wrodzoną kręgosłupa. Przepukliny rdzenia kręgowego są spowodowane przez niedorozwój kręgów ochraniających rdzeń kręgowy.

Przepukliny wewnętrzne są związane z płaskim mięśniem zwanym przeponą, który jest zlokalizowany między jamą brzuszną i jamą klatki piersiowej. Do powstania przepuklin wewnętrznych, nazywanych również przepuklinami przeponowymi, dochodzi, gdy narządy znajdujące się w jamie brzusznej przesuwają się do klatki piersiowej z powodu ubytków w przeponie. Zdarza się, że przepukliny wewnętrzne, pojawiają się w postaci przepuklin rozworu przełykowego. W przypadku przepuklin tego rodzaju również należy uwzględnić podział na:

  • przepukliny okołoprzełykowe – miejsce, gdzie żołądek jest połączony z przełykiem (tzw. wpust), pozostaje na swoim miejscu, jednak dochodzi do przesunięcia żołądka do klatki piersiowej obok przełyku;

  • przepukliny wślizgowe – przepukliny tego typu powstają na skutek wpuklenia się wpustu i części górnej żołądka do klatki piersiowej bezpośrednio przez rozwór przełykowy

Przepuklina - objawy

Niezależnie od miejsca występowania przepuklin zawsze występuje taki sam charakterystycznych objawów. Objawem przepuklin jest mały miękki guz, który pojawia się w miejscu powstania przepukliny. Początkowo guz przy przepuklinie można "wcisnąć" z powrotem do jamy brzusznej, jednak z czasem staje się to niemożliwe. Kolejnym objawem przepuklin jest ból. W przypadku przepuklin chory odczuwa ciągnięcie i pieczenie w czasie ucisku guza. Podobne odczucia pojawiają się w czasie przesuwania się zawartości przepukliny. Po pewnym czasie ból związany z przepukliną zaczyna promieniować dalej. Przepuklina najczęściej boli, gdy podnosimy ciężary, kaszlemy, czy napinamy mięśnie. Ponadto ból przepukliny pojawia się w czasie wypróżniania i podczas dłuższego siedzenia.

W przypadku przepukliny brzusznej głównym objawem jest uwypuklenie na powierzchni brzucha. Przepukliny stają się widoczne w okolicy pępka, pachwiny lub blizny pooperacyjnej. Wypukłość w przypadku przepukliny jest twarda i napięta i nie można jej cofnąć. Przepuklina staje się bardziej widoczna, gdy napinamy mięśnie z jakichś powodów. Objawy przepuklin brzusznych są takie same jak w przypadku innych przepuklin. Jednak wraz z postępem choroby mogą pojawić się wzdęcia, wymioty oraz nudności. Przepuklina brzuszna doprowadza w końcu do tego, że chory nie może oddawać gazów, anu stolca.

Przepuklina - leczenie

Przepuklina pachwinowa nie zagoi się samoistnie, jedyną drogą leczenia jest operacja przepukliny. Warto pamiętać, że przepuklina może pojawić się ponownie po operacji, dlatego tak istotna jest profilaktyka. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia przepuklin, należy utrzymywać właściwą wagę, nie palić i unikać podnoszenia ciężkich przedmiotów.

W leczeniu przepukliny pachwinowej stosuje się dwie metody: klasyczną oraz laparoskopową. Klasyczna operacja przepukliny wymaga najpierw odsłonięcia miejsca powstania przepukliny. W tym celu na początku operacji przepukliny nacina się skórę, następnie podwiązuje się naczynia podbrzuszne i rozcina rozcięgno. Gdy chirurg w czasie operacji przepukliny dotrze już do worka przepuklinowego, otwiera go, rozdziela powstałe tam sieci bądź odcinki jelita i wprowadza je do jamy brzusznej. Zabieg laparoskopowy polega na dotarciu do worka przepuklinowego od strony otrzewnej. Powstałe połączenie w miejscu przepukliny rozdziela się i odprowadza do jamy brzusznej.

W przypadku przepukliny brzusznej również przeprowadza się zabieg chirurgiczny. Pacjentom, którzy nie mogą być poddani operacji przepukliny (chorzy na inne schorzenia, osoby starsze) zakłada się specjalne pasy przepuklinowe. Jednak mimo usunięcia przepukliny w czasie operacji przepukliny istnieje spore ryzyko nawrotu przepukliny. Ponadto po operacji przepukliny mogą wystąpić różnorodne powikłania, jak np. zakrzepica nóg. Po operacji przepukliny może również dojść do uszkodzenia nasieniowodu czy powstania krwiaka. Zdarza się także, że rana po operacji przepukliny całkowicie rozchodzi się, wówczas mówimy o tzw. wytrzewieniu. 


Przez pierwsze dwa lub trzy dni po operacji przepukliny należy przyjmować leki przeciwbólowe. Obecnie lekarze zalecają również, aby po operacji przepukliny starać się wstawać jak najwcześniej, dzięki czemu operacja przepukliny nie będzie przyczyną powstania ciągnącej blizny. U niektórych osób operacja przepukliny może powodować problemy ze stolcem z powodu lęku przed parciem, dlatego po operacji przepukliny lepiej stosować dietę lekkostrawną.

Angelika Ciuraj, 1 tydzień temu

Bibliografia

  • Noszczyk W., Chirurgia tom 1-2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3121-4
  • Fibak J. CHIRURGIA. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2708-X
  • Popiela T. (red.), Davidson Chirurgia. Podręcznik dla studentów, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-128-0
  • Noszczyk W., Chirurgia: repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3843-9

Chirurgia

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przepuklina - przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Przepuklina - przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie
Przepuklina (pachwinowa i brzuszna) - przyczyny, leczenie

Przepuklina brzuszna - przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

* Przepuklina (pachwinowa i brzuszna) - przyczyny, leczenie * Laparoskopia - wskazania, przygotowanie, przebieg, zalecenia * Skutki palenia papierosów (...) nieleczona przepuklina...

Chłoniak - przyczyny, rodzaje, diagnostyka, leczenie

Wnuczka z babcią

Wnuczka z babcią

Rozmawiajmy z naszymi bliskimi i nakłaniajmy do badań profilaktycznych.

Choroba Creutzfeldta i Jakoba - przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

Priony

Priony

Priony posiada każdy zdrowy człowiek, problem pojawia się wraz z ich zesłośliwieniem.

Łuszczyca - występowanie, objawy, przyczyny, rodzaje, leczenie

Zmiany łuszczycowe skóry

Zmiany łuszczycowe skóry

Cechuje się przewlekłym przebiegiem z tendencją do samoistnego ustępowania i nawrotów.

Chłoniak - przyczyny, rodzaje, diagnostyka, leczenie

Chłoniak u 6-letniego chłopca

Chłoniak u 6-letniego chłopca

Chłoniaki mają charakter złośliwy. Najczęściej leczy się je za pomocą chemioterapii lub też stosuje się leczenie operacyjne.

Rak płuc - przyczyny, objawy, diagnostyka, rodzaje, leczenie

Rak płuc - zdjęcia

Rak płuc - zdjęcia

Na przekroju widać nowotwór płuca (biały fragment). Ciemniejsze miejsca świadczą o stosowaniu wyrobów tytoniowych.

Łuszczyca - występowanie, objawy, przyczyny, rodzaje, leczenie

Zmiany u pacjenta chorego na łuszczycę

Zmiany u pacjenta chorego na łuszczycę

Na zdjęciu zmiany u pacjenta chorego na łuszczycę (zmiany chorobowe obejmują plecy i kończyny górne).

Wyrostek robaczkowy - rodzaje, przyczyny i objawy, powikłania, rozpoznanie, leczenie, różnicowanie z innymi chorobami, dzieci

Ostre zapalenie wyrostka - zdjęcia

Ostre zapalenie wyrostka - zdjęcia

Istnieją dwa sposoby operacyjnego usunięcia wyrostka: laparoskopowy i klasyczny.