Przeszczep kości – wskazania, przebieg, powikłania, postępowanie po zabiegu

Przeszczep kości ma przede wszystkim służyć oddbudowie powstałych ubytków, stymulowaniu kości do wzrostu, jako pomost pomiędzy kośćmi w przypadku dużych braków kości oraz jako wsparcie i pomoc w odzyskaniu sprawności fizycznej. Kość do przeszczepu może pochodzić z materiału własnego od pacjenta albo od dawcy, coraz częściej stosuje się również materiał syntetyczny do uzupełniania braków kostnych. Wskazaniem do przeszczepu kości najczęściej są powikłania po złamaniach, szczególnie te, które nie goją się w naturalny sposób. Innym wskazaniem do przeszczepu kości może być odbudowa zniszczonych kości lub leczenie ubytków po nowotworach czy torbielach. Lekarz może zlecić przeszczep kości w przypadku konieczności stymulowania kości do wzrostu lub jako mocowanie dla sztucznego stawu czy implantu.

Przed zabiegiem lekarz wykonuje pacjentowi wszystkie badania podstawowe oraz zleca badanie rentgenowskie miejsca, gdzie ma być wykonany przeszczep kości. Przed przystąpieniem do zabiegu pacjent może zostać poproszony o zaprzestanie przyjmowania niektórych leków, również suplementów, przynajmniej na tydzień przed planowanym przeszczepem kości. Przed zabiegiem nie należy przyjmować leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych oraz rozrzedzających krew. Przeszczep kości może być wykonywany w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym. Zależy to od rodzaju i miejsca uszkodzenia kości. Podczas przeszczepu kości lekarz nacina skórę, w miejscu gdzie będzie instalowana kość zastępcza. Następnie przystępuje do montażu kości. Przy pomocy narzędzi pobrana tkanka kostna jest dopasowywana do ubytku i oczyszczana, a następnie zamontowywana w miejscu ubytku. Rana zostaje zamknięta. Lekarz może zastosować podczas zabiegu dodatkowe elementy, jak np. śruby, w celu unieruchomienia kości. Po przeszczepie kości, jeśli będzie to konieczne, operowana kończyna może zostać unieruchomiona przy pomocy gipsu.

Komplikacje podczas przeszczepu kości mogą się pojawić się, ale występują one bardzo rzadko. Lekarz na pierwszej wizycie ocenia możliwość ich wystąpienia na podstawie wcześniej zleconych badań. Do najczęstszych powikłań przy przeszczepie kości zaliczyć można: krwawienie, zakażenia, pojawianie się zakrzepów, uszkodzenie nerwów, odrzucenie przeszczepu kości, szczególnie jeżeli przeszczep pochodził od dawcy, oraz reakcja na znieczulenie. Czynniki, które zwiększają ryzyko powikłań, to długotrwała choroba, zaawansowany wiek oraz stosowanie używek. Natomiast po przeszczepie kości, jeśli występuje długotrwała gorączka i dreszcze, krwawienie, ból, obrzęk w miejscu przeszczepu, nudności i wymioty, które nie zanikają po zażyciu przepisanych leków i utrzymują się dłużej niż 2 dni, lub drętwienie i mrowienie w miejscu zabiegu, należy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza czy szpitala lub wezwać pogotowie.

• W przyszłości każdy z nas może potrzebować przeszczepu
• Co oznaczają przeszczepy rodzinne?
• Choroby kości

Po przeszczepie kości wykonywane jest zdjęcie rentgenowskie w celu kontroli, czy kość znajduje się w prawidłowej pozycji. Lekarz po operacji przepisuje środki przeciwbólowe i przeciwzapalne w celu zmniejszenia dyskomfortu i bólu w trakcie rekonwalescencji. Po przeszczepie kości pacjent pozostaje przez kilka dni w szpitalu na obserwacji, jest to uzależnione od stopnia skomplikowania zabiegu oraz samopoczucia operowanego. Po zabiegu należy przestrzegać zaleceń lekarza szczególnie w zakresie higieny miejsca po przeszczepie kości.

Nie zaleca się palenia papierosów, gdyż wydłuża to znacząco czas gojenia kości. Postępy gojenia i zaadoptowania kości są monitorowane przez lekarza, który zleca pacjentowi harmonogram wizyt kontrolnych oraz badania rentgenowskie. Dalsza rehabilitacja jest uzależniona od stopnia złożoności zabiegu, najczęściej stosuje się ćwiczenia izometryczne oraz wspomagające, takie jak masaże. Dodatkowo zaleca się techniki z użyciem pola magnetycznego, laseroterapię, elektroterapię czy krioterapię.