Rakotwórcze zanieczyszczenie w leku. URPL i producent spierają się o normy

25 sierpnia 2026 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny (GIF), na wniosek prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych (URPL), zdecydował o wycofaniu wszystkich serii Dutiloxu oraz czasowym zakazie wprowadzania kolejnych do obrotu.

Preparat zawiera duloksetynę, substancję stosowaną w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych. Zastrzeżenia urzędników dotyczą obecności N-nitroso-duloksetyny, zanieczyszczenia należącego do grupy nitrozoamin, które mogą wykazywać działanie rakotwórcze.

Jak wyjaśnia portal Rynek Zdrowia, takie związki mogą powstawać podczas produkcji leków, a ich stężenie niekiedy zwiększa się również w trakcie przechowywania. Dlatego kontroluje się je zarówno przed dopuszczeniem danej serii do sprzedaży, jak i podczas badań stabilności.

W dokumentacji przedstawionej URPL stwierdzono przekroczenia limitu przyjętego przez urząd. Wyniki dla części badanych serii wynosiły od 13,4 do 30,8 ppm, czyli od około 2,4 do 5,5 razy więcej niż dopuszczalne według urzędników 5,6 ppm. Dotyczyły one głównie pomiarów wykonanych pod koniec okresu ważności preparatu.

Europejska Agencja Leków (EMA) ustaliła docelowy limit dziennej ekspozycji na N-nitroso-duloksetynę na poziomie 100 nanogramów. Przy maksymalnej dawce leku wynoszącej 120 mg odpowiada to stężeniu 0,833 ppm.

Producentom umożliwiono jednak czasowe stosowanie wyższych limitów, aby mogli dostosować proces produkcji do nowych wymagań. Właśnie interpretacja tych przepisów stała się przedmiotem sporu między URPL a firmą Farmak, odpowiedzialną za Dutilox.

Producent twierdzi, że w grudniu 2023 r. zgłosił indywidualne limity: 5,6 ppm przy zwolnieniu serii do obrotu oraz 12,5 ppm w całym okresie ważności leku. Według firmy urząd początkowo nie zakwestionował tych wartości. URPL przedstawia inne stanowisko. Podkreśla, że nigdy nie zatwierdził limitu 12,5 ppm, a samo zgłoszenie propozycji przez producenta nie oznacza jej akceptacji.

Zdaniem urzędu Dutilox może być stosowany przewlekle, dlatego właściwy limit przejściowy wynosi około 5,6 ppm i powinien być przestrzegany przez cały okres ważności produktu. Farmak zapewnia z kolei, że serie produkowane od września 2024 r. spełniały przyjęte przez firmę wymagania. Kwestionuje również ocenę wyników badań, na których oparto decyzję o wycofaniu.

Producent poinformował, że opracował nową formulację preparatu, zatwierdzoną przez URPL 11 lipca 2026 r. Według firmy wyprodukowane na jej podstawie serie spełniają już docelowy limit 0,833 ppm, również podczas przechowywania.

Nie oznacza to jednak automatycznego powrotu leku do aptek. Jak wyjaśnił portalowi Rynek Zdrowia rzecznik URPL Jarosław Buczek, wprowadzenie nowych serii wymaga odpowiedniej decyzji GIF, poprzedzonej oceną dostępnych wyników badań.

Dla pacjentów przyjmujących Dutilox najważniejsze jest, aby nie odstawiali leku przeciwdepresyjnego samodzielnie i nagle. Przerwanie leczenia duloksetyną może powodować objawy odstawienne. Osoby posiadające wycofany preparat powinny skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą w sprawie dalszej terapii. Na rynku dostępne są również inne leki zawierające duloksetynę.

Samo wykrycie zanieczyszczenia o potencjale rakotwórczym nie oznacza, że u osoby przyjmującej lek rozwinie się nowotwór. Limity ustala się po to, by ograniczać ryzyko związane z długotrwałą ekspozycją na takie substancje.

Źródło: Rynek Zdrowia