Ratunek dla portfela seniora. NFZ wydaje miliardy na ten program

Według danych NFZ w 2025 r. wydatki na bezpłatne leki dla seniorów wyniosły około 3,5 mld zł. Na 2026 r. Fundusz zaplanował także około 3,5 mld zł. Tymczasem dyskusja o programie 65+ odbywa się w oparciu o mogące wprowadzać w błąd zestawienie danych. W niektórych doniesieniach medialnych była mowa o nawet ponad 9 miliardach złotych.

Zdaniem przedstawicieli Polskiego Związku Pracodawców Przemysłu Farmaceutycznego (PZPPF) wynika to zapewne z doliczenia ogólnych kosztów refundacji tych leków przysługującej wszystkim pacjentom, nawet gdyby program bezpłatnych leków dla seniorów nie istniał. Tymczasem jest on nie tylko ogromnym wsparciem dla zagrożonych wykluczeniem seniorów, ale pomaga też zapobiec dodatkowym wydatkom.

Przed wprowadzeniem tego programu Polacy wydawali z własnej kieszeni na leki więcej niż większość Europejczyków. NFZ pokrywał 35 proc. ceny leków nabywanych przez chorych w aptece, podczas gdy w Niemczech i Francji płatnik publiczny dopłacał pacjentom aż 82 procent, w Czechach 64 proc. , a we wciąż biedniejszej od Polski Rumunii 48 proc. To właśnie program bezpłatnych leków dla seniorów zmienił te niekorzystne wskaźniki.

Jednocześnie – jak zauważają polscy producenci leków – przyczynił się on do zwiększenia przestrzegania zaleceń lekarskich wśród najstarszych pacjentów. Wcześniej z powodów finansowych byli oni zmuszeni rezygnować z realizacji przepisanych im recept, narażając się na utratę zdrowia i dużo kosztowniejsze z punktu widzenia państwa pobyty w szpitalu.

Zdaniem polskich producentów leków te pieniądze mogłyby być jednak lepiej wydawane – tak, by wspierać polską gospodarkę i polskie bezpieczeństwo lekowe.

PZPPF apeluje, aby zamiast drogich leków, którym skończyła się ochrona patentowa, Narodowy Fundusz Zdrowia automatycznie refundował leki krajowych producentów konkurujące ceną. Dzięki temu koszty leczenia nie pozostawałyby na poziomie charakterystycznym dla warunków monopolistycznych.

Ze względu na potrzebę racjonalizacji wydatków NFZ zasadnym wydaje się także lepsze wykorzystanie potencjału leków biologicznych równoważnych (biosymilarów) w programach lekowych. W ostatnich 10 latach nastąpił w nich znaczny wzrost wydatków NFZ – o ponad 11 mld zł rocznie: od około 3 mld zł do 14,6 mld zł. Zwiększenie udziału leków biologicznych równoważnych pozwoliłoby na redukcję wydatków NFZ w tym obszarze – zauważają przedstawiciele branży farmaceutycznej.

– Absolutnym priorytetem musi być dostępność terapii, nie tylko ekonomiczna, ale także fizyczna, rozumiana jako realna możliwość nabycia leku przez pacjenta w aptece, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych – wskazuje Krzysztof Kopeć, prezes Krajowych Producentów Leków.

Według kierowanego przez niego związku założeniem programu 65+ powinna być obecność na listach leków wytwarzanych przez krajowych producentów, co ma niebagatelne znaczenie dla wzmacniania bezpieczeństwa lekowego Polski i rozwoju naszej gospodarki.

Jest to o tyle ważne w kontekście bezpieczeństwa lekowego Polaków. Niedawno PZPPF zlecił przygotowanie raportu, który pokazuje jedno: Polska jest krajem niesuwerennym lekowo, czyli uzależnionym od dostaw z zagranicy. Pokazały to już pierwsze miesiące pandemii COVID-19 w 2020 r. Wtedy jednak kryzys trwał kilka miesięcy.

– Problem tkwi w tym, że choć w Unii Europejskiej produkowana jest finalna postać leków, to produkcja aktywnych składników farmaceutycznych – tak zwanych API – znajduje się głównie w Azji – wskazał współautor raportu Hubert Bukowski, dyrektor programowy Instytutu Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju.

Zwiększenie wydatków na leki produkowane w Polsce ograniczyłoby zależność kraju od importu z Chin i Indii, równocześnie wzmacniając lokalnych producentów.

Ponadto Krajowi Producenci Leków popierają optymalizację programu bezpłatnych leków poprzez uszczelnienie mechanizmów preskrypcji i kontroli ilości wydawanych leków, w szczególności z wykorzystaniem narzędzi teleinformatycznych. Jej celem powinno być ograniczenie sytuacji, w których seniorowi przepisywane są te same leki przez różnych lekarzy w ilościach przekraczających zalecane dawki terapeutyczne.

Źródło: Informacja prasowa, WP abcZdrowie