Refluks u dzieci i niemowląt - przyczyny, objawy, leczenie

Przełyk jest miejscem przepływu treści pokarmowych z jamy ustnej do żołądka. W miejscu złączenia żołądka i przełyku znajduje się zwieracz, który otwiera się w momencie dostarczania pokarmu i zamyka zaraz potem.

Refluks żołądkowo-przełykowy pojawia się w momencie, kiedy zwieracz nie działa poprawnie, a kwas żołądkowy cofa się do przełyku. Refluks u niemowląt może mieć formę niegroźnego cofania się pokarmu po posiłku, wynikającego z niedojrzałości układu pokarmowego.

W tym przypadku ulewanie nie ma żadnego wpływu na apetyt ani wzrost masy ciała dziecka. Tymczasem gwałtowne i obfite wymioty pojawiające się w różnych momentach (nawet podczas snu) mogą być przyczyną ukrytej patologii lub ją pogarszać: zapalenie krtani, astma, przewlekłe[zapalenie oskrzeli itd. Mogą również powodować inne komplikacje, jak na przykład opóźnienie w przybieraniu na wadze (związane z odrzucaniem pożywienia) lub zapalenie przełyku.

U niemowląt znajdujących się między 2. a 8. miesiącem życia refluks jest bardzo częsty. Cierpi na niego prawie 50% niemowląt. U starszych dzieci mięsień części wypustowej żołądka oraz dolny zwieracz przełyku są już lepiej wykształcone.

Dlatego u większości z nich refluks ustępuje samoistnie. Badania wskazują, że u dzieci między 10. a 12. miesiącem życia objawy refluksu zaobserwowano tylko u 5% badanych. Warto zauważyć, że nie zawsze ulewanie pokarmu będzie oznaczało, że dziecko cierpi na refluks.

Ulewanie występuje gdy pokarm wraca do ust i wylewa się na wargi i buzię. Do ulewania może dojść tuż po posiłku lub kilka godzin później. Pokarm będzie miał nieprzyjemny zapach i będzie częściowo niestrawiony.

Ulewanie jest ucieczką jedzenia na zewnątrz, a cofanie (spowodowane refluksem) dochodzi do ust. U dziecka pokarm często zalega w żołądku, ponieważ ani żołądek, ani dwunastnica nie działają jeszcze w pełni sprawnie. Należy pamiętać, że ulewanie może być spowodowane pozycją leżącą dziecka (która sprzyja cofaniu pokarmu do przełyku), zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego, uczuleniem lub nietolerancją na konkretny składnik pokarmu.

Łagodne cofanie się pokarmu jest najczęściej leczone przez zmiany związane z karmieniem. Zaleca się przygotowywanie dziecku bardziej gęstego mleka. Nie należy także zbyt wcześnie wprowadzać do diety niemowlęcia soków owocowych. Podczas karmienia, piersią lub butelką, należy mieć na uwadze, żeby dziecko było możliwie jak najbardziej wyprostowanie oraz żeby szybkość karmienia była odpowiednia (ani za szybko, ani za wolno).

Poza tym istotne jest także, aby dziecko podczas karmienia było spokojne i nie płakało. W przypadku ostrzejszej formy refluksu żołądkowo-przełykowego, pediatra może zalecić spanie dziecka na brzuchu, na pochylonym materacu, przeciwnie do zwyczajowej zasady spania na plecach. Istnieją również leki dla niemowląt wzmacniające mięśnie przełyku i żołądka oraz chroniące błonę śluzową układu pokarmowego.

Niepokojące jest, gdy dziecko cierpiące na refluks nie przybiera na wadze, choruje na zapalenie płuc i przełyku oraz gdy refluks pojawia się u dziecka w drugim półroczu życia i starszego. Wówczas należy zgłosić się z dzieckiem do lekarza, który zastosuje odpowiednie środki farmakologiczne.

Refluks to użytkowa nazwa choroby refluksowej przełyku. Jest to zespół różnorodnych dolegliwości, które wywołane są zarzucaniem treści żołądkowej do przełyku. Połykany pokarm, zamiast trafić do żołądka, cofa się do przełyku razem z treścią żołądkową oraz wytwarzanym w żołądku kwasem solnym i enzymami trawiennymi i wywołuje nieprzyjemne uczucie pieczenia, czyli tzw. zgagę.

Refluks żołądkowo-przełykowy to dosyć powszechna dolegliwość, której objawami są: u dorosłych - zgaga, natomiast u niemowląt - ulewanie. Refluks niemowlęcy mija zazwyczaj w okresie, kiedy dziecko zaczyna samodzielnie chodzić. Jednak w niektórych przypadkach częste ulewanie może być przyczyną komplikacji lub ukrytych dolegliwości.