Szczepionka, która spowalnia starzenie? Ciekawe obserwacje naukowców

Półpasiec (herpes zoster) to choroba wywołana reaktywacją wirusa ospy wietrznej i półpaśca (varicella zoster). Kto przechodził ospę, nosi wirusa w organizmie i w sprzyjających warunkach może doświadczyć jego "powrotu" w postaci pęcherzykowej wysypki i silnego bólu.

Ryzyko rośnie po 50. roku życia oraz u osób z obniżoną odpornością. Szczepienie ma przede wszystkim chronić przed półpaścem i zmniejszać ryzyko neuralgii popółpaścowej, czyli długotrwałego bólu utrzymującego się po infekcji.

Naukowcy z USC Leonard Davis School of Gerontology postanowili jednak sprawdzić, czy korzyści mogą wykraczać poza samą profilaktykę zakażenia. Sięgnęli po dane z U.S. Health and Retirement Study - dużego, reprezentatywnego badania populacyjnego w Stanach Zjednoczonych. Przeanalizowali ponad 3800 osób, które w 2016 roku miały co najmniej 70 lat, porównując uczestników zaszczepionych z nieszczepionymi i uwzględniając różnice socjodemograficzne oraz zdrowotne.

Kluczowe było pojęcie biologicznego starzenia, czyli tego, jak "zużywa się" organizm, niezależnie od wieku w dowodzie. Dwóch rówieśników może mieć zupełnie inne tempo zmian: jeden zachowuje sprawność narządów i układów typową dla młodszych osób, drugi wcześniej wchodzi w etap przyspieszonego starzenia.

Badacze zmierzyli siedem domen biologicznego starzenia: stan zapalny, odporność wrodzoną, odporność nabytą, parametry krążeniowe (hemodynamikę), wskaźniki neurodegeneracji, a także starzenie epigenetyczne i transkryptomiczne. Następnie połączyli te wyniki w zbiorczy wskaźnik ogólnego biologicznego starzenia.

Wynik? Osoby zaszczepione miały średnio niższe markery stanu zapalnego oraz wolniejsze starzenie epigenetyczne i transkryptomiczne, a także korzystniejszy wynik w skali złożonej. To istotne, bo przewlekły, niskonasilony stan zapalny jest jednym z motorów chorób związanych z wiekiem - od schorzeń sercowo-naczyniowych po zespół słabości i pogorszenie funkcji poznawczych. Ten przewlekły "żar" w organizmie bywa nazywany inflammaging.

Pierwsza autorka pracy, Jung Ki Kim, zwraca uwagę, że coraz częściej bada się, czy szczepienia u dorosłych mogą wpływać na zdrowie szerzej niż tylko poprzez ochronę przed ostrą infekcją.

- To badanie dokłada się do rosnących dowodów, że szczepionki mogą odgrywać rolę w promowaniu zdrowego starzenia się poprzez modulowanie układów biologicznych wykraczających poza samą prewencję infekcji – zauważyła.

Co ciekawe, potencjalny efekt nie wyglądał na krótkotrwały. Gdy zespół sprawdził, ile czasu minęło od szczepienia do pobrania próbki krwi, okazało się, że osoby zaszczepione co najmniej cztery lata wcześniej nadal wykazywały wolniejsze starzenie epigenetyczne i transkryptomiczne oraz korzystniejszy profil ogólny.

- Te wyniki wskazują, że szczepienie przeciw półpaścowi wpływa na kluczowe domeny powiązane z procesem starzenia – komentuje współautorka badania, Eileen Crimmins.

Jedno z możliwych wyjaśnień jest proste: jeśli wirus nie "budzi się" w zwojach nerwowych, układ odpornościowy rzadziej musi reagować na jego aktywność. To może oznaczać mniej epizodów podwyższonego stanu zapalnego i mniejsze obciążenie dla organizmu. Jeśli hipoteza się potwierdzi, szczepienia staną się nie tylko tarczą przed chorobą, ale też narzędziem wzmacniania odporności na procesy związane z wiekiem.

Trzeba jednak zachować ostrożność. Badanie ma charakter obserwacyjny, więc pokazuje związek, a nie dowodzi, że szczepionka bezpośrednio "spowalnia zegar" każdemu. Autorzy podkreślają potrzebę dalszych analiz, zwłaszcza badań podłużnych i eksperymentalnych, które lepiej wyjaśnią mechanizmy.

Mimo to wniosek praktyczny jest mocny: profilaktyka półpaśca ma udowodnione korzyści kliniczne, a dodatkowo może wspierać odporność i równowagę zapalną - czyli obszary kluczowe dla starzenia się w zdrowiu.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: news-medical.net