Transplantologia bije rekordy. 2025 rok z najwyższą liczbą przeszczepów w historii

Wzrost liczby transplantacji jest bezpośrednio związany ze zwiększoną liczbą zgłoszeń potencjalnych dawców. W 2025 roku po raz pierwszy przekroczono granicę tysiąca zgłoszeń – było ich 1021. Spośród nich 781 osób zostało zakwalifikowanych jako dawcy rzeczywiści, od których faktycznie pobrano narządy. Jeszcze kilka lat temu liczby te były niemal dwukrotnie niższe.

Istotną rolę odegrało wprowadzenie wojewódzkich koordynatorów ds. transplantacji. To oni wspierają szpitale w procedurach, koordynują cały proces pobierania narządów i prowadzą rozmowy z rodzinami zmarłych. Dzięki temu więcej placówek aktywnie uczestniczy w systemie dawstwa.

Podobnie jak w latach wcześniejszych, dominowały przeszczepy nerek. W 2025 roku wykonano ich 1227. Na drugim miejscu znalazły się przeszczepy wątroby – 671 zabiegów. Dalej uplasowały się transplantacje serca (169) oraz płuc (133).

Szczególnie widoczny jest długofalowy wzrost liczby przeszczepów wątroby i płuc. Jeszcze kilkanaście lat temu były to procedury wykonywane sporadycznie. Dziś stanowią stały element działalności ośrodków transplantacyjnych. Dynamicznie rośnie także liczba przeszczepów tkanek oka – w 2025 roku przeprowadzono 1654 takie zabiegi.

Część pacjentów otrzymała w 2025 roku więcej niż jeden narząd jednocześnie. Najczęściej były to przeszczepy nerki z trzustką lub nerki z wątrobą. W pojedynczych przypadkach wykonano także transplantacje serca z płucem czy wątroby z płucem. Takie zabiegi są szczególnie skomplikowane, ale często stanowią jedyną szansę na przeżycie.

Zobacz także: Choruje 4,7 mln Polaków. Lekarze mówią o nowych sposobach leczenia

Znacznie słabiej wypada w Polsce transplantologia oparta na żywych dawcach. W 2025 roku wykonano 69 przeszczepów nerek i 37 przeszczepów fragmentów wątroby od żywych osób. To nieco ponad 5 proc. wszystkich transplantacji, co stawia Polskę wyraźnie poniżej wielu krajów europejskich.

Tymczasem narządy od żywych dawców mają wyraźną przewagę kliniczną. Nerki funkcjonują średnio około 15 lat, czyli znacznie dłużej niż te pobrane od dawców zmarłych. Wynika to m.in. z krótszego czasu niedokrwienia i lepszego stanu narządu w momencie przeszczepu. W praktyce są to najczęściej transplantacje rodzinne, choć prawo dopuszcza także dawców niespokrewnionych, np. małżonków.

Mimo rekordowej liczby przeszczepów, potrzeby pozostają ogromne. Najwięcej pacjentów nadal czeka na przeszczep nerki – około tysiąca osób. Duża grupa oczekuje również na przeszczepy tkanek oka. Pod koniec 2025 roku na taki zabieg czekało ponad 3,4 tys. pacjentów.

Eksperci podkreślają, że utrzymanie wysokiego tempa transplantacji wymaga dalszego wzmacniania systemu dawstwa, edukacji społecznej oraz rozwoju programów przeszczepów od żywych dawców. Rekordowy 2025 rok pokazuje jednak, że zmiany wprowadzane w ostatnich latach realnie przekładają się na ratowanie życia.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. PAP