Usunięcie ciała obcego - ciało obce w uchu, nosie, oku, układzie oddechowym lub pokarmowym

Ciało obce w uszach może być łatwo usunięte. Czasami pojawia się ciało obce o ostrych końcach, np. odłamek szyby samochodowej czy kawałki drutu (np. struna gitary). W okresie wiosenno-letnim częstymi ciałami obcymi ucha są owady oraz fragmenty roślin (nasiona, pestki, groch). W większości przypadków ciało obce w uszach należy do najbardziej dokuczliwych u dzieci. Mimo dużego dyskomfortu (ból, uczucie ucisku, niedosłuch) dolegliwość nie powoduje dużych uszkodzeń słuchu. Usunięcie ciała obcego dokonuje się poprzez płukanie przewodu słuchowego ciepłą wodą (dotyczy to przede wszystkim zalegających w przewodzie żywych owadów). Płukanie uszu można stosować przy nieuszkodzonej błonie bębenkowej.

W przypadku gładkich i obłych ciał obcych, do usunięcia stosujemy kleszczyki. Usuwanie ostrych ciał obcych wymaga niekiedy użycia mikroskopu, ssaka i zestawu narzędzi otochirurgicznych. U dzieci taki zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym. Czasami zdarza się konieczność wykonania rozcięcia i plastyki przewodu słuchowego zewnętrznego.

Ciało obce w nosie to poważny problem. U dzieci w nosie mogą zalegać następujące elementy:

• kawałki gąbki,
• zwitki papieru,
• bateryjki,
• małe kamyczki,
• sztuczne paznokcie.

Przy usuwaniu ciała obcego należy uważać by nie przepchnąć go do nosogardła i dalej - do krtani. W przypadku przedostania się ciała obcego do przewodu oddechowego może dojść do niedrożności i niedotlenienia. W celu uniknięcia tego powikłania należy wytaczać je po dolnej ścianie jamy nosowej specjalnym przyrządem zaopatrzonym w oczko, nigdy nie używając w tym celu pęsety.

Obecność ciała obcego w oku: opiłka metalu, kawałka drewna, kamienia, piasku, farby lub innych zanieczyszczeń wywołuje łzawienie, co łączy się z ruchem przecierania oczu. Najczęściej jest widoczne w oku, aczkolwiek zdarza się tak, iż jest schowane pod powieką górną. Każdy przypadek obecności ciała w oku wymaga kontaktu z lekarzem, w przeciwnym razie może pojawić się zakażenie, szczególnie jeżeli ciało obce nie zostało usunięte w całości. Podczas usunięcia ciała obcego nie powinno się trzeć oka. W razie przedostania się do oka substancji żrącej, wapna bądź innych substancji chemicznych należy natychmiast płukać oko w wodzie, jeżeli nie ma soli fizjologicznej, najlepiej robić to pod bieżącą letnią wodą, po długotrwałym płukaniu należy bezwzględnie zgłosić się do lekarza okulisty.

Ciało obce w tchawicy może zdarzyć się każdemu, jednak najczęściej pojawia się u dzieci do 10 roku życia. Często są to pokarmy (kukurydza, fasola, orzeszek ziemny). Najbardziej niebezpieczne są ciała obce organiczne, które pęcznieją i ulegają rozpadowi. Objawy zalegającego ciała obcego to: napad kaszlu, duszności, ucisk i ból za mostkiem. Podobne objawy występują w przypadku ciała obcego w oskrzelach. W obrazie klinicznym dominuje przewlekły kaszel. Metodą leczenia ciał obcych w oskrzelach jest bronchoskopia, nie zaś prowokowanie odkrztuszania, gdyż pęczniejące organiczne ciało może utkwić w tchawicy. Lokalizacja ciała obcego w oskrzelach zależy od jego wielkości i charakteru. Niewątpliwie ciało obce w układzie oddechowym stanowi zawsze poważne zagrożenie życia.

Ciało obce w przewodzie pokarmowym może pojawić się w przełyku, gardle i jamie ustnej. Przede wszystkim są to ości ryby. Częste urazy jamy ustnej zdarzają się u dzieci wskutek nieszczęśliwych wypadków. Do usuwania ciała obcego stosuje się gastrofiberoskopy.

Źródła

1. Ciała obce w dolnych drogach oddechowych u dzieci jako bezwzględne wskazania do bronchoskopii
2. Aehlert B. Pierwsza pomoc w pediatrii, Via Medica, Gdańsk 2008, ISBN 978-83-7599-021-8
3. Buchfelder A., Buchfelder M. Podręcznik pierwszej pomocy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3581-0
4. Webb L. Pierwsza pomoc okulistyczna, Urban & Partner, Wrocław 2005, ISBN 83-89581-61-2