Wpływa na płuca i układ krwionośny. Mieszkańcy kilku województw szczególnie narażeni

Sytuacja smogowa w Polsce

W ostatnich dniach ostrzeżenia dotyczące zanieczyszczenia powietrza pojawiły się m.in. w Małopolsce. W Krakowie – z powodu dużego zanieczyszczenia – we wtorek wprowadzono nawet bezpłatną komunikację miejską. Urząd miasta podał, że wszystkie stacje pomiarowe odnotowały przekroczenia stężenia pyłów PM10, a średnia z pomiarów przekroczyła poziom 150 µg/m³.

Równolegle mieszkańcy otrzymywali alerty Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. W komunikatach powtarzało się zalecenie o unikaniu aktywności na zewnątrz. RCB ostrzegało przed prognozowaną złą jakością powietrza w związku z wysokim stężeniem pyłu PM10.

Najnowszy komunikat nt. smogu otrzymali mieszkańcy w województwach:

• śląskim (Zabrze, Bytom, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Świętochłowice, powiaty bielski i pszczyński),
• łódzkim (powiat radomszczański),
• pomorskim (powiat tczewski i malborski),
• kujawsko-pomorskim (Bydgoszcz, Grudziądz),
• mazowieckim (powiat otwocki),
• podkarpackim (powiat rzeszowski),
• małopolskim (powiat nowatorski i wielicki),
• świętokrzyskim (powiat ostrowiecki),
• lubelskim (powiat tomaszowski).

Czym jest smog i skąd się bierze?

Smog to nienaturalne zjawisko atmosferyczne związane ze współwystępowaniem zanieczyszczonego powietrza, zamglenia oraz pogody sprzyjającej "zawieszeniu" zanieczyszczeń nad miastem – często podczas bezwietrznych dni.

Jednym z kluczowych składników smogu jest pył zawieszony, w tym PM10 i drobniejszy PM2,5. PM10 to cząstki o średnicy mniejszej niż 10 µm, a PM2,5 – mniejsze niż 2,5 µm. Pył zawieszony nie jest jednorodny: to mieszanina cząstek stałych i kropelek cieczy, które mogą przenosić rozmaite składniki – m.in. substancje toksyczne, metale ciężkie, dioksyny czy alergeny.

Źródła? W polskich realiach często wskazuje się spalanie w piecach i kotłach na paliwa stałe. W sprzyjających warunkach pogodowych dym i pyły mieszają się z wilgocią, tworząc "zawiesinę", która ogranicza widoczność i – co ważniejsze – trafia do naszych dróg oddechowych.

Zobacz także: Polska w niechlubnej czołówce. Tyle osób umiera u nas przez smog

Dlaczego smog jest groźny dla zdrowia?

Jak informuje sanepid, o szkodliwości pyłu decyduje nie tylko jego ilość, ale też rozmiar i skład chemiczny. Najbardziej niebezpieczny jest pył drobny (PM2,5), bo dociera do pęcherzyków płucnych, a nawet może przenikać do naczyń krwionośnych i dalej do krwiobiegu.

Większe cząstki (np. część frakcji PM10) częściej podrażniają górne drogi oddechowe, sprzyjając stanom zapalnym błon śluzowych nosa i gardła czy podrażnieniu spojówek.

W krótkim czasie wysokie stężenia pyłu mogą wywoływać kaszel, nasilać podrażnienie dróg oddechowych i zaostrzać astmę. Długofalowo narażenie na zanieczyszczenia sprzyja rozwojowi chorób przewlekłych.

Szacunki Europejskiej Agencji Środowiska wskazują, że każdego roku z ich powodu umiera przedwcześnie około 40 tys. osób.

- Z naszych obserwacji wynika, że zanieczyszczenie powietrza niszczy organizm kompleksowo. Cząsteczki pyłów zawieszonych PM, w zależności od swojej wielkości mogą wpływać negatywnie na górne lub dolne drogi oddechowe, prowadząc w konsekwencji nawet do rozwoju astmy czy POChP - wskazywał w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Piotr Dąbrowiecki, alergolog, specjalista chorób wewnętrznych z Wojskowego Instytutu Medycznego, członek zarządu głównego Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergie i POCHP.

Kto jest najbardziej narażony?

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby:

• z chorobami układu oddechowego (w tym chorujący na astmę),
• z chorobami serca i układu krążenia,
• starsze,
• dzieci i młodzież,
• kobiety w ciąży,
• osoby aktywne fizycznie na zewnątrz (przy wysiłku oddycha się szybciej i głębiej, wdychając więcej cząstek),
• osoby palące oraz zawodowo narażone na pyły i inne zanieczyszczenia.

Jak ograniczyć kontakt ze smogiem?

Gdy pojawiają się alerty i wyniki pomiarów są złe, warto zastosować proste zasady:

• ograniczyć przebywanie na zewnątrz i zrezygnować z intensywnego wysiłku,
• w miarę możliwości przenieść aktywność fizyczną do pomieszczeń,
• rozważyć maskę przeciwpyłową (największą ochronę zapewniają modele skuteczne wobec drobnych cząstek),
• korzystać z oczyszczacza powietrza w domu,
• w razie chorób przewlekłych (np. astmy) mieć pod ręką zalecone leki,
• jeśli samopoczucie wyraźnie się pogarsza – skontaktować się z lekarzem.

Smog bywa nazywany "zagrożeniem pełzającym", bo narasta powoli, ale potrafi odbić się na zdrowiu całej populacji. Dlatego alerty, komunikaty są sygnałem, że w danym dniu warto potraktować powietrze jak czynnik ryzyka.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła: Polska Agencja Prasowa, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna