Wstydliwy problem. Gdy się pojawia, może zwiastować cukrzycę, raka

Swędzenie odbytu to problem wstydliwy, ale wcale nie rzadki. Jak wynika z przytoczonego w brytyjskich mediach badania firmy Anusol, z taką dolegliwością zetknęło się 61 proc. mężczyzn. Mimo to wielu badanych nie wiedziało, że ten objaw ma nawet swoją medyczną nazwę – pruritus ani. To pokazuje, jak często bagatelizujemy sygnały wysyłane przez organizm, zwłaszcza gdy dotyczą intymnej okolicy.

Najczęściej przyczyna okazuje się prozaiczna: niedokładne oczyszczanie skóry po wypróżnieniu, niewielkie wycieki stolca, biegunki, zaparcia albo hemoroidy. Brytyjskie Stowarzyszenie Dermatologów wskazuje, że duża część przypadków ma związek z podrażnieniem wywołanym przez resztki stolca pozostające w tej okolicy. Problem może jednak pojawić się również wtedy, gdy przesadzamy w drugą stronę – zbyt mocno się wycieramy albo używamy perfumowanych chusteczek i drażniących kosmetyków.

- Choć zwykle jest to problem niegroźny i krótkotrwały, pruritus ani może czasem być oznaką czegoś poważniejszego, co dzieje się w organizmie – zauważa Jacquie Lee, farmaceutka współpracująca z Numark.

Jedną z mniej oczywistych przyczyn są choroby skóry. Egzema, łuszczyca czy reakcje alergiczne na mydła i detergenty mogą obejmować także okolice odbytu. Wtedy, oprócz swędzenia, pojawia się zaczerwienienie, suchość, łuszczenie albo bolesność. Zdarza się też, że za objawy odpowiadają rzadsze schorzenia dermatologiczne, takie jak liszaj twardzinowy lub liszaj płaski. W takich przypadkach potrzebna jest ocena specjalisty.

Kolejnym powodem mogą być szczeliny odbytu, czyli drobne pęknięcia delikatnej skóry. Zwykle dają o sobie znać podczas wypróżnienia, powodując pieczenie, ból oraz niekiedy niewielkie ślady krwi na papierze toaletowym. Dr Cheryl Lythgoe zwraca uwagę, że "skóra wokół odbytu jest bardzo cienka i delikatna, dlatego łatwo może dojść do bolesnego pęknięcia". Takie zmiany częściej pojawiają się przy zaparciach, nawracających biegunkach, ale również przy chorobach zapalnych jelit. Niekiedy mogą mieć związek z infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

Bardzo dokuczliwe, zwłaszcza nocne swędzenie, może wskazywać na owsiki. Pasożyty te kojarzą się głównie z dziećmi, ale zakażenie dotyczy też dorosłych.

- Owsiki to koszmar z dzieciństwa, ale dorośli również mogą się nimi zarazić – przypomina dr Lythgoe. Jaja pasożytów łatwo przenoszą się przez ręce, pościel, ręczniki i codzienne przedmioty, dlatego w razie potwierdzenia zakażenia leczenie i wzmożona higiena często obejmują cały dom.

Eksperci zwracają też uwagę na związek swędzenia z cukrzycą. Podwyższony poziom cukru we krwi sprzyja przesuszeniu skóry i zakażeniom drożdżakowym, które mogą obejmować również okolice intymne. Jeśli oprócz swędzenia pojawia się wzmożone pragnienie, częstsze oddawanie moczu, nawracające infekcje albo wolniejsze gojenie się ran, warto rozważyć diagnostykę w tym kierunku.

Najrzadziej, ale jednocześnie najpoważniej, swędzenie odbytu może być związane z nowotworem odbytu, skóry albo jelita grubego. Alarmowe objawy to przede wszystkim krwawienie, guzki, niegojące się owrzodzenia oraz zmiana koloru lub struktury skóry.

- Jeśli świąd nie ustępuje po kilku tygodniach prawidłowej pielęgnacji albo pojawia się którykolwiek z tych alarmowych objawów, zawsze skontaktuj się z lekarzem rodzinnym – podkreśla Jacquie Lee.

Lekarze przypominają, że przy łagodnych objawach zwykle pomagają delikatna higiena, unikanie drażniących produktów, przewiewna bawełniana bielizna i kremy łagodzące. Gdy jednak problem trwa, nasila się albo towarzyszą mu inne niepokojące symptomy, nie warto zwlekać z konsultacją. Wstyd może opóźnić rozpoznanie, a w przypadku zdrowia to zawsze zły doradca.

Źródło: thesun.co.uk, mayoclinic.org, guysandstthomas.nhs.uk