Zaćma jądrowa – przyczyny, objawy i leczenie

Zaćma jądrowa (łac. cataracta nuclearis) to rodzaj zaćmy i choroba, która obejmuje środkową część soczewki oka. Jej istotą jest jej zmętnienie. Choć główną przyczyną schorzenia jest starzenie się organizmu, choroba może rozwinąć się także u osób młodszych, które zmagają się z zaburzeniem metabolicznym, na przykład cukrzycą. Może być także wynikiem zapalenia rogówki czy twardówki, urazu gałki ocznej oraz guza wewnątrzgałkowego.

Zaćma (inaczej katarakta, łac. cataracta) jest wrodzoną lub degeneracyjną chorobą oczu, która prowadzi do zmętnienia naturalnie przejrzystej soczewki oka. Polega na pojawianiu się plamek lub zmętniałych obszarów, co utrudnia promieniom świetlnym przedostanie się do siatkówki. Oczywistą konsekwencją patologicznych zmian jest upośledzenie ostrości wzroku.

Biorąc pod uwagę umiejscowienie patologii, wyróżnia się różne rodzaje katarakty. To:

• zaćma podtorebkowa tylna,
• zaćma korowa,
• zaćma brunatniejąca,
• zaćma jądrowa.

W przypadku zaćmy korowej zmętnienia zlokalizowane są w powierzchniowych warstwach soczewki. Objawem choroby może być zaburzona ostrość wzroku czy podwójne widzenie. Zaćma podtorebkowa tylna charakteryzuje się rozszczepieniem światła i zjawiskiem tzw. olśnienia. Inną klasyfikacją zaćmy jest jej podział na kataraktę wrodzoną i kataraktę nabytą. Pierwsza z nich powstaje wskutek zaburzeń rozwoju oka w życiu płodowym, najczęściej jest uwarunkowana genetycznie. Zaćma nabyta pojawia się z wiekiem. Najczęściej występującą postacią zaćmy jest zaćma starcza. To naturalny proces, postępujący wraz z wiekiem u każdej osoby. Najpierw soczewka traci elastyczność, następnie dochodzi do postępującego jej zmętnienia. Rozwija się zaćma.

Zaćma może rozwijać się latami, a na początkowym etapie nie dawać żadnych specyficznych objawów. Takie symptomy jak przymglone czy słabsze widzenie, szybsze męczenie się oczu czy gorsze rozróżnianie barw łatwo można zrzucić na karb naturalnego starzenia się narządu wzroku. Poważniejsze i bardziej charakterystyczne dolegliwości pojawiają się później, na kolejnych etapach zaawansowania choroby.

Zaćma jądrowa wiąże się ze stwardnieniem jądra soczewki i zmianą jego zabarwienia. Gdy zmętnienie zlokalizowane jest w centralnej części soczewki, jej jądro zmienia zabarwienie na żółte, a następnie na brązowe lub ciemnobrunatne. W przebiegu choroby dochodzi do rozpraszania się światła przechodzącego przez soczewkę, stąd do odbierającej bodźce wzrokowe siatkówki dociera go mniej. Co to oznacza? W efekcie pogorszeniu ulega widzenie w dal. Im większe zmętnienia na soczewce oka, tym większe pogorszenie ostrości wzroku. Co interesujące, w początkowym stadium odczuwana jest często chwilowa poprawa widzenia z bliska. Dzieje się tak, gdy zaćma powoduje zmianę współczynnika załamania światła.

Osoby chorujące na zaćmę jądrową zdecydowanie gorzej widzą przy jasnym oświetleniu. Dzieje się tak, ponieważ źrenica ulega zwężeniu, a do siatkówki docierają tylko promienie świetlne przebiegające przez centrum soczewki. Ponieważ jądro soczewki znajduje się dokładnie za źrenicą to ta, ulegając zwężeniu podczas ekspozycji na jasne światło, zostaje przysłonięta przez zmętnienia blokujące drogę światła do siatkówki oka. Ponadto zaćma jądrowa pogarsza wrażliwość na barwy, może również prowadzić do zjawiska jednoocznego podwójnego widzenia. Zaćma jest chorobą nieprzewidywalną. U niektórych osób rozwija się nawet kilkanaście lat, u innych zdecydowanie szybciej. To dlatego nie wolno jej bagatelizować i lekceważyć.

Czy zaćma może się cofnąć? Niestety nie. Zmętnienie soczewki, które powoduje pogorszenie widzenia, jest nieodwracalne. To dlatego jej leczenie jest konieczne. Bez postępowania medycznego objawy zaćmy na oku nasilają się, prowadząc do utraty widzenia. W terapii zaćmy najważniejsze jest zdiagnozowanie choroby i rozpoznanie jej rodzaju na podstawie objawów. By wyleczyć zaćmę jądrową, konieczna jest operacja. To zabieg polegający na usunięciu chorej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową (zastępuje soczewkę naturalną). To umożliwia ostre widzenie bez zaćmy.