Zapalenie zatok (prezentacja edukacyjna)

Gdzie są umiejscowione zatoki?

W zależności od umiejscowienia zatok rozróżniamy:
- zapalenie zatok czołowych (na czole, powyżej oczu),
- zapalenie zatok szczękowych (jedna z każdej kości policzkowych),
- zapalenie zatok sitowych (okolice nasady nosa),
- zapalenie zatoki klinowej (u szczytu głowy lub ucha).

Co to jest zapalenie zatok?

Zapalenie zatok to wszystkie stany doprowadzające do zaburzeń transportu śluzowo-rzęskowego – mechanizmu odpowiedzialnego za oczyszczanie nosa, stany zapalne w obrębie nosa (obrzęk i zatkanie ujścia zatok) – czy zaburzeń odporności.

Na początku jest przeziębienie

Zapalenie zatok rozpoczyna się zwykle bardzo niewinnie – od przeziębienia, alergii lub podrażnienia, ale może się na tym nie zakończyć. Wyżej wymienione dolegliwości powodują obrzęk tkanek zatokowych.

Objawy zapalenia zatok

Zapalenie zatok wywołuje wiele symptomów – w większości przypadków chorzy mają zatkany nos i odczuwają ból lub ucisk w kilku miejscach wokół twarzy albo zębów. Wydzielina z nosa może przybrać kolor żółty, zielony lub przezroczysty. Do innych objawów zaliczają się uczucie zmęczenia, osłabienie zmysłu węchu, smaku, kaszel, ból gardła, nieświeży oddech, ból głowy, ból przy pochylaniu się oraz gorączka.

Podział zapalenia zatok

Ze względu na przebieg kliniczny wyróżniamy:

• Ostre zapalenie zatok – w wyniku infekcji wirusowej i bakteryjnej dochodzi tu do zajęcia zatok, a symptomy utrzymują się poniżej 3 tygodni, zaś po wyleczeniu błona śluzowa zatok wraca do prawidłowego stanu.
• Nawracające zapalenie zatok – występują przynajmniej 4 epizody chorobowe w trakcie roku, przeplatane około 8-tygodniowymi okresami prawidłowego stanu błony śluzowej. Nie dochodzi tu do przewlekłych zmian błony śluzowej.
• Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych – to stan, w którym symptomy choroby utrzymują się powyżej 6 tygodni lub wystąpiły przynajmniej 4 epizody ostrego zapalenia zatok w ciągu roku i trwały powyżej 10 dni, z towarzyszącymi im zmianami błony śluzowej, najczęściej widoczne podczas tomografii komputerowej.

Krople do nosa

Krople do nosa udrażniają zatoki oraz zmniejszają powstały obrzęk. Preparaty te należy jednak stosować tylko przez kilka dni, gdyż organizm się na nie uodparnia i znów dochodzi do obrzęku. Środki te należy stosować systematycznie. Doustne środki rozkurczające mogą pomóc, ale mają działanie niepożądane.

Antybiotyki

Leczenie antybiotykami powinno nastąpić tylko w najcięższych przypadkach i trwać około 10–14 dni.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

W 80% przypadków żółty lub zielony śluz oznacza infekcję bakteryjną, ale nawet wówczas ostre bakteryjne zapalenie zatok ustępuje po 7–14 dniach – bez leczenia antybiotykami. Jeśli po tym czasie nadal będziesz się czuć źle, a objawy nadal będą występować lub pojawi się gorączka, skonsultuj się z lekarzem.

Przewlekłe zapalenie zatok

Przewlekłe zapalenie zatok jest bardzo trudne do wyleczenia – pierwszym krokiem ku wyzdrowieniu jest wyeliminowanie czynników podrażniających. Dla złagodzenia objawów lekarze zwykle przepisują krople do nosa i antybiotyki. Ingerencja chirurgiczna w postaci tzw. czynnościowej endoskopowej chirurgii zatok (ang. FESS – functional endoscopic sinus surgery) może być potrzebna.

Zapalenie zatok – powikłania

W najgorszym razie zapalenie zatok może doprowadzić do zapalenia opon mózgowych, zapalenia nerwu wzrokowego, ślepoty czy sepsy. Komplikacje te są jednak rzadkie. Mniej poważne powikłania to atak astmy bądź utrata zmysłu węchu lub smaku.

Jak można uniknąć zapalenia zatok?

Nie istnieje jeden pewny sposób, by uniknąć tej choroby. Istnieje jednak kilka czynności, które mogą okazać się pomocne:
– niech twój nos będzie odpowiednio nawilżony,
– unikaj pomieszczeń, w których powietrze jest bardzo suche,
– unikaj podrażnień w postaci dymu papierosowego lub silnych zapachów.