Zespół Naffzigera (zespół żebra szyjnego) - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Zespół Naffzigera (zespół żebra szyjnego) to bardzo rzadki zespół objawów, rozpoznawany o około 1% populacji. Jest on związany z wadą rozwojową, charakteryzującą się obecnością dodatkowego żebra szyjnego, połączonego zrostem z pierwszym żebrem w klatce piersiowej.

Zespół żebra szyjnego powoduje szereg objawów neurologicznych oraz naczyniowych, obejmujących kończyny górne. Wśród nich wymienia się przede wszystkim ból szyi, barku, dłoni lub ramienia, niedowłady i parestezje.

Zespół Naffzigera może mieć charakter wrodzony lub nabyty. W pierwszym przypadku stanowi przyczynę zespołu górnego otworu klatki piersiowej (TOS), czyli rzadkiej wady rozwojowej.

W jej przebiegu diagnozuje się nietypowy wyrostek kostny, który nie powinien występować w okolicy szyi. Zwykle dodatkowe żebro łączy VII krąg szyjny z pierwszym żebrem klatki piersiowej. Może być prawidłowo zbudowane lub szczątkowe, twarde lub bardziej miękkie.

Nabyty zespół Naffzigera może wynikać z następujących przyczyn:

• nieprawidłowa postawa ciała z obniżeniem obręczy barkowej i wysunięciem łopatki do góry,
• uraz fizyczny,
• wielokrotne powtarzanie ruchów, wymagających użycia nadmiernej siły kończyn górnych,
• ciężka praca fizyczna,
• przewlekły stres,
• sternotomia (rozcięcie mostka w czasie operacji serca),
• bardzo duży biust,
• implanty piersi lub mastektomia.

Objawy zespołu żebra szyjnego to przede wszystkim:

• ból kręgosłupa szyjnego, szyi lub barku (po jednej lub dwóch stronach),
• drętwienie szyi lub rąk,
• przeczulica,
• mrowienie,
• ból promieniujący do łokcia, ramienia, dłoni i palców,
• osłabienie siły mięśniowej,
• niedowłady mięśniowe,
• parestezje,
• dyskomfort w obrębie barku i ręki,
• ból w klatce piersiowej.

Rozpoznanie zespołu żebra szyjnego to zadanie dla lekarza ortopedy, który jest w stanie ocenić budowę szyi oraz klatki piersiowej. Zazwyczaj pacjent kierowany jest na badanie RTG, którego wyniki ujawniają dodatkowe żebro szyjne.

W celu zdiagnozowania przyczyny drętwienia oraz mrowienia kończyn wykonywana jest elektromiografia. Służy ona wykluczenia zespołu cieśni nadgarstka lub cieśni podbarkowej, która może wywoływać dolegliwości zbliżone do zespołu Naffzigera.

Pomocna w diagnostyce jest również arteriografia z kontrastem, w celu rozpoznania chorób naczyniowych. Duże znaczenie ma także badanie fizykalne z oceną kondycji i poziomu napięcia więzadeł oraz mięśni.

Leczenie zespołu żebra szyjnego może mieć charakter zachowawczy lub operacyjny. Większość pacjentów kierowana jest na rehabilitację w celu zredukowania bólu, rozluźnienia mięśni oraz wzmocnienia tkanek.

Indywidualnie dobierane są techniki powięziowe, manualne, neuromobilizacji oraz głębokiego masażu. Koncentrują się one na górnej części klatki piersiowej, barkach i ramionach.

Chorzy powinni wykonywać również ćwiczenia na kręgosłup szyjny oraz obręcz barkową, a także zestawy treningowe w celu poprawy krążenia i stabilizacji.

Leczenie operacyjnego zespołu Naffizigera stosowane jest w przypadku nieprzemijającego i silnego bólu, parestezji oraz braku efektów wprowadzonych ćwiczeń i rehabilitacji.

Zabieg polega na usunięciu dodatkowego żebra oraz struktur mięśni pochyłych szyi. Niestety nie zawsze postępowanie to przynosi oczekiwany efekt, ponieważ problem może być znacznie bardziej złożony.