Zmęczeni, zanim dorosną. Jest raport na temat pokolenia Z
Polscy nastolatkowie i młodzi dorośli mierzą się z narastającym kryzysem psychicznym, którego skala zaczyna budzić poważne obawy ekspertów. Najnowsze wnioski z raportu "Diagnoza Młodzieży 2026" oraz analiz Ministerstwa Edukacji Narodowej pokazują, że codzienność młodych to przede wszystkim stres, niepewność i poczucie osamotnienia.
Życie w ciągłym napięciu
Dane są jednoznaczne. Około 60 proc. młodych ludzi funkcjonuje w stanie chronicznego stresu i przemęczenia. Prawie połowa zmaga się z niską samooceną, a nawet 40 proc. wykazuje objawy depresyjne. Jednocześnie aż 78 proc. obawia się, że nie znajdzie stabilnej i satysfakcjonującej pracy.
"Ludzie nie odbierają sobie życia, bo pragną śmierci". Ekspertka wyjaśnia mechanizmy
Sytuację pogarsza fakt, że aż 38 proc. doświadcza samotności, a 17 proc. młodych ma za sobą epizody samookaleczeń. Liczba prób samobójczych w tej grupie wzrosła w ostatnich latach aż sześciokrotnie.
Szkoła pozostaje głównym źródłem napięcia. Wskazuje na nią aż 70 proc. uczniów. Młodzi spędzają w niej średnio od 32 do 39 godzin tygodniowo, a dodatkowo kilka godzin dziennie przeznaczają na naukę w domu. Blisko dwie trzecie uczniów doświadcza bullyingu, a większość obawia się o swoje bezpieczeństwo w szkole. Jednocześnie aż 67 proc. młodych dorosłych uważa, że edukacja nie przygotowała ich do wejścia w dorosłość.
Choć 43 proc. młodych deklaruje potrzebę pomocy psychologicznej, realne wsparcie otrzymuje jedynie około 22 proc. To ogromna luka, która pogłębia kryzys. Problem ten dostrzegają także pracownicy instytucji pomocowych. Aż 87 proc. z nich wskazuje na wyraźne nasilenie trudności emocjonalnych wśród młodzieży.
Cyfrowy świat jako źródło nowych zagrożeń
Młode pokolenie dorasta w środowisku, które znacząco różni się od doświadczeń wcześniejszych generacji. Już ponad 80 proc. zakłada konta w mediach społecznościowych przed 13. rokiem życia, a 71 proc. przyznaje, że jest uzależnionych od telefonu.
Internet staje się przestrzenią zarówno codziennego funkcjonowania, jak i zagrożeń. Około jedna czwarta młodych doświadcza cyberprzemocy, a większość przypadków nie jest zgłaszana. Dodatkowo:
- 39 proc. zetknęło się z treściami suicydalnymi,
- 73 proc. wie, gdzie znaleźć pornografię,
- 20 proc. doświadczyło molestowania seksualnego online.
Brakuje przy tym kompetencji do bezpiecznego poruszania się w świecie cyfrowym, co dodatkowo zwiększa podatność młodych na negatywne wpływy.
Choć młodzi są stale połączeni online, relacje społeczne ulegają osłabieniu. Aż 65 proc. uważa, że trudno znaleźć partnera, a 44 proc. osób w wieku 18-29 lat nie jest w związku. Eksperci zwracają uwagę, że liczba kontaktów nie przekłada się na ich jakość. W efekcie rośnie poczucie izolacji, które staje się jednym z kluczowych problemów psychicznych tej grupy.
Lęk o przyszłość i trudny start w dorosłość
Niepewność ekonomiczna dodatkowo pogłębia napięcie. 78 proc. młodych obawia się porażki na rynku pracy, a ponad 60 proc. ma trudności ze znalezieniem satysfakcjonującego zatrudnienia. Problemy mieszkaniowe utrudniają samodzielność. Ponad połowa młodych dorosłych nadal mieszka z rodzicami, a koszty utrzymania pochłaniają znaczną część dochodów.
W odpowiedzi na napięcie część młodych sięga po używki. Alkohol deklaruje większość nastolatków, a popularność e-papierosów sięga niemal połowy uczniów. Substancje psychoaktywne, takie jak marihuana, również są powszechne. Jednocześnie spada zaangażowanie społeczne i polityczne. Tylko 36 proc. młodych interesuje się polityką, a zaufanie do polityków deklaruje zaledwie 7 proc.
Mimo skali problemów pokolenie Z nie definiuje się przez bunt. Coraz częściej odrzuca model życia oparty na przeciążeniu i niepewności. Zamiast tego stawia na stabilność, zdrowie psychiczne i równowagę.
Źródło: Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
