Zgorzel gazowa

Zgorzel gazowa to ciężkie zakażenie przyranne, które powstaje w wyniku zatrucia toksyną beztlenowych laseczek zgorzeli gazowej. Stan ten przebiega z rozległym obrzękiem i martwicą tkanek, a także z wytwarzaniem gazu gnilnego pod skórą. Toksyny laseczki zgorzeli gazowej działają niszcząco na tkanki, powodując ich gnicie. Objawy zakażenia występują po 4-5 dniach od przedostania się drobnoustrojów do rany.

Odmiany i przyczyny zgorzeli gazowej

Przypadki zgorzeli gazowej dzieli się na dwie grupy: te spowodowane bezpośrednim zarażeniem bakterią o nazwie Clostridia, głównie w wyniku urazu, a także te wywołane przez Gram-dodatnią bakterię Clostridium septicum. Druga grupa zakażeń charakteryzuje się tym, że infekcja rozprzestrzenia się z przewodu pokarmowego. W przypadku bezpośredniego zarażenia bakterią, patogeny dostają się do organizmu przez rany, na przykład na skutek kontaktu z zanieczyszczoną odchodami ziemią. Jednak nie wystarczy obecność bakterii, by doszło do rozwoju zgorzeli. Niezbędna jest także odpowiednio wyjałowiona tkanka, która wspomaga metabolizm beztlenowy. Zniszczenie wywołane przez patogen ma swój początek w uwalnianiu egzotoksyn, a nie w samej bakterii. Toksyny powodują rozpad komórek, koagulację oraz zakrzepicę w mikronaczyniach krwionośnych. W rezultacie może dojść do rabdomiolizy oraz niewydolności nerek. Toksyny przyczyniają się również do hemolizy czerwonych krwinek, zahamowania akcji serca oraz wstrząsu.

Do wystąpienia zgorzeli gazowej przyczyniają się także:

• długotrwałe nadużywanie alkoholu,
• niedożywienie,
• przebyte urazy, na przykład: podrażnienia, otwarte złamania, zmiażdżenia, urazy dużych mięśni,
• cukrzyca typu 2,
• stosowanie kortykosteroidów,
• nowotwory złośliwe układu pokarmowego,
• choroby hematologiczne połączone z immunosupresją,
• zastrzyki domięśniowe (do tej pory było niewiele takich przypadków),
• aborcja lub cesarskie cięcie.

Objawy zgorzeli gazowej

Zgorzel gazowa objawia się silnym bólem w okolicach rany, obrzękiem i krwistobrunatną wydzieliną z rany oraz gnilnym zapachem. Tkanki wokół zranienia wydają charakterystyczny trzask, a pod skórą wyczuwalne są pęcherzyki z gazem. Pozostała część zranionej kończyny jest zimna, nie czuć na niej tętna. Obecne są także ogólne objawy zakażenia toksynami: gorączka, osłabienie, żółta skóra, czasem nieżyt żołądkowo-jelitowy, przyspieszenie tętna, przyspieszenie oddechu, spadek ciśnienia krwi, zamroczenie oraz utrata świadomości. Toksyny laseczki zgorzeli gazowej uszkadzają narządy, serce i nerki, prowadząc do śmierci. Laseczki zgorzeli szeroko występują w przyrodzie – żyją w ziemi, wodzie, przewodzie pokarmowym zwierząt. Rozwijają się one doskonale w środowisku beztlenowym. Gdy pokarm zakażony laseczkami zgorzeli zostanie spożyty, mogą pojawić się ostre wymioty i biegunka.

Rozpoznanie i leczenie zgorzeli gazowej

Diagnoza zgorzeli jest poprzedzona przeprowadzeniem wielu różnych badań, takich jak: badanie krwi, ocena funkcjonowania nerek i wątroby, prześwietlenie (pozwala wykryć obecność gazu w tkankach miękkich), hodowla kultur bakterii na próbce pobranej ze skóry lub na próbce krwi, badanie moczu, kinazy kreatynowej, a także badania immunologiczne. Leczenie prowadzone jest w szpitalu – podawane są antybiotyki, stosowane jest także leczenie operacyjne, polegające na usunięciu martwych tkanek. W ciężkich przypadkach konieczna jest nawet amputacja kończyny. W leczeniu stosowana jest także tlenoterapia hiperbaryczna. Ważne jest również leczenie objawów pojawiającego się wstrząsu. Nieleczona zgorzel gazowa może doprowadzić nawet do śmierci.
Należy koniecznie zgłosić się do lekarza, jeżeli doszło do powstania rany w wyniku zmiażdżenia kończyny, gdy rana została zanieczyszczona ziemią czy też rana zawiera ciało obce pochodzenia organicznego.