7 tys. zł dla każdego na pogrzeb. Zmiany już od 1 stycznia 2026 r. 

Z początkiem 2026 r. standardowy zasiłek pogrzebowy wypłacany przez ZUS (i odpowiednio KRUS) będzie wynosił 7000 zł. To pierwsza podwyżka od 2011 r. Ustawa została podpisana i wejdzie w życie 1 stycznia 2026 r. Przewidziano też mechanizm waloryzacji, gdy inflacja za poprzedni rok przekroczy 5 proc.

Od 2026 r. skrócone mają być również niektóre formalności po stronie ZUS (m.in. terminy na załatwienie sprawy), co w praktyce powinno przyspieszyć wypłatę środków. W KRUS obowiązuje termin do 30 dni na rozpatrzenie wniosku i wypłatę – analogiczny standard ma być utrzymany.

Zasiłek pogrzebowy z ZUS/KRUS przysługuje, gdy zmarły był osobą ubezpieczoną lub uprawnioną do świadczeń z FUS/KRUS, a koszty pogrzebu poniosła rodzina, inna osoba, pracodawca, dom pomocy czy gmina.

Jeśli jednak zmarły nie spełnia warunków do świadczenia z systemu ubezpieczeniowego, albo koszty przekraczają możliwości rodziny, można ubiegać się o pomoc z ośrodka pomocy społecznej (OPS/MOPS).

Zasiłek celowy to forma wsparcia z pomocy społecznej przyznawana przez gminę, której celem jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej – w tym pokrycie kosztów pogrzebu. Decyzję wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta (w praktyce OPS) po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego i ocenie sytuacji dochodowej oraz życiowej wnioskodawcy.

Od 1 stycznia 2026 r. przepisy porządkują i rozszerzają możliwości gmin w zakresie wsparcia pogrzebowego. Co istotne, w szczególnych, uzasadnionych sytuacjach OPS może przyznać zasiłek celowy bez sztywnego progu dochodowego i bez odgórnego limitu kwotowego – ale wyłącznie, gdy przemawia za tym wyjątkowa sytuacja i skala wydatków, a przyznanie świadczenia nie doprowadzi do "uzależnienia" od pomocy. Gmina może też nałożyć obowiązek zwrotu całości lub części wsparcia, jeśli poprawi się sytuacja materialna uprawnionego.

Do otrzymania zasiłku celowego potrzebne są:

• wniosek do OPS właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy (osoby, która poniosła koszty),
• wywiad środowiskowy – pracownik socjalny weryfikuje sytuację rodziny; zwykle w ciągu 14 dni od złożenia wniosku,
• dokumenty kosztowe – rachunki/faktury z zakładu pogrzebowego, cmentarza, krematorium, transportu zwłok itp.,
• decyzja administracyjna – najpóźniej w 30 dni; wypłata może nastąpić również bezpośrednio na rachunek wykonawcy usługi.

Należy pamiętać, że zasiłek celowy nie zastępuje świadczenia z ZUS – OPS bada, czy spełnione są warunki do zasiłku pogrzebowego z ubezpieczenia i czy wniosek jest należycie udokumentowany (rachunki). Brak faktur, nieuzasadnione koszty luksusowe czy nieudokumentowane wydatki mogą skutkować przyznaniem pomocy w niższej kwocie albo odmową. Warto wiedzieć, że nowe przepisy kładą nacisk na "wyjątkowość" sytuacji.

Źródła:

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: "Wyższy zasiłek pogrzebowy już pewny" – informacja o podpisanej ustawie i dacie wejścia w życie, INFOR: omówienia zmian od 2026 r. – nowe kwoty, waloryzacja, krótsze terminy, oraz zasady zasiłku Legalis: przegląd zmian legislacyjnych od 2026 r., OPS.

Karolina Rozmus, dziennikarka Wirtualnej Polski