"Inteligentna nić dentystyczna". Pomoże wykryć cukrzycę i ryzyko zawału

Mateusz Różański
Czy nitkowanie zębów pomoże w diagnostyce chorób cywilizacyjnychCzy nitkowanie zębów pomoże w diagnostyce chorób cywilizacyjnych
Źródło zdjęć: © Getty | Erwin Wodicka

To, co gromadzi się w przestrzeniach międzyzębowych, zazwyczaj trafia do kosza. Naukowcy z Hongkongu postanowili jednak zmienić osad spomiędzy zębów w źródło danych medycznych. W tym celu skonstruowali urządzenie przypominające nić dentystyczną.

Stan zębów i dziąseł jest nierozerwalnie połączony ze zdrowiem całego organizmu. W ostatnich latach liczne badania kliniczne wykazały, że przewlekłe choroby przyzębia (paradontoza) istotnie zwiększają ryzyko rozwoju cukrzycy, zawału serca, udaru mózgu, demencji, a nawet niektórych typów nowotworów.

Płyn szczelinowy dziąsłowy

Dotąd jednoczesne monitorowanie zdrowia jamy ustnej i parametrów metabolicznych wymagało inwazyjnych pobrań krwi oraz wizyt u stomatologa. Przełomem może okazać się wynalazek zespołu inżynierów i biotechnologów pod kierunkiem prof. Hnin Yin Yin Nyein z Uniwersytetu Nauki i Technologii w Hongkongu (HKUST). Wyniki ich badań ukazały się w prestiżowym czasopiśmie naukowym "Science Advances".


DLA CIEBIE
Może odebrać sprawność w kilka dni. Prof. Antczak ostrzega: ten wirus bywa groźniejszy niż grypa


Kluczem do działania nowego urządzenia jest płyn szczelinowy dziąsłowy (ang. gingival crevicular fluid, GCF), który sączy się w wąskich rowkach między zębami a dziąsłami. Choć pacjenci mylą go ze śliną, z punktu widzenia medycyny to zupełnie inna substancja.

Bogactwo materiału do badań

GCF jest w istocie przesączem surowicy krwi, wydzielanym w obrębie silnie unaczynionej tkanki dziąseł. Zawiera też bezpośrednie odzwierciedlenie metabolitów krążących we krwi, w tym glukozę, białka, elektrolity, kwas moczowy oraz komórki układu odpornościowego. Z powodu mikroskopijnej objętości (ułamki mikrolitra) jego precyzyjne pobranie poza warunkami laboratoryjnymi było dotąd niemal niemożliwe.

Naukowcy zauważyli, że mechaniczny ruch nici dentystycznej naturalnie "wypycha" płyn GCF z kieszonek dziąsłowych. Skonstruowali więc urządzenie, które ten proces w pełni automatyzuje.

Jak działa diagnostyczna nić dentystyczna?

Innowacyjny przyrząd kształtem przypomina ergonomiczną wykałaczkę z nicią dentystyczną. Wewnątrz ukryto zminiaturyzowany mechanizm kapilarny, który zasysa pobrany płyn i kieruje go wprost do zintegrowanej komory mikroprzepływowej wyposażonej w zestaw biosensorów elektrochemicznych.

W zaledwie kilka minut od rozpoczęcia nitkowania czujniki mierzą cztery parametry:

  • glukozę – odzwierciedlającą gospodarkę cukrową,
  • kwas moczowy – kluczowy biomarker w diagnostyce dny moczanowej i chorób nerek (hiperurykemii),
  • nadtlenek wodoru (H2O2) oraz odczyn pH – wskaźniki obecności bakterii beztlenowych, stanu zapalnego tkanek i głębokości kieszonek dziąsłowych, czyli parametrów ocenianych przez periodontologów w diagnostyce paradontozy.

Zgromadzone dane są następnie bezprzewodowo przesyłane do aplikacji na smartfonie użytkownika.

Pomiary z nici dentystycznej zgodne z badaniami krwi.

W badaniach pilotażowych urządzenie przetestowano zarówno u osób zdrowych, jak i u pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą, hiperurykemią oraz zaawansowanym zapaleniem przyzębia.

Wyniki okazały się zaskakująco precyzyjne. Pomiary stężenia glukozy i kwasu moczowego uzyskane z nici dentystycznej ściśle korelowały z wynikami równolegle przeprowadzonych badań laboratoryjnych z krwi żylnej. Z kolei pomiary kwasowości i stężenia nadtlenku wodoru pozwoliły na wiarygodną ocenę zaawansowania stanu zapalnego przyzębia.

– Obecnie nie istnieje żadne domowe narzędzie diagnostyczne, które łączyłoby monitorowanie metabolizmu ogólnoustrojowego z kontrolą stanu zapalnego w jamie ustnej. To krytyczna luka, zwłaszcza dla pacjentów z cukrzycą i paradontozą, u których zaburzenia metaboliczne nasilają niszczenie dziąseł, a stan zapalny przyzębia dramatycznie pogarsza kontrolę glikemii"– podkreślają autorzy badania w" Science Advances".

Co dalej?

Mimo entuzjastycznych wyników naukowcy studzą emocje: przed wejściem urządzenia na rynek konsumencki konieczne jest dopracowanie technologii. Głównym wyzwaniem pozostaje zanieczyszczenie próbek śliną (która stanowiła blisko połowę objętości zbieranej cieczy) oraz mikroskopijnymi śladami krwi z krwawiących dziąseł. W kolejnych fazach badań zespół planuje udoskonalić filtry kapilarne, tak by całkowicie separowały czysty płyn GCF.

Jeśli dalsze testy kliniczne na dużych grupach pacjentów zakończą się sukcesem, codzienna toaleta zębów może zyskać zupełnie nowy wymiar. Zamiast nakłuwać palec w celu zbadania glukozy, chorzy na cukrzycę będą mogli skontrolować swój stan zdrowia podczas porannego nitkowania zębów.

Źródło: sciencealert.com

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie