"Radar na stłuszczenie wątroby". Przełomowa metoda naukowców

Mateusz Różański
Choroby wątroby są bardzo powszechneChoroby wątroby są bardzo powszechne
Źródło zdjęć: © Getty Images | BSIP

Obrazowanie aktywności enzymów wewnątrz wątroby za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI) może umożliwić wykrywanie stłuszczenia tego narządu na znacznie wcześniejszym etapie niż dotychczas.

Jak informują naukowcy na łamach czasopisma "Sensors & Diagnostics", nowa technika pozwala ocenić stan biochemiczny tkanek w zaledwie 20 sekund. stłuszczeniowa choroba wątroby to podstępne schorzenie, w którym dochodzi do nadmiernego odkładania się lipidów w hepatocytach. Przez lata może rozwijać się bezobjawowo.

Choroba milionów

W medycynie wyróżnia się przede wszystkim postać związaną z zaburzeniami metabolicznymi – MASLD (Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease, dawniej NAFLD) – oraz postać o podłożu alkoholowym (ALD).


DLA CIEBIE
Może odebrać sprawność w kilka dni. Prof. Antczak ostrzega: ten wirus bywa groźniejszy niż grypa


Szacuje się, że na MASLD cierpi już co trzeci dorosły człowiek na świecie. U części pacjentów choroba przechodzi w groźniejsze zapalenie wątroby związane z dysfunkcją metaboliczną (MASH), które prowadzi do włóknienia, marskości, a w skrajnych przypadkach do raka wątrobowokomórkowego.

Enzym PON jako czuły biomarker

Kluczową rolę w metabolizmie lipidów oraz ochronie przed stresem oksydacyjnym odgrywa produkowana głównie w wątrobie paraoksonaza (PON). Choć aktywność tego enzymu jest doskonałym wskaźnikiem kondycji metabolicznej narządu, standardowe badania krwi nie odzwierciedlają wiernie tego, co dzieje się bezpośrednio w tkance wątrobowej.

Badania wykazały, że wraz z postępem stłuszczenia (zarówno w fazie MASLD, jak i MASH) aktywność PON w miąższu wątroby gwałtownie spada. Wyzwaniem pozostawało jednak zaobserwowanie tego procesu w działającym organizmie.

Sygnał wzmocniony 200 tysięcy razy

Rozwiązanie opracował zespół pod kierownictwem Yoichi Takakusagiego z japońskich Narodowych Instytutów Nauki i Technologii Kwantowej (QST). Badacze zaprojektowali specjalną biosondę molekularną opartą na mewalonolaktonie (MVL) znakowanym stabilnym izotopem węgla-13 ($^(13)\text(C)$).

W żywym organizmie enzym PON przekształca cząsteczkę MVL w kwas mewalonowy (MVA). Porównując proporcje sygnałów obu tych związków, naukowcy są w stanie precyzyjnie określić bieżącą aktywność enzymu.

Aby sygnał był widoczny w aparacie MRI, zastosowano technikę tzw. hiperpolaryzacji przy użyciu urządzenia SpinAligner. Pozwoliło to wzmocnić mierzony sygnał rezonansu magnetycznego ponad 200 tysięcy razy względem standardowych warunków pomiaru. Wzmocnienie utrzymywało się na tyle długo, by aparat mógł zarejestrować metabolizm cząsteczek in vivo.

Diagnoza w 20 sekund

W testach na modelach zwierzęcych skan trwający zaledwie około 20 sekund wystarczył, by precyzyjnie zobrazować poziom aktywności PON. U myszy ze stłuszczeniem i stanem zapalnym wątroby rejestrowano wyraźny spadek sygnału, korelujący ze stopniem zaawansowania choroby.

– Zależało nam na tym, by zobaczyć, jak enzymy zachowują się bezpośrednio w żywym organizmie, zamiast opierać się wyłącznie na badaniach krwi – wyjaśnia Yoichi Takakusagi z QST. – Najtrudniejsze było stworzenie sondy, która da wystarczająco silny sygnał, a zarazem zareaguje ściśle na aktywność enzymu PON. Udało nam się pokonać tę barierę.

Nowy kierunek w diagnostyce obrazowej

Sukces japońskiego zespołu otwiera drogę do projektowania podobnych znaczników nakierowanych na inne enzymy. Hiperpolaryzowane MRI pozwala bowiem badać nie tylko architekturę narządów, ale przede wszystkim ich aktywność biochemiczną w czasie rzeczywistym. W przyszłości może to umożliwić wykrywanie chorób metabolicznych i nowotworowych na etapie zmian molekularnych – zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek.

Źródła: Rynek Zdrowia, PAP

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie