Stłuszczenie wątroby to nie jedna choroba. Naukowcy odkryli pięć postaci MASLD

Stłuszczeniowa choroba wątroby związana z dysfunkcją metaboliczną (MASLD), wcześniej określana jako niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD), jest jednym z najczęstszych przewlekłych schorzeń tego narządu. Polega na nadmiernym gromadzeniu się tłuszczu w komórkach wątroby i często przez długi czas nie daje wyraźnych objawów.

U części pacjentów choroba pozostaje stosunkowo stabilna, u innych prowadzi do postępującego uszkodzenia narządu. Możliwe następstwa obejmują włóknienie, marskość, a nawet niewydolność wątroby. MASLD wiąże się również ze zwiększonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego i zaburzeń funkcjonowania nerek.

Dlaczego przebieg tej samej choroby może tak bardzo różnić się między pacjentami? Odpowiedzi poszukiwali naukowcy z amerykańskiej Mayo Clinic. Wyniki ich badań, opublikowane w czasopiśmie "Nature Communications", sugerują, że MASLD można podzielić na pięć odrębnych podtypów, różniących się mechanizmami biologicznymi i ryzykiem powikłań.

Badacze wykorzystali dokumentację medyczną 1532 osób, a następnie zweryfikowali uzyskane wyniki w drugiej grupie obejmującej 3070 pacjentów.

Przy użyciu modeli obliczeniowych poszukiwali cech pozwalających wyodrębnić grupy chorych o podobnym profilu biologicznym. Uwzględnili między innymi płeć, wskaźnik masy ciała (BMI), biomarkery uszkodzenia wątroby oraz współistniejące schorzenia, takie jak nadciśnienie tętnicze, otyłość i podwyższony poziom cholesterolu. Analizowali również informacje genetyczne.

W ten sposób wyróżnili pięć podtypów MASLD, oznaczonych symbolami od C1 do C5. Następnie ocenili dane dotyczące stanu zdrowia pacjentów z okresu sięgającego 10 lat, aby sprawdzić, jakie powikłania występowały w poszczególnych grupach.

– Kiedy dane kliniczne i genomiczne analizuje się łącznie na taką skalę, zaczynają ujawniać się wzorce postępu choroby, które w innych okolicznościach pozostałyby niewidoczne – wyjaśnia Shulan Tian, bioinformatyczka z Mayo Clinic.

Jak dodaje, rozróżnienie podtypów może w przyszłości umożliwić dobieranie terapii do mechanizmów biologicznych odpowiedzialnych za rozwój choroby u konkretnego pacjenta.

Analiza wykazała istotne różnice między wyodrębnionymi grupami. Podtyp C1 obejmował około 30 proc. uczestników badania. Znajdowały się w nim przede wszystkim osoby starsze, bez otyłości. W tej grupie odnotowano stosunkowo wysoką częstość występowania raka wątroby oraz przeszczepień tego narządu.

Z kolei podtyp C5, do którego zaliczono około 9 proc. badanych, charakteryzował się szczególnie istotnym udziałem czynników genetycznych. Miały one znaczenie zarówno dla rozwoju MASLD, jak i ryzyka późniejszych powikłań.

Pozostałe grupy również różniły się profilem zdrowotnym. Naukowcy zaobserwowali odmienne ryzyko chorób serca, niewydolności wątroby, nowotworów oraz konieczności przeszczepienia narządu.

Badanie ujawniło ponadto zależności między niektórymi podtypami MASLD a występowaniem depresji i bezdechu sennego. Związki te wymagają jednak dalszych analiz i nie oznaczają, że choroba wątroby bezpośrednio powoduje wymienione zaburzenia.

Zdaniem autorów wyniki pokazują, że samo rozpoznanie MASLD nie wystarcza do dokładnego określenia przyszłego ryzyka zdrowotnego. Dwóch pacjentów z tą samą diagnozą może mieć zupełnie inne prawdopodobieństwo rozwoju poważnych powikłań.

– Wyłania się sposób systematycznego identyfikowania istotnych podgrup w obrębie złożonych chorób – wskazuje Eric Klee, bioinformatyk z Mayo Clinic. Według badacza bardziej precyzyjna klasyfikacja mogłaby pomóc lekarzom przewidywać przebieg schorzenia i podejmować działania, zanim dojdzie do nieodwracalnego uszkodzenia narządów.

Nie oznacza to jednak, że pięć podtypów MASLD jest już oficjalnie uznanym podziałem stosowanym w codziennej praktyce. Naukowcy podkreślają konieczność przeprowadzenia kolejnych badań, obejmujących większe i bardziej zróżnicowane populacje. Istotne będzie również sprawdzenie, czy pacjenci należący do poszczególnych grup inaczej reagują na dostępne metody leczenia.

Jeżeli wyniki zostaną potwierdzone, nowa klasyfikacja może w przyszłości ułatwić identyfikację osób szczególnie zagrożonych marskością lub rakiem wątroby, a także pomóc w opracowaniu bardziej spersonalizowanych strategii leczenia.