Zaskakująca moc miodu. Naukowcy odkryli, jak chroni skórę

Mateusz Różański
Miód może pomagać w ochronie skóryMiód może pomagać w ochronie skóry
Źródło zdjęć: © Getty Images | Bloomberg, Daniel Acker

Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie naukowym Antioxidants dowodzi, że wysokiej jakości miód wielokwiatowy potrafi modulować pracę ponad dwudziestu genów i wzmacniać naturalną barierę ludzkich komórek skóry przed promieniowaniem UV.

:

  • Włoscy naukowcy z Uniwersytetu w Sassari zbadali wpływ wysokiej jakości miodu wielokwiatowego na komórki ludzkiej skóry poddane promieniowaniu UV.
  • W zaawansowanym bioreaktorze 3D połączono trzy kluczowe typy komórek skóry: macierzyste, fibroblasty oraz keratynocyty.
  • Promieniowanie UV bez odpowiedniej ochrony niszczyło komórki, wyciszając produkcję kwasu hialuronowego i białek naprawczych oraz kierując je ku apoptozie.
  • Wcześniejsza inkubacja w jednoprocentowym roztworze miodu całkowicie odwróciła te negatywne procesy, chroniąc syntezę kwasu hialuronowego i zapobiegając starzeniu się komórek macierzystych.
  • Miód zadziałał jako precyzyjny modulator biologiczny, który zapobiegł niebezpiecznemu dla komórek przegrzaniu szlaku regeneracyjnego Wnt.
  • Kluczową rolę odegrała wyjątkowa jakość użytego tureckiego miodu, bogatego w prolinę, kwasy antyoksydacyjne i chroniący tkanki flawonoid – akacetynę.
  • W przeciwieństwie do badanego miodu wielokwiatowego, popularny w farmacji miód Manuka nie zapewnił fibroblastom porównywalnej ochrony przed promieniowaniem UV.
  • Naukowcy podkreślają, że miód nie zastąpi kremu z filtrem SPF, a jego przyszłe zastosowanie widzą w specjalistycznych matrycach z nanowłókien.

Choć miód od dawna ma ugruntowaną pozycję w farmacji, gdzie sterylne maści i opatrunki z powodzeniem radzą sobie z oparzeniami czy owrzodzeniami, zespół badaczy z Uniwersytetu w Sassari we Włoszech pod kierownictwem prof. Margherity Maioli postanowił sprawdzić, czy odpowiednio.

Tarcza przeciwsłoneczna

Główna autorka pracy, dr Fikriye Fulya Kavak, która połączyła wiedzę z zakresu biologii medycznej z pasją do pszczelarstwa, zwróciła uwagę na dotychczasową lukę w badaniach nad tradycyjnymi miodami. Jak podkreśla, w medycynie dotąd sięgano głównie po standaryzowany miód Manuka, podczas gdy bogaty, wysokiej jakości miód wielokwiatowy również może zaoferować mierzalną tarczę ochronną dla żywych tkanek, otwierając obiecujący kierunek w nowoczesnej dermokosmetyce.


WIDEO
Chcesz kupić dobry miód? Nie sugeruj się tylko ceną i ładnym słoikiem

Większość dotychczasowych analiz testowała wpływ miodu na pojedynczych, wyizolowanych typach komórek hodowanych na płaskiej szalce Petriego. Włoski zespół poszedł jednak o krok dalej i odtworzył trójwymiarową strukturę ludzkiej tkanki w bioreaktorze o ciągłym przepływie płynu hodowlanego. W jednym układzie połączono pobrane z biopsji komórki macierzyste skóry odpowiedzialne za samoodnawianie, fibroblasty tworzące rusztowanie tkanki oraz keratynocyty budujące zewnętrzną barierę naskórka.

Gwałtowne wyciszenie genów

Komórki przez 48 godzin inkubowano w łagodnym, jednoprocentowym roztworze miodu, którego stężenie wcześniej uznano za w pełni bezpieczne i lekko stymulujące metabolizm. Następnie całą hodowlę poddano ekspozycji na lampę emitującą promieniowanie UV odpowiadające za przyśpieszanie starzenia się skóry, naświetlając próbki przez dwie do trzech minut z odległości około dziesięciu centymetrów.

W naświetlonych komórkach, które pozostawiono bez ochrony, promieniowanie UV wywołało natychmiastowe spustoszenie. Doszło w nich do gwałtownego wyciszenia genów odpowiedzialnych za syntezę ujędrniającego kwasu hialuronowego oraz genów białek szoku cieplnego, kluczowych dla bieżącej naprawy uszkodzeń. Równocześnie aktywowały się procesy prowadzące komórkę do zaprogramowanej samozagłady.

Miodowa kąpiel

Umieszczenie w roztworze miodu całkowicie odwróciło ten niekorzystny schemat. Komórki poddane jego działaniu nie tylko utrzymały ekspresję genu syntetyzującego kwas hialuronowy, ale też sprawnie włączyły ochronne białka naprawcze, tłumiąc sygnały apoptozy. Co szczególnie istotne, komórki macierzyste nie przeszły w stan przedwczesnego uśpienia i starzenia, zachowując zdolność do dalszych podziałów i różnicowania. Badacze odnotowali przy tym wyraźny spadek wydzielania tlenku azotu, co potwierdziło, że komórki znacznie lepiej poradziły sobie ze stresem chemicznym i oksydacyjnym.

Wyjątkowy balans

Największym zaskoczeniem dla naukowców okazał się jednak wyjątkowy balans całej reakcji obronnej. Komórki gwałtownie zmagające się z uszkodzeniami często w panice otwierają na oścież szlak sygnałowy Wnt, odpowiedzialny za intensywny wzrost i podziały. Przy braku ścisłej kontroli może to sprzyjać błędom replikacyjnym, a w skrajnych przypadkach procesom nowotworowym.

Tymczasem miód zadziałał jak precyzyjny biologiczny modulator. Z jednej strony podtrzymał sygnały sprzyjające zdrowiu komórek macierzystych, a z drugiej skutecznie powstrzymał akumulację białek prowadzących do niebezpiecznego przegrzania szlaku Wnt. Jak podsumowała dr Kavak, zamiast wymuszać chaotyczną i przesadzoną akcję naprawczą, substancje zawarte w miodzie pomogły komórkom odnaleźć naturalną równowagę po szoku wywołanym słońcem.

Jakość surowca ma kluczowe znaczenie

Autorzy publikacji zaznaczają, że zbawienny wpływ na tkanki zależy ściśle od czystości i składu chemicznego surowca. W doświadczeniu wykorzystano miód pozyskany od pszczelarzy ze wschodniej Turcji. Próbka ta charakteryzowała się ponad pięciokrotnie wyższym stężeniem proliny niż wymagają tego europejskie normy jakości, a także wyjątkowo wysoką zawartością kwasów antyoksydacyjnych oraz akacetyny – rzadkiego flawonoidu o silnym działaniu ochronnym.

Dla kontrastu, we wcześniejszych testach prowadzonych przez inne ośrodki komercyjny miód Manuka poddany działaniu promieniowania UV zaburzał metabolizm fibroblastów i dawał jedynie znikome korzyści. Dowodzi to, że silny profil przeciwbakteryjny, typowy dla miodów jednokwiatowych, nie zawsze idzie w parze ze skuteczną ochroną przeciwsłoneczną.

Od szalek laboratoryjnych do nanowłókien

Mimo entuzjastycznych wyników naukowcy przestrzegają przed traktowaniem miodu ze słoika jako zamiennika kremów z filtrem przeciwsłonecznym (SPF) – badania dotyczyły bowiem modelu laboratoryjnego in vitro, a nie bezpośredniej aplikacji na skórę człowieka. Zanim powstaną gotowe preparaty, konieczne będzie przeprowadzenie testów na żywych tkankach oraz potwierdzenie, czy zmiany zaobserwowane na poziomie genetycznym w pełni przekładają się na liczbę powstających w komórkach białek ochronnych.

Praktyczną przyszłość tej metody włoscy badacze wiążą z technologią nanowłókien. Zespół pracuje już nad stworzeniem specjalnych biodegradowalnych matryc nasączonych ekstraktem z miodu, które pozwoliłyby uwalniać aktywne, wrażliwe na czynniki zewnętrzne fitoskładniki w głąb naskórka w ściśle kontrolowanych dawkach. W przyszłości rozwiązanie to może dać początek nowej generacji zaawansowanych dermokosmetyków hamujących procesy fotostarzenia oraz specjalistycznych opatrunków regenerujących skórę po intensywnej ekspozycji na słońce.

Źródła: scitechdaily.com, earth.com

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie